Khi sức mạnh tính toán bị giới hạn bởi tốc độ dữ liệu
Cuộc đua trí tuệ nhân tạo (AI) đang thúc đẩy các tập đoàn công nghệ mở rộng trung tâm dữ liệu, đầu tư bộ xử lý hiệu năng cao và phát triển hệ thống lưu trữ chuyên dụng. Tuy nhiên, năng lực vận hành AI còn phụ thuộc vào tốc độ truy xuất thông tin, băng thông bộ nhớ và khả năng phối hợp giữa các thành phần phần cứng.
Theo báo cáo Key Questions on Energy and AI công bố tháng 4/2026 của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), lượng điện tiêu thụ của các trung tâm dữ liệu toàn cầu tăng 17% trong năm 2025. Riêng các trung tâm dữ liệu phục vụ AI ghi nhận mức tăng khoảng 50%. IEA dự báo nhu cầu điện của trung tâm dữ liệu toàn cầu có thể tăng từ 485 TWh năm 2025 lên khoảng 950 TWh vào năm 2030, tương đương gần 3% tổng nhu cầu điện thế giới.
Sự phát triển của AI tạo sinh thúc đẩy việc xây dựng các trung tâm dữ liệu mới để đáp ứng nhu cầu sức mạnh tính toán ngày càng cao.
Áp lực lên hạ tầng ngày càng lớn khi các mô hình AI phát triển theo hướng xử lý nhiều nhiệm vụ phức tạp và liên tục khai thác dữ liệu từ bên ngoài. Tại Hội nghị AI - Bán dẫn Việt Nam - Hàn Quốc lần thứ nhất (VKAISS 2026) vừa diễn ra tại Hà Nội, ông SeungJae Lee - Giám đốc AI của Dnotitia chia sẻ, doanh nghiệp công nghệ dữ liệu Hàn Quốc phân tích những thay đổi trong phương thức hoạt động của các hệ thống AI.
Theo ông SeungJae Lee, các mô hình AI trước đây chủ yếu tạo câu trả lời dựa trên dữ liệu đã được huấn luyện. Những thế hệ tiếp theo có khả năng tìm kiếm, bổ sung và đối chiếu thông tin từ nhiều nguồn trước khi đưa ra kết quả. Với sự phát triển của AI tác nhân (AI Agent), quá trình xử lý trở nên phức tạp hơn. Để hoàn thành một nhiệm vụ, hệ thống có thể thực hiện nhiều bước suy luận, liên tục tìm kiếm và kiểm tra dữ liệu, đồng thời phối hợp giữa các tác nhân AI.
Đại diện Dnotitia cho biết, phương thức tìm kiếm dữ liệu cũng đang thay đổi, thay vì chủ yếu tìm kiếm theo từ khóa, các hệ thống AI ngày càng sử dụng tìm kiếm ngữ nghĩa, xác định thông tin dựa trên nội dung và ngữ cảnh. Dữ liệu được biểu diễn thành các vector và tổ chức trong những cơ sở dữ liệu chuyên dụng, đòi hỏi tốc độ truy xuất cao.
Ngoài nguồn kiến thức bên ngoài, các tác nhân AI cần duy trì bộ nhớ dài hạn để ghi nhận thông tin trong quá trình tương tác và bộ nhớ ngắn hạn phục vụ các bước xử lý. Lượng dữ liệu cần duy trì có thể vượt khả năng lưu giữ trực tiếp trong bộ nhớ GPU, buộc hệ thống phải chuyển dữ liệu sang những tầng lưu trữ khác và truy xuất trở lại khi cần thiết. Nếu tốc độ cung cấp dữ liệu không theo kịp năng lực tính toán, GPU phải chờ thông tin đầu vào, làm giảm hiệu suất thiết bị và tăng chi phí vận hành.
Từ yêu cầu này, Dnotitia phát triển các giải pháp cơ sở dữ liệu vector và công nghệ xử lý dữ liệu chuyên dụng nhằm tăng tốc độ tìm kiếm, tối ưu khả năng khai thác thông tin. Bài toán hạ tầng AI vì vậy cần được giải quyết đồng bộ giữa GPU, CPU, bộ nhớ, thiết bị lưu trữ và mạng truyền dẫn.
Tại Việt Nam, hạ tầng dữ liệu đang được mở rộng trước nhu cầu ứng dụng AI ngày càng lớn. Theo báo cáo kinh tế, xã hội của Chính phủ trình Quốc hội tháng 10/2026, cả nước có 42 trung tâm dữ liệu thương mại, nhiều trung tâm đạt tiêu chuẩn quốc tế Tier III và TIA-942.
Đây cũng là yêu cầu được xác định trong Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Nghị quyết xác định thể chế, nhân lực, hạ tầng, dữ liệu và công nghệ chiến lược là những nội dung trọng tâm, cốt lõi. Đối với hạ tầng số, yêu cầu phát triển phải bảo đảm hiện đại, đồng bộ, an ninh, an toàn, hiệu quả và tránh lãng phí.
Đặc biệt, Nghị quyết số 57-NQ/TW định hướng có cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp trong nước đầu tư trung tâm dữ liệu, điện toán đám mây, thu hút các nhà đầu tư quốc tế và hình thành hạ tầng lưu trữ, tính toán đạt tiêu chuẩn quốc tế, tiêu chuẩn xanh. Từ yêu cầu của Nghị quyết, phát triển hạ tầng AI phải được tính toán trên hiệu quả vận hành toàn hệ thống, khả năng khai thác dữ liệu và mức độ đáp ứng nhu cầu thực tế, thay vì chỉ gia tăng quy mô đầu tư thiết bịị.
Phát triển đồng bộ hạ tầng AI, năng lực bán dẫn
Nghị quyết số 57-NQ/TW xác định AI và bán dẫn thuộc nhóm công nghệ chiến lược cần từng bước làm chủ. Đây là hai lĩnh vực có quan hệ chặt chẽ khi nhu cầu xử lý dữ liệu thúc đẩy phát triển chip hiệu năng cao, còn công nghệ bán dẫn tạo nền tảng phần cứng cho các hệ thống AI.
Tại Việt Nam, FPT đang đầu tư đồng thời vào hai lĩnh vực này. Tháng 4/2024, FPT công bố kế hoạch đầu tư 200 triệu USD phát triển AI Factory thông qua hợp tác với NVIDIA. Ngày 25/3/2026, doanh nghiệp tiếp tục công bố kế hoạch mở rộng năng lực tính toán với hệ thống NVIDIA HGX B300. Đến ngày 30/5/2026, dịch vụ GPU Cloud trên nền tảng này chính thức được cung cấp tại FPT AI Factory.
Nhấn mạnh mối quan hệ giữa sự phát triển của AI và công nghệ chip, ông Trần Đăng Hòa - Chủ tịch FPT IS kiêm Chủ tịch FPT Semiconductor cho biết, FPT đang đầu tư từ nghiên cứu, phát triển sản phẩm AI đến thiết kế vi mạch, từng bước hình thành năng lực kiểm thử và đóng gói chip. Doanh nghiệp đã phát triển hạ tầng AI Factory tại Việt Nam và Nhật Bản, đồng thời xây dựng đội ngũ chuyên gia và mạng lưới đối tác quốc tế.
FPT công bố hợp tác chiến lược toàn diện với NVIDIA, thúc đẩy nghiên cứu AI, cung cấp dịch vụ, giải pháp cho khách hàng Việt Nam và trên toàn cầu, ngày 23/4/2024
Ở lĩnh vực bán dẫn, FPT tập trung phát triển chip nguồn và nghiên cứu dòng chip SoC tích hợp AI biên, hướng tới những thiết bị cần xử lý dữ liệu trực tiếp như camera thông minh và thiết bị bay không người lái. Xu hướng này cho phép xử lý một phần dữ liệu ngay tại thiết bị, hạn chế lượng thông tin phải truyền về trung tâm, giảm độ trễ và chi phí truyền dẫn. Tuy nhiên, AI biên đòi hỏi chip có khả năng tiết kiệm năng lượng, đồng thời bảo đảm sự tương thích giữa phần cứng với phần mềm.
Phân tích mối quan hệ hai chiều giữa AI và ngành bán dẫn, ông Minsu Park - đại diện Trung tâm Nghiên cứu Physical AI Hàn Quốc nhận định, AI đang hỗ trợ hoạt động thiết kế, tối ưu quy trình sản xuất chip. Ở chiều ngược lại, chip chuyên dụng cung cấp nền tảng phần cứng cho các ứng dụng AI. Từ đó, ông đề xuất doanh nghiệp hai nước tăng cường hợp tác phát triển sản phẩm theo nhu cầu thị trường, kết hợp thế mạnh phần cứng của Hàn Quốc với năng lực phát triển phần mềm của Việt Nam.
Từ định hướng của Nghị quyết số 57-NQ/TW, Chính phủ đã ban hành những chiến lược cụ thể nhằm phát triển hạ tầng dữ liệu và AI. Quyết định số 1308/QĐ-TTg ngày 18/7/2026 phê duyệt Chiến lược dữ liệu quốc gia giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045, đặt mục tiêu xây dựng và đưa vào vận hành 3 Trung tâm dữ liệu quốc gia, phát triển hạ tầng tính toán hiệu năng cao phục vụ xử lý dữ liệu lớn. Đến năm 2030, Việt Nam phấn đấu hỗ trợ phát triển, huấn luyện thành công tối thiểu 150 sản phẩm, dịch vụ dữ liệu và mô hình AI Make in Vietnam, hình thành ít nhất 5 sàn dữ liệu và phát triển tối thiểu 1.000 doanh nghiệp công nghệ dữ liệu và AI.
Tiếp đó, Quyết định số 1671/QĐ-TTg ngày 28/8/2026 phê duyệt Chiến lược quốc gia về trí tuệ nhân tạo đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, đặt mục tiêu tổng năng lực tính toán AI đạt khoảng 560 EFLOPS BF16 hoặc 1.100 EFLOPS FP8, với công suất điện khoảng 500 MW vào năm 2030.
Theo các chuyên gia, những mục tiêu này đòi hỏi nguồn lực đầu tư lớn và khả năng tổ chức hạ tầng đồng bộ, từ nguồn điện, hệ thống làm mát, bộ xử lý đến lưu trữ và truyền dẫn dữ liệu. Đối với doanh nghiệp cung cấp dịch vụ AI, hiệu quả sử dụng thiết bị quyết định trực tiếp đến chi phí vận hành.
Bên cạnh mở rộng năng lực tính toán, Việt Nam cần tập trung chuẩn hóa, kết nối và nâng cao chất lượng dữ liệu, phát triển hạ tầng dùng chung và từng bước làm chủ những công nghệ nền tảng.
Nghị quyết số 57-NQ/TW xác định phát triển hạ tầng số hiện đại, đồng bộ và hiệu quả là nhiệm vụ trọng tâm. Đối với lĩnh vực AI, yêu cầu đặt ra là nâng cao năng lực tính toán, tốc độ truy xuất và khả năng xử lý dữ liệu, đáp ứng nhu cầu ứng dụng trong sản xuất, kinh doanh.
Hiệu quả đầu tư hạ tầng AI cần được đánh giá bằng công suất khai thác thực tế, chi phí vận hành và khả năng cung cấp dịch vụ. Khắc phục những hạn chế về lưu trữ, truyền dẫn và xử lý dữ liệu sẽ giúp doanh nghiệp Việt Nam khai thác tốt hơn nguồn lực đầu tư, phát triển sản phẩm AI, từng bước làm chủ công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh.