Ưu đãi thuế quan là một trong những lợi ích được doanh nghiệp quan tâm khi các hiệp định thương mại tự do (FTA) có hiệu lực. Tuy nhiên, với thị trường có mức thuế nhập khẩu tương đối thấp như Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), lợi thế cạnh tranh của hàng hóa không chỉ đến từ việc giảm thuế mà còn phụ thuộc vào khả năng tận dụng các cam kết thương mại, đáp ứng quy tắc xuất xứ và xây dựng chiến lược tiếp cận thị trường.
Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện Việt Nam - UAE (CEPA) có hiệu lực từ ngày 3/2/2026, được kỳ vọng tạo thêm động lực cho hoạt động xuất khẩu của Việt Nam. Song, để những cam kết trong Hiệp định chuyển hóa thành đơn hàng và thị phần thực tế, doanh nghiệp cần chủ động hơn trong việc nắm bắt quy định, đánh giá lợi thế cạnh tranh và tổ chức hoạt động kinh doanh.
Tọa đàm “CEPA: Mở rộng thị phần hàng Việt tại UAE” do Báo Công Thương tổ chức ngày 16/11/2026.
CEPA tạo lợi thế từ môi trường thương mại ổn định
Tại Tọa đàm “CEPA: Mở rộng thị phần hàng Việt tại UAE” do Báo Công Thương tổ chức ngày 16/11/2026, ông Ngô Chung Khanh, Phó Vụ trưởng Vụ Phát triển thị trường nước ngoài và Thương mại đa biên (Bộ Công Thương), cho rằng lợi ích của CEPA không chỉ nằm ở ưu đãi thuế quan mà còn ở khả năng tạo dựng môi trường thương mại ổn định, thúc đẩy kết nối và mở rộng cơ hội hợp tác kinh doanh.
Tuy nhiên, mức độ hưởng lợi từ ưu đãi thuế quan cần được xem xét theo từng mặt hàng cụ thể. Bởi lẽ, thuế nhập khẩu thông thường của UAE đối với nhiều nhóm hàng hiện đã ở mức tương đối thấp, phổ biến từ 5% trở xuống.
Theo ông Ngô Chung Khanh, với những mặt hàng có giá trị cao, chênh lệch thuế quan có thể chưa tạo ra khác biệt lớn. Ngược lại, đối với các sản phẩm có giá trị thấp hoặc chịu áp lực cạnh tranh về giá, mức giảm thuế chỉ vài phần trăm cũng có thể trở thành yếu tố quyết định khả năng cạnh tranh.
Đáng chú ý, giá trị của CEPA không chỉ nằm ở những ưu đãi thuế quan mà còn ở việc thiết lập môi trường thương mại ổn định, minh bạch và có khả năng dự báo. Đây được xem là lợi thế quan trọng khi chính sách thương mại quốc tế liên tục biến động, khiến doanh nghiệp và nhà đầu tư ngày càng chú trọng tính ổn định trong hoạt động kinh doanh.
Thông qua các cam kết thuế quan trong khuôn khổ CEPA, Việt Nam và UAE tạo dựng cơ sở pháp lý thuận lợi hơn cho hoạt động thương mại song phương, góp phần củng cố niềm tin và hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng kế hoạch kinh doanh dài hạn. Ngay cả khi mức chênh lệch thuế quan không lớn, tính ổn định của các cam kết vẫn có thể trở thành yếu tố gia tăng sức hấp dẫn của hàng hóa Việt Nam đối với các nhà nhập khẩu UAE.
Bên cạnh đó, các cam kết về thủ tục hải quan, thuận lợi hóa thương mại và minh bạch hóa góp phần tạo điều kiện đơn giản hóa quy trình xuất nhập khẩu, giảm chi phí tuân thủ và nâng cao hiệu quả giao thương giữa hai nước. Qua đó, doanh nghiệp có thêm cơ sở để chủ động tổ chức sản xuất, xây dựng chuỗi cung ứng và mở rộng hoạt động xuất khẩu.
Lợi thế từ CEPA càng có ý nghĩa khi UAE giữ vai trò là một trong những trung tâm thương mại, trung chuyển hàng hóa quan trọng của khu vực Trung Đông. Không chỉ phục vụ nhu cầu tiêu dùng nội địa, thị trường này còn là đầu mối kết nối hàng hóa với nhiều quốc gia thông qua hệ thống logistics, phân phối và tái xuất. Vì vậy, gia tăng hiện diện tại UAE cũng mở ra cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận sâu hơn mạng lưới thương mại khu vực.
Cùng với đó, việc thực thi CEPA tạo thêm động lực thúc đẩy các hoạt động xúc tiến thương mại, kết nối doanh nghiệp và tìm kiếm đối tác giữa hai nước. Các diễn đàn giao thương, chương trình kết nối nhà nhập khẩu và nhà xuất khẩu là những kênh quan trọng để doanh nghiệp khai thác cơ hội hợp tác, từng bước mở rộng thị phần.
Như vậy, lợi ích chiến lược của CEPA không chỉ được đo bằng mức thuế quan cắt giảm mà còn thể hiện ở khả năng củng cố niềm tin thị trường, tăng cường kết nối thương mại và tạo nền tảng cho hàng Việt Nam mở rộng hiện diện tại UAE, hướng tới thâm nhập sâu hơn thị trường Trung Đông.
Ông Ngô Chung Khanh, Phó Vụ trưởng Vụ Phát triển thị trường nước ngoài và Thương mại đa biên (Bộ Công Thương).
Chủ động nắm bắt cam kết, biến ưu đãi CEPA thành lợi thế cạnh tranh
Cơ hội từ CEPA đã được mở ra, song việc Hiệp định có hiệu lực không đồng nghĩa mọi hàng hóa Việt Nam xuất khẩu sang UAE đều được hưởng ưu đãi thuế quan. Để khai thác hiệu quả các cam kết, doanh nghiệp cần chủ động tìm hiểu quy định, đáp ứng điều kiện xuất xứ và xây dựng chiến lược tiếp cận thị trường phù hợp.
Theo ông Ngô Chung Khanh, yêu cầu trước tiên là doanh nghiệp phải nắm chắc những cam kết liên quan trực tiếp đến sản phẩm xuất khẩu. Trong đó, việc xác định chính xác mã số hàng hóa (HS), tra cứu biểu thuế ưu đãi và đối chiếu quy tắc xuất xứ theo CEPA là những bước không thể bỏ qua.
Đặc biệt, quy tắc xuất xứ đóng vai trò quyết định trong việc xác định hàng hóa có đủ điều kiện hưởng ưu đãi thuế quan hay không. Doanh nghiệp cần rà soát nguồn nguyên liệu, quy trình sản xuất và các công đoạn chế biến để bảo đảm sản phẩm đáp ứng quy định của Hiệp định. Nếu không đáp ứng điều kiện xuất xứ, lợi thế từ cam kết cắt giảm thuế quan sẽ khó được hiện thực hóa.
Tuy nhiên, ưu đãi thuế quan mới chỉ là một phần trong bài toán thâm nhập thị trường. Với những nhóm hàng như rau quả, hồ tiêu, cà phê hay thực phẩm chế biến, doanh nghiệp còn phải đáp ứng các yêu cầu về tiêu chuẩn chất lượng, an toàn thực phẩm và chứng nhận liên quan, trong đó có chứng nhận Halal đối với những sản phẩm thuộc diện áp dụng.
Điều này đòi hỏi doanh nghiệp phải nghiên cứu đồng thời các cam kết của CEPA và quy định nhập khẩu của UAE, tránh tình trạng đáp ứng điều kiện hưởng ưu đãi thuế quan nhưng hàng hóa vẫn gặp vướng mắc khi tiếp cận thị trường.
Cùng với yêu cầu tuân thủ, hiệu quả kinh doanh cần được đặt lên hàng đầu. Lợi thế thuế quan chỉ thực sự có ý nghĩa khi giúp doanh nghiệp nâng cao khả năng cạnh tranh và cải thiện lợi nhuận. Vì vậy, việc tính toán tổng thể chi phí sản xuất, vận chuyển, đáp ứng tiêu chuẩn và phân phối phải được thực hiện trước khi quyết định xuất khẩu. Từ thực tế đó, ba nhóm giải pháp được đặt ra nhằm giúp doanh nghiệp chuyển hóa cơ hội từ CEPA thành kết quả kinh doanh cụ thể.
Trước hết, doanh nghiệp cần chủ động nghiên cứu các cam kết và điều kiện tiếp cận thị trường, xác định rõ mức thuế ưu đãi, quy tắc xuất xứ cũng như những tiêu chuẩn kỹ thuật áp dụng đối với từng mặt hàng. Đây là cơ sở để đánh giá lợi thế cạnh tranh, đồng thời hạn chế rủi ro phát sinh trong quá trình xuất khẩu.
Tiếp đó, xây dựng chiến lược phát triển thị trường dài hạn, thay vì chỉ tập trung tìm kiếm những đơn hàng trước mắt. Với vị trí là trung tâm thương mại và trung chuyển hàng hóa quan trọng của khu vực, UAE có thể trở thành đầu mối để doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận sâu hơn thị trường Trung Đông. Tuy nhiên, mục tiêu này cần được cụ thể hóa bằng kế hoạch kinh doanh, lựa chọn phân khúc khách hàng và lộ trình triển khai phù hợp với năng lực từng doanh nghiệp.
Giải pháp thứ ba là tăng cường kết nối đối tác, mở rộng hệ thống phân phối. Thông qua các hội chợ chuyên ngành, diễn đàn giao thương và chương trình xúc tiến thương mại, doanh nghiệp có thể tiếp cận trực tiếp nhà nhập khẩu, tìm hiểu nhu cầu tiêu dùng và thiết lập quan hệ hợp tác với các hệ thống bán lẻ tại UAE.
Trong đó, ông Ngô Chung Khanh nhấn mạnh vai trò của những hệ thống phân phối lớn như LuLu trong việc tạo cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam giới thiệu sản phẩm, kết nối nhà mua hàng và từng bước mở rộng thị phần. Bên cạnh đó, việc chủ động phối hợp với các hiệp hội ngành hàng, cơ quan quản lý và hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài sẽ giúp doanh nghiệp cập nhật thông tin thị trường, tìm kiếm đối tác và tháo gỡ khó khăn trong quá trình giao thương.
Có thể thấy, CEPA đang tạo thêm nền tảng thuận lợi cho hoạt động xuất khẩu sang UAE, nhưng khả năng tận dụng Hiệp định phụ thuộc vào năng lực thích ứng và sự chủ động của cộng đồng doanh nghiệp. Khi ưu đãi thuế quan được kết hợp với việc tuân thủ quy tắc xuất xứ, đáp ứng tiêu chuẩn thị trường và phát triển mạng lưới phân phối, hàng Việt Nam sẽ có thêm điều kiện nâng cao sức cạnh tranh, mở rộng thị phần tại UAE và từng bước thâm nhập sâu hơn vào khu vực Trung Đông.
Theo ông Ngô Chung Khanh, Phó Vụ trưởng Vụ Phát triển thị trường nước ngoài và Thương mại đa biên (Bộ Công Thương), doanh nghiệp cần ưu tiên ba nhiệm vụ: nghiên cứu kỹ cam kết thuế quan, quy tắc xuất xứ và tiêu chuẩn nhập khẩu; xây dựng chiến lược tiếp cận UAE dài hạn, gắn với mục tiêu mở rộng sang Trung Đông; đồng thời chủ động tham gia các hoạt động xúc tiến thương mại, kết nối nhà nhập khẩu và phát triển mạng lưới phân phối. Đặc biệt, hiệu quả kinh doanh phải được đánh giá trên cơ sở tổng chi phí và lợi nhuận thực tế.