An Phú - Những người giữ lửa niềm tin nơi buôn làng

Có những cuộc vận động không bắt đầu từ hội trường, cũng chẳng cần đến lời lẽ lớn lao. Đó có thể là một lần già làng ghé nhà nhắc chuyện học hành của con trẻ, một buổi ngồi lại để hóa giải bất hòa giữa hai gia đình, hay lời khuyên chân tình để bà con chăm lo làm ăn, đừng nghe theo những điều gây chia rẽ cộng đồng. Những việc làm tưởng chừng bình dị ấy đang góp phần tạo nên sự đổi thay ở các làng đồng bào dân tộc thiểu số tại phường An Phú (tỉnh Gia Lai). Đằng sau những chuyển động từ cơ sở là sự tận tụy của những người có uy tín và nỗ lực bền bỉ của cấp ủy, chính quyền địa phương trong hành trình vun đắp niềm tin, khơi dậy sức mạnh đoàn kết.

Những bước chân không mỏi giữa buôn làng

Ở làng Mơ Nú, có một người đàn ông đã bước qua tuổi lục tuần nhưng vẫn thường xuyên đi lại giữa các gia đình để hỏi han, chuyện trò. Đó là già làng Hăng, sinh năm 1959, người có uy tín được bà con tin tưởng. Với ông, việc của làng không phải chuyện của riêng ai. Nhà nào có chuyện chưa vui, gia đình nào có khó khăn, con trẻ nào có nguy cơ bỏ học…, ông đều cố gắng tìm hiểu, sẻ chia và vận động trong khả năng của mình.

Có khi chỉ là một chuyện bất hòa giữa hai gia đình, một lời nói chưa vừa lòng khiến tình cảm hàng xóm bị sứt mẻ. Ông Hăng không vội phân định đúng sai mà tìm đến từng người, nghe họ nói hết nỗi lòng rồi mới từ tốn khuyên giải. Bởi ông hiểu, ở cộng đồng làng, điều quý giá không chỉ là sự yên ổn trước mắt mà còn là tình cảm gắn bó được gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Nhưng chuyện ông quan tâm không dừng lại ở những mâu thuẫn trong sinh hoạt. Trong mỗi lần gặp gỡ, ông thường nhắc bà con chăm lo sản xuất, quan tâm việc học của con em, không để trẻ nghỉ học giữa chừng; đồng thời vận động các gia đình chấp hành chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, sống đoàn kết và cùng xây dựng làng ngày càng tốt đẹp. “Muốn bà con nghe và làm theo thì mình phải gần gũi, nói cho bà con hiểu, việc gì cũng phải kiên trì vận động. Tôi mong các gia đình đoàn kết, con em được đến trường đầy đủ, người dân chăm lo làm ăn để cuộc sống ngày càng tốt hơn”, ông Hăng chia sẻ.

Lời nói mộc mạc ấy cũng phần nào cho thấy cách làm của những người có uy tín ở cơ sở: không nói những điều xa vời, mà bắt đầu từ chính những việc đang diễn ra trong mỗi gia đình, mỗi nếp nhà. Họ không có quyền quyết định thay người dân, càng không thể dùng mệnh lệnh để tạo ra sự đồng thuận. Thứ họ có là sự am hiểu phong tục, tập quán, là uy tín được vun đắp qua năm tháng và sự kiên trì trong từng cuộc vận động.

Ở làng Chuet, già làng Rah Lan Juk cũng đang phát huy vai trò ấy. Trong các cuộc họp làng hay những lần gặp gỡ trực tiếp, ông chú trọng giải thích để bà con hiểu những chủ trương, chính sách liên quan đến đời sống, từ phát triển kinh tế, giữ gìn an ninh trật tự đến thực hiện quyền và nghĩa vụ của công dân.

Với những nội dung người dân chưa rõ, ông kiên nhẫn giải thích bằng cách nói gần gũi, dễ hiểu. Trong công tác tuyên truyền về bầu cử, người có uy tín cũng là cầu nối quan trọng giúp thông tin đến với từng hộ gia đình, để bà con hiểu rõ hơn quyền và trách nhiệm của mình. Đồng thời, ông còn lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của người dân để phản ánh đến cấp ủy, chính quyền.

Có thể nói, những người như già làng Hăng, già làng Rah Lan Juk đang làm một công việc đặc biệt: kết nối chính quyền với cộng đồng bằng chính sự tin cậy của người dân. Họ không chỉ chuyển tải thông tin mà còn giúp chính quyền hiểu hơn đời sống, suy nghĩ và những điều bà con đang trăn trở.

Ở những nơi mà tập quán, tình cảm cộng đồng và tiếng nói của người đứng đầu buôn làng vẫn có ảnh hưởng sâu sắc, sự hiện diện của những người có uy tín càng trở nên cần thiết. Một lời khuyên đúng lúc đôi khi có sức thuyết phục hơn nhiều lần tuyên truyền; một lần kiên trì đến từng nhà có thể giúp tháo gỡ vấn đề mà nếu để kéo dài sẽ trở nên phức tạp.

Hiện, phường An Phú có 7 người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số. Mỗi người một cách làm, một hoàn cảnh, nhưng họ cùng gặp nhau ở tinh thần trách nhiệm với cộng đồng. Chính từ những đóng góp âm thầm ấy, nhiều chủ trương, chính sách không còn nằm trên trang giấy mà từng bước đi vào đời sống, trở thành hành động tự giác của người dân.

Những câu chuyện ở Mơ Nú, Chuet không phải là những lát cắt riêng lẻ. Đó là một phần trong bức tranh đời sống của phường An Phú, địa bàn đang có sự giao thoa giữa nhịp sống đô thị và những cộng đồng làng đồng bào dân tộc thiểu số mang đậm bản sắc văn hóa truyền thống.

Giữ bản sắc để phát triển, phát triển để đời sống tốt hơn

Được thành lập theo Nghị quyết số 1664/NQ-UBTVQH15 ngày 16/6/2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội trên cơ sở sáp nhập phường Thắng Lợi, xã Chư Á và xã An Phú (TP. Pleiku, tỉnh Gia Lai), phường An Phú hiện có diện tích 32,49 km², dân số 41.583 người. Trong tổng số dân ấy, đồng bào DTTS có 3.386 hộ với 12.548 nhân khẩu, chiếm 30,02%, chủ yếu là người Jrai và Bahnar.

Sau sắp xếp đơn vị hành chính, địa bàn rộng hơn, quy mô dân số lớn hơn, yêu cầu quản lý và tổ chức các hoạt động phát triển cũng đặt ra nhiều vấn đề mới. Đặc biệt, trong các làng đồng bào dân tộc thiểu số, đời sống của một bộ phận người dân vẫn còn khó khăn, sinh kế chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp. Khoảng cách về điều kiện sống, khả năng tiếp cận các dịch vụ và cơ hội phát triển giữa các khu dân cư vẫn là vấn đề cần được quan tâm.

Với chính quyền phường, bài toán đặt ra không chỉ là ổn định tổ chức bộ máy sau sáp nhập, mà quan trọng hơn là làm sao để mọi người dân, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số, không bị đứng ngoài quá trình phát triển chung.

Bởi vậy, công tác dân tộc ở An Phú không chỉ được nhìn nhận qua việc triển khai các chương trình, chính sách hỗ trợ, mà còn được đặt trong tổng thể nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm an sinh, nâng cao chất lượng cuộc sống và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Những năm qua, cùng với sự quan tâm của cấp trên, cấp ủy, chính quyền địa phương đã chú trọng triển khai các chính sách dân tộc, chính sách an sinh xã hội; quan tâm đầu tư kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội, tạo điều kiện để người dân cải thiện đời sống, phát triển sản xuất. Công tác tuyên truyền cũng được đổi mới theo hướng gần dân, sát cơ sở, tập trung vào những nội dung thiết thực như giảm nghèo, giáo dục, y tế, bình đẳng giới, phòng chống tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống và bảo tồn văn hóa truyền thống.

Ở An Phú, sự đổi thay không có nghĩa là những giá trị cũ phải lùi lại phía sau. Giữa nhịp đô thị đang mở rộng, tiếng cồng chiêng, điệu xoang, những bộ trang phục truyền thống, nghề dệt thổ cẩm hay những nhạc cụ dân gian vẫn là một phần không thể thiếu trong đời sống văn hóa của đồng bào Jrai, Bahnar.

Đó không chỉ là những nét đẹp được lưu giữ trong các dịp lễ hội, mà còn là ký ức, là bản sắc và là sợi dây kết nối cộng đồng. Mỗi tiếng chiêng vang lên, mỗi điệu xoang được trao truyền cho lớp trẻ đều góp phần giữ lại những giá trị mà nhiều thế hệ đã dày công vun đắp.

Nhận thức rõ điều đó, địa phương quan tâm xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư, khuyến khích người dân duy trì các loại hình văn hóa dân gian, tiếng nói, trang phục, lễ hội và nhạc cụ truyền thống. Cùng với bảo tồn những giá trị tốt đẹp, công tác vận động xóa bỏ các phong tục, tập quán lạc hậu, phòng chống tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống cũng được chú trọng.

Đặc biệt, các giá trị văn hóa truyền thống còn mở ra hướng phát triển mới cho địa phương. Tiếng cồng chiêng, điệu xoang, nghề dệt thổ cẩm, chế tác nhạc cụ nếu được bảo tồn và khai thác phù hợp có thể trở thành sản phẩm du lịch cộng đồng, tạo thêm sinh kế, tăng thu nhập cho người dân.

Một phường đô thị có thể được đánh giá bằng những con đường mới, những công trình được đầu tư hay tốc độ phát triển kinh tế. Nhưng ở những khu dân cư có đông đồng bào dân tộc thiểu số, sự phát triển còn được cảm nhận qua những điều gần gũi hơn: người dân có yên tâm làm ăn, con trẻ có được đến trường, những bất đồng trong cộng đồng có được tháo gỡ, bản sắc văn hóa có được gìn giữ và tiếng nói của người dân có được lắng nghe?

Đó cũng là những điều mà An Phú đang hướng tới trong chặng đường phát triển mới. Địa phương đặt mục tiêu phát triển toàn diện, bao trùm vùng đồng bào dân tộc thiểu số; thực hiện giảm nghèo đa chiều, bền vững; nâng cao thu nhập, chất lượng sống và khả năng tiếp cận các dịch vụ cơ bản; đồng thời thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các khu dân cư.

Ở An Phú, những bước chân đến từng nhà của người có uy tín vẫn đang tiếp nối. Những cuộc gặp gỡ, những lời vận động chân tình vẫn diễn ra giữa đời sống thường ngày. Cùng với nỗ lực của cấp ủy, chính quyền, những việc làm lặng thầm ấy đang góp phần giữ nhịp buôn làng, vun đắp niềm tin và tạo nền tảng để đồng bào dân tộc thiểu số vững vàng bước vào chặng đường phát triển mới.