Trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra những thay đổi sâu sắc trong hoạt động đào tạo, nghiên cứu và quản trị đại học. Theo PGS.TS Phan Thị Thanh Thảo, Hiệu trưởng Trường Đại học Thành Đô, thách thức đặt ra hiện nay không phải là có sử dụng AI hay không mà là sử dụng công nghệ này như thế nào để nâng cao chất lượng đào tạo và phát triển nguồn nhân lực trong kỷ nguyên số.
PGS.TS Phan Thị Thanh Thảo, Hiệu trưởng Trường Đại học Thành Đô. Ảnh: TDU
Sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI) không chỉ làm thay đổi cách con người tiếp cận thông tin mà còn tạo ra những chuyển biến sâu sắc trong hoạt động đào tạo, nghiên cứu và quản trị đại học.
Theo PGS.TS Phan Thị Thanh Thảo, AI đang tạo ra một bước ngoặt đối với giáo dục đại học tương tự như sự xuất hiện của Internet hơn hai thập kỷ trước. Công nghệ này mang đến cơ hội để các cơ sở giáo dục rút ngắn khoảng cách với các nền giáo dục tiên tiến, đồng thời đặt ra những yêu cầu mới về chất lượng đào tạo và khả năng thích ứng của đội ngũ giảng viên, sinh viên.
Trong bối cảnh đó, câu hỏi đặt ra không còn là có nên sử dụng AI hay không mà là làm thế nào để khai thác công nghệ này một cách hiệu quả, có trách nhiệm và tạo ra giá trị thực cho người học.
AI cũng đang làm thay đổi vai trò truyền thống của người thầy. Nếu trước đây, giảng viên chủ yếu truyền đạt kiến thức thì nay phải trở thành người thiết kế trải nghiệm học tập, hướng dẫn tư duy phản biện, định hướng nghiên cứu và truyền cảm hứng cho sinh viên.
PGS. TS. Phan Thị Thanh Thảo chia sẻ tại chuỗi seminar với chủ đề “Thado Edupark và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong công việc”, mở ra hướng đi mới trong giáo dục và quản lý. Ảnh: TDU
Theo PGS.TS Phan Thị Thanh Thảo, AI có thể hỗ trợ tìm kiếm thông tin, tổng hợp tài liệu hay giải quyết nhiều tác vụ kỹ thuật, nhưng vẫn chưa thể thay thế vai trò đồng hành, giáo dục nhân cách, khơi dậy động lực học tập và kết nối tri thức với thực tiễn của người thầy.
Ở chiều ngược lại, AI cũng đặt ra thách thức đối với người học. Nếu sử dụng công nghệ như một công cụ thay thế tư duy, sinh viên có thể dần phụ thuộc vào AI. Tuy nhiên, nếu được định hướng đúng, AI sẽ trở thành trợ lý hỗ trợ học tập hiệu quả, giúp người học nâng cao khả năng tự nghiên cứu, sáng tạo và giải quyết vấn đề.
Theo PGS.TS Phan Thị Thanh Thảo, để thích ứng với thời đại AI, sinh viên cần chuẩn bị nhiều hơn những kiến thức chuyên môn đơn thuần. Điều quan trọng là hình thành năng lực học tập suốt đời, tư duy phản biện và khả năng đánh giá, kiểm chứng thông tin do AI tạo ra.
Bên cạnh đó, người học cần biết khai thác AI như một công cụ hỗ trợ nghiên cứu, sáng tạo và giải quyết công việc thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào công nghệ. Những phẩm chất như trách nhiệm, đạo đức, khả năng hợp tác, giao tiếp và tinh thần đổi mới sáng tạo vẫn là những giá trị cốt lõi mà máy móc khó có thể thay thế.
Từ góc độ quản lý giáo dục, Hiệu trưởng Trường Đại học Thành Đô cho rằng, các trường đại học cần chủ động xây dựng chiến lược ứng dụng AI thay vì triển khai theo hướng tự phát. Trong đó, việc đào tạo kỹ năng AI cho giảng viên, tích hợp nội dung sử dụng AI có trách nhiệm vào chương trình đào tạo và đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá là những nhiệm vụ quan trọng.
Sản phẩm “Mô hình điều khiển xe động cơ điện bằng giọng nói” của sinh viên Trường Đại học Thành Đô thể hiện khả năng ứng dụng công nghệ và đổi mới sáng tạo trong đào tạo. Ảnh: TDU
Tại Trường Đại học Thành Đô, AI được xác định là một trong những động lực thúc đẩy quá trình chuyển đổi số và đổi mới giáo dục. Nhà trường đang triển khai các chương trình tập huấn cho giảng viên, khuyến khích ứng dụng AI trong xây dựng học liệu, thiết kế bài giảng, nghiên cứu khoa học và quản trị.
Song với đó, các hoạt động học tập theo dự án, nghiên cứu tình huống và trải nghiệm thực tiễn cũng được tăng cường nhằm phát huy những năng lực đặc trưng của con người mà AI chưa thể thay thế.
Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, việc chủ động thích ứng và khai thác hiệu quả AI được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, tạo nền tảng cho phát triển kinh tế số và nâng cao năng lực cạnh tranh của đất nước trong những năm tới.
Theo PGS.TS Phan Thị Thanh Thảo, mục tiêu của giáo dục đại học không phải đào tạo sinh viên biết sử dụng một công cụ AI cụ thể, mà là giúp người học có khả năng làm việc hiệu quả cùng AI trong suốt quá trình học tập và nghề nghiệp.