Trung Đông là thị trường quan trọng với xuất khẩu cà phê, hồ tiêu
Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Lê Thanh Sơn, Giám đốc Khối kinh doanh hàng hóa, Công ty TNHH MTV Xuất nhập khẩu 2-9 Đắk Lắk (Simexco Daklak) cho biết, Trung Đông là một trong những thị trường quan trọng đối với hai mặt hàng xuất khẩu chủ lực của doanh nghiệp là cà phê và hồ tiêu. Các thị trường chính của doanh nghiệp tại khu vực này gồm Israel, Jordan, Kuwait, Saudi Arabia, Syria, Iran và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE).
2 tháng đầu năm, các doanh nghiệp xuất khẩu 373.026 tấn cà phê, đạt kim ngạch gần 1,8 tỉ USD. Ảnh minh họa
Trong niên vụ 2024 – 2025, Simexco xuất khẩu khoảng 7.958 tấn cà phê sang thị trường Trung Đông, chiếm khoảng 8% tổng lượng xuất khẩu của công ty. Trong khi đó, tổng lượng cà phê Việt Nam xuất sang khu vực này đạt khoảng 55.000 tấn. Khách hàng Trung Đông thường ưu tiên các dòng cà phê chất lượng cao, đặc biệt là loại đánh bóng, sàng 16–18, với mức giá tương đối tốt so với nhiều thị trường khác.
Đối với hồ tiêu, vai trò của thị trường này còn lớn hơn. Simexco xuất khẩu 2.519 tấn hồ tiêu sang Trung Đông, chiếm 17,5% tổng lượng xuất khẩu của doanh nghiệp. Tổng lượng hồ tiêu Việt Nam xuất sang khu vực này vào khoảng 45.000 tấn mỗi năm.
Theo doanh nghiệp, nhu cầu hồ tiêu tại thị trường Trung Đông khá ổn định, chất lượng yêu cầu đa dạng và mặt bằng giá tương đối tốt. Vì vậy, việc xây dựng được mạng lưới khách hàng tại khu vực này mang lại lợi thế đáng kể cho doanh nghiệp.
“Thị trường Trung Đông đặc biệt quan trọng đối với mặt hàng hồ tiêu của công ty, ảnh hưởng trực tiếp đến sản lượng tiêu thụ cũng như khả năng khai thác các phân khúc khách hàng mang lại biên lợi nhuận tốt”, đại diện doanh nghiệp nhận định.
Theo đánh giá của doanh nghiệp, xung đột tại Trung Đông hiện đang bước vào giai đoạn căng thẳng tạo ra những tác động tức thì đối với thương mại toàn cầu. Trước hết, giá dầu thô tăng mạnh, kéo theo chi phí vận tải biển tăng nhanh. Bên cạnh đó, các hãng tàu cũng áp dụng thêm phụ phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh, có thể lên tới 2.000 USD cho mỗi container.
Các tuyến vận tải quan trọng như Biển Đỏ và eo biển Hormuz đứng trước nguy cơ bị hạn chế hoặc phải chuyển hướng, khiến thời gian vận chuyển kéo dài và chi phí logistics gia tăng. Trong bối cảnh đó, Simexco Daklak đã tạm thời dừng việc xuất khẩu hàng sang thị trường Trung Đông, chờ đến khi tình hình chính trị – quân sự tại khu vực ổn định trở lại.
“Hiện công ty tạm ngưng bán hàng sang khu vực này, đồng thời theo dõi chặt chẽ diễn biến thị trường và trao đổi với khách hàng khi có thể. Một số khách hàng tại Iran hiện gặp khó khăn trong liên lạc do gián đoạn viễn thông”, ông Lê Thanh Sơn cho biết.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp cũng đang tích cực làm việc với khách hàng để thúc đẩy thanh toán các lô hàng đã đến cảng, đặc biệt tại các điểm trung chuyển lớn như Jebel Ali hay Haifa. Đối với những hợp đồng đã ký nhưng chưa giao hàng vào khu vực chiến sự, công ty tạm thời dừng xuất. Một số lô hàng đã đưa ra cảng hoặc đến cảng trung chuyển cũng được cân nhắc kéo về, chờ khi tình hình ổn định mới tiếp tục xuất khẩu.
Cũng theo đánh giá của doanh nghiệp này, tác động của xung đột Trung Đông đối với cà phê và hồ tiêu không giống nhau. Đối với cà phê, ảnh hưởng trước mắt được cho là không quá lớn, do lượng xuất khẩu sang Trung Đông chỉ chiếm khoảng 8% tổng lượng xuất của Simexco và khoảng 4 – 5% tổng xuất khẩu của ngành cà phê Việt Nam.
Tuy nhiên, mặt hàng hồ tiêu lại chịu tác động rõ rệt hơn, khi khu vực Trung Đông tiêu thụ khoảng 18% tổng lượng xuất khẩu của doanh nghiệp và khoảng 17,5% sản lượng xuất khẩu của toàn ngành hồ tiêu Việt Nam. Nếu thị trường này tạm thời gián đoạn, nhu cầu tiêu thụ sẽ giảm đáng kể, có thể khiến giá hồ tiêu chịu áp lực giảm trong ngắn hạn.
Không chỉ riêng thị trường Trung Đông, chi phí logistics gia tăng cũng tạo sức ép lên hoạt động thương mại nông sản toàn cầu. Theo các nhà giao dịch quốc tế, căng thẳng tại Trung Đông đang làm chi phí vận chuyển cà phê từ Việt Nam sang châu Âu và khu vực Vùng Vịnh tăng mạnh, trong khi nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng ngày càng rõ rệt.
Việt Nam hiện là quốc gia sản xuất cà phê robusta lớn nhất thế giới, do đó bất kỳ sự gián đoạn nào trong hoạt động xuất khẩu cũng có thể ảnh hưởng tới thị trường toàn cầu. Một số nhà giao dịch cho biết, dù các tuyến vận tải biển từ Việt Nam sang châu Âu chưa bị gián đoạn hoàn toàn, nhưng cước vận chuyển đã tăng ít nhất gấp đôi so với trước đây.
Doanh nghiệp tính toán chiến lược ứng phó
Theo Hiệp hội Cà phê – Ca cao Việt Nam (VICOFA), 2 tháng đầu năm, các doanh nghiệp xuất khẩu 373.026 tấn cà phê, đạt kim ngạch gần 1,8 tỉ USD, tăng 14,3% về khối lượng nhưng giảm 0,4% về kim ngạch so với cùng kỳ năm 2025. Bình quân, giá cà phê nhân (cả Robusta và Arabica) xuất khẩu đạt khoảng 4.456 USD/tấn, giảm gần 15% so với cùng kỳ.
Còn theo Hiệp hội Hồ tiêu và cây gia vị Việt Nam, trong 2 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu hồ tiêu đạt khoảng 35 nghìn tấn, trị giá 231 triệu USD, tăng 30,4% về lượng và 25,6% về trị giá so với cùng kỳ năm 2025. Giá tiêu xuất khẩu bình quân trong 2 tháng đầu năm chỉ đạt khoảng 6.517 USD/tấn, giảm 3,7% so với cùng kỳ năm trước.
Trước những biến động địa chính trị khó lường, Cục Xuất nhập khẩu khuyến nghị doanh nghiệp chủ động đa dạng hóa thị trường, tận dụng các FTA để mở rộng xuất khẩu sang các khu vực có nhu cầu ổn định hơn, đồng thời thường xuyên cập nhật thông tin về vận tải, giá cước và biến động địa chính trị để chủ động xây dựng phương án ứng phó.
Về phía các doanh nghiệp xuất khẩu nông sản phải nhanh chóng điều chỉnh chiến lược kinh doanh. Ông Lê Thanh Sơn cho biết, trong ngắn hạn, doanh nghiệp sẽ tập trung đẩy nhanh việc đặt tàu đối với các hợp đồng xuất khẩu sang những thị trường khác, nhằm tránh rủi ro cước vận tải tiếp tục tăng.
Đồng thời, doanh nghiệp cũng tăng cường tìm kiếm và mở rộng các thị trường thay thế, đặc biệt đối với mặt hàng hồ tiêu, sản phẩm chịu tác động trực tiếp từ việc gián đoạn thương mại với Trung Đông.
Về trung và dài hạn, doanh nghiệp cho rằng xung đột tại Trung Đông có thể kéo dài, nhưng khả năng cao chỉ diễn ra trong khoảng 30 – 45 ngày trước khi tình hình dần ổn định. Nếu căng thẳng sớm được kiểm soát, khu vực Trung Đông vẫn tiếp tục là thị trường quan trọng đối với cà phê và hồ tiêu Việt Nam.
“Chúng tôi vẫn kỳ vọng khi tình hình ổn định, hoạt động thương mại với khu vực này sẽ sớm được khôi phục. Trung Đông là thị trường có nhu cầu ổn định và mang lại giá trị cao cho nhiều mặt hàng nông sản của Việt Nam”, đại diện doanh nghiệp cho biết.
Căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông đang tạo ra những biến động mạnh về logistics, chi phí vận tải và thương mại toàn cầu. Với các doanh nghiệp xuất khẩu nông sản Việt Nam, đặc biệt là cà phê và hồ tiêu, khu vực này vừa là thị trường quan trọng vừa đang trở thành một rủi ro cần tính toán lại chiến lược.