Bên lề Tuần lễ Thương hiệu quốc gia Việt Nam năm 2026, ông Lê Thanh Hoà, Phó Cục trưởng Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã có cuộc trao đổi với phóng viên Báo Công Thương xung quanh vấn đề này.
Ông Lê Thanh Hoà, Phó Cục trưởng Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường, Bộ Nông nghiệp và Môi trường
Chất lượng nông sản thay đổi ra sao trong hội nhập?
- Thưa ông, Việt Nam hiện có nhiều sản phẩm nông sản xuất khẩu giá trị cao. Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng và cạnh tranh mạnh, chất lượng nông sản đã được cải thiện như thế nào?
Ông Lê Thanh Hòa: Có thể nói, trong hơn hai thập kỷ đẩy mạnh hội nhập và xuất khẩu, chất lượng sản phẩm đã trở thành yếu tố then chốt quyết định thành công của nông sản Việt Nam. Thực tế cho thấy, kim ngạch xuất khẩu nông sản liên tục tăng trưởng mạnh, và phía sau con số ấy chính là sự cải thiện rõ rệt về chất lượng hàng hóa.
Doanh nghiệp Việt Nam ngày càng tự tin bước ra thị trường quốc tế. Để làm được điều đó, họ buộc phải đáp ứng hàng loạt tiêu chuẩn khắt khe, từ quy định về an toàn thực phẩm đến kiểm dịch động thực vật. Đây chính là “tấm vé thông hành” để hàng hóa Việt Nam thâm nhập các thị trường khó tính.
Chúng ta đã chứng kiến nhiều bước tiến quan trọng. Các sản phẩm thủy sản, nông sản thực phẩm đã mở cửa thành công vào những thị trường lớn và khó tính như Hoa Kỳ hay châu Âu. Đằng sau đó là quá trình vượt qua hàng rào kỹ thuật, kiểm dịch và tiêu chuẩn chất lượng rất nghiêm ngặt.
Gần đây, các yêu cầu mới về phát triển bền vững, phát triển xanh, cũng như các tiêu chí liên quan đến lao động, môi trường đang trở thành xu thế tất yếu. Việt Nam đã và đang từng bước đáp ứng các tiêu chuẩn này, qua đó tiếp tục khẳng định chất lượng, độ an toàn của nông sản, đồng thời mở rộng thị phần tại các thị trường quốc tế.
Bài toán an toàn thực phẩm và sản xuất xanh
- Đối với vấn đề an toàn thực phẩm và sản xuất xanh, nông sản Việt Nam hiện đã đáp ứng ra sao, thưa ông?
Ông Lê Thanh Hòa: Để có một nền nông nghiệp thành công, trước hết phải có sản phẩm đạt chất lượng cao, an toàn và ổn định. Tuy nhiên, thực tế hiện nay cho thấy nền nông nghiệp Việt Nam vẫn mang tính nhỏ lẻ, manh mún. Đây là thách thức lớn khi chúng ta muốn tạo ra sản phẩm đồng đều về chất lượng và có khả năng cung ứng ổn định cho thị trường.
Trong giai đoạn tới, bài toán quan trọng là phải tổ chức lại sản xuất theo hướng bài bản hơn. Nhà nước đã có nhiều định hướng, chính sách nhằm thúc đẩy liên kết chuỗi, nhưng trên thực tế, các mô hình này vẫn chưa đạt hiệu quả như kỳ vọng.
Chúng ta cần đẩy mạnh xây dựng các vùng nguyên liệu đạt chuẩn, gắn với yêu cầu của thị trường xuất khẩu. Không chỉ dừng ở việc đảm bảo an toàn thực phẩm cho xuất khẩu, mà còn phải phục vụ tốt hơn nhu cầu tiêu dùng trong nước.
Bên cạnh đó, sản xuất xanh không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu bắt buộc. Điều này đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ từ cơ quan quản lý, doanh nghiệp đến người nông dân. Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang phối hợp với các bộ, ngành triển khai nhiều giải pháp nhằm nâng cao chất lượng nông sản, hướng tới phát triển bền vững.
Nếu làm tốt, nông sản Việt Nam không chỉ đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn quốc tế mà còn nâng cao giá trị, tạo dựng niềm tin vững chắc trên thị trường.
Việt Nam là quốc gia xuất khẩu hàng đầu về hồ tiêu (Ảnh minh hoạ)
Chung tay xây dựng thương hiệu nông sản Việt
- Có ý kiến cho rằng dù nông sản là mặt hàng xuất khẩu chủ lực song Việt Nam chưa có thương hiệu nông sản đủ mạnh. Quan điểm của ông về vấn đề này như thế nào?
Ông Lê Thanh Hòa: Trước hết, cần phân biệt rõ giữa “thương hiệu” và “nhãn hiệu”. Thực tế, Việt Nam đã có thương hiệu nông sản trên thị trường thế giới, và điều quan trọng là làm thế nào để tiếp tục củng cố và nâng tầm thương hiệu đó.
Hiện nay, Việt Nam có hơn 11 mặt hàng nông sản đạt kim ngạch xuất khẩu trên 1 tỷ USD, trong đó nhiều mặt hàng vượt mốc 3 tỷ USD. Khi nhắc đến xuất khẩu nông sản, thế giới không thể bỏ qua Việt Nam.
Ví dụ, với ngành hàng lúa gạo, Việt Nam luôn nằm trong nhóm ba quốc gia xuất khẩu lớn nhất toàn cầu, bên cạnh Ấn Độ và Thái Lan. Nhắc đến gạo, người ta nghĩ ngay đến Việt Nam, đó chính là thương hiệu quốc gia.
Tương tự, nhiều ngành hàng khác như cà phê, cao su, hạt điều, thủy sản, tôm… đều đã có vị thế rõ ràng trên thị trường quốc tế. Đây là những minh chứng cho thấy nông sản Việt Nam không hề “vô danh” như một số quan điểm nhận định.
Tuy nhiên, vấn đề đặt ra là chúng ta chưa có nhiều thương hiệu mạnh ở cấp độ doanh nghiệp. Để giải quyết điều này, cần có chính sách phù hợp nhằm hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng thương hiệu riêng, đồng thời gắn kết chặt chẽ với thương hiệu quốc gia.
Bản thân doanh nghiệp cũng phải chủ động hơn, đầu tư bài bản hơn cho thương hiệu, từ chất lượng sản phẩm đến chiến lược marketing, truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững.
Tôi cho rằng, không nên nói Việt Nam không có thương hiệu nông sản. Ngược lại, chúng ta đã có nền tảng rất tốt. Điều cần làm là nâng tầm và định vị rõ hơn thương hiệu đó trên bản đồ nông sản thế giới.
- Xin cảm ơn ông!
Việt Nam hiện có hơn 11 mặt hàng nông sản đạt kim ngạch xuất khẩu trên 1 tỷ USD, trong đó nhiều sản phẩm vượt mốc 3 tỷ USD như gạo, cà phê, hạt điều, thủy sản. Việt Nam liên tục nằm trong nhóm 3 quốc gia xuất khẩu gạo lớn nhất thế giới. Những kết quả này cho thấy nông sản Việt Nam đã có vị thế và “thương hiệu” nhất định trên thị trường quốc tế. Tuy nhiên, thách thức đặt ra là cần tiếp tục nâng cao chất lượng, xây dựng thương hiệu doanh nghiệp và đáp ứng các tiêu chuẩn xanh, bền vững.