Cơ hội lớn cho người lao động
Chương trình đưa thực tập sinh Việt Nam đi thực tập kỹ thuật tại Nhật Bản được triển khai từ năm 2006 theo thỏa thuận giữa Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội (nay là Bộ Nội vụ) với Tổ chức Phát triển nhân lực quốc tế Nhật Bản (IM Japan). Trung tâm Lao động ngoài nước là đơn vị duy nhất được Bộ Nội vụ giao thực hiện chương trình này trên phạm vi cả nước.
Khác với chương trình xuất khẩu lao động thông thường, IM Japan là chương trình phi lợi nhuận, hướng tới đào tạo nguồn nhân lực kỹ thuật, giúp người lao động Việt Nam tiếp cận công nghệ hiện đại, tác phong công nghiệp và tích lũy vốn sau thời gian làm việc tại Nhật Bản.
Sở Nội vụ Nghệ An đã tổ chức các chương trình Ngày hội việc làm, giới thiệu chương trình IM Japan đến người lao động. Ảnh: Nguyễn Hậu
Theo Sở Nội vụ tỉnh Nghệ An, người lao động tham gia chương trình sẽ được đào tạo trước khi xuất cảnh từ 4 đến 8 tháng tùy theo yêu cầu của doanh nghiệp tiếp nhận phía Nhật Bản. Sau khi trúng tuyển và hoàn thành khóa đào tạo, người lao động sẽ sang Nhật Bản thực tập kỹ thuật trong thời gian 3 năm.
Trong thời gian làm việc tại Nhật Bản, thực tập sinh được hưởng mức lương cơ bản dao động từ khoảng 125.000 - 150.000 Yên/tháng, tương đương hàng chục triệu đồng Việt Nam. Sau khi trừ chi phí sinh hoạt, người lao động có thể tích lũy từ 500 - 600 triệu đồng sau 3 năm làm việc.
Đặc biệt, một trong những điểm nổi bật của Chương trình IM Japan là sau khi hoàn thành hợp đồng và trở về nước đúng thời hạn, thực tập sinh còn được Tổ chức IM Japan hỗ trợ 600.000 Yên/người, tương đương khoảng 120 triệu đồng Việt Nam để khởi nghiệp hoặc phát triển kinh tế.
Đây được xem là nguồn vốn rất ý nghĩa đối với nhiều lao động trẻ, nhất là lao động khu vực nông thôn, miền núi, giúp họ có điều kiện mở rộng sản xuất, kinh doanh sau khi trở về quê hương.
Hiện nay, các ngành nghề tuyển dụng trong chương trình khá đa dạng, tập trung chủ yếu ở các lĩnh vực như: Xây dựng, cơ khí, sản xuất chế tạo… Đây đều là những ngành nghề có nhu cầu lao động lớn tại Nhật Bản và tạo điều kiện để người lao động nâng cao tay nghề.
Phó Giám đốc Sở Nội vụ tỉnh Nghệ An Vi Ngọc Quỳnh trao đổi về các chương trình đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài (IM Japan, EPS)
Một trong những ưu điểm nổi bật khiến Chương trình IM Japan nhận được sự quan tâm của người lao động là mức chi phí tham gia thấp hơn nhiều so với các chương trình đi Nhật Bản khác.
Theo quy định, người lao động trúng tuyển chỉ phải chi trả một số khoản cơ bản gồm: Chi phí làm hộ chiếu, visa, khám sức khỏe; học phí khóa đào tạo dự bị 3 tháng đầu; chi phí ăn ở trong thời gian đào tạo tại Việt Nam. Ngoài các khoản trên, người lao động không phải nộp thêm bất kỳ khoản chi phí nào khác.
Nhiều chi phí lớn đã được phía IM Japan hỗ trợ hoàn toàn như: Vé máy bay, học phí khóa đào tạo chính thức trong 4 tháng, chi phí đào tạo tay nghề và ôn tập trước xuất cảnh.
Đặc biệt, từ ngày 1/1/2026, theo Nghị định 338/2025/NĐ-CP của Chính phủ, chính sách hỗ trợ người lao động đi làm việc ở nước ngoài tiếp tục được mở rộng. Người lao động thuộc hộ nghèo, cận nghèo, người dân tộc thiểu số, thân nhân người có công… được vay vốn tối đa 100% chi phí hợp pháp tại Ngân hàng Chính sách xã hội.
Ngoài ra, người lao động còn được hỗ trợ đào tạo nghề, học ngoại ngữ, bồi dưỡng kiến thức cần thiết, hỗ trợ chi phí làm thủ tục như hộ chiếu, visa, khám sức khỏe. Trường hợp gặp rủi ro phải về nước trước thời hạn, được xem xét hỗ trợ lên tới 30 triệu đồng. Những chính sách này đã góp phần giảm đáng kể áp lực tài chính cho người lao động và gia đình khi có nhu cầu tham gia chương trình.
Nghệ An - điểm sáng về xuất khẩu lao động
Nghệ An từ nhiều năm nay luôn là một trong những địa phương dẫn đầu cả nước về số lượng lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.
Theo số liệu của Sở Nội vụ tỉnh Nghệ An, bình quân mỗi năm toàn tỉnh giải quyết việc làm cho khoảng 45.000 - 47.000 lao động, trong đó có khoảng 16.000 - 17.000 lao động đi làm việc ở nước ngoài.
Hiện nay, toàn tỉnh có hơn 90.000 lao động đang làm việc tại nước ngoài, với nguồn kiều hối gửi về ước đạt trên 750 triệu USD mỗi năm. Nguồn lực này đã góp phần quan trọng trong công tác giảm nghèo bền vững, xây dựng nông thôn mới, tạo việc làm và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.
Trong số các thị trường lao động ngoài nước, Nhật Bản luôn nằm trong nhóm được lao động Nghệ An lựa chọn nhiều nhất. Dù Nhật Bản là thị trường hấp dẫn, song số lao động tham gia riêng Chương trình IM Japan vẫn còn khá khiêm tốn. Từ khi triển khai đến nay, toàn tỉnh mới có hơn 600 lao động xuất cảnh theo chương trình này.
Nghệ An là địa phương nằm tốp đầu cả nước về xuất khẩu lao động, thực hiện tốt công tác giải quyết việc làm cho người lao động
Giai đoạn cao điểm nhất rơi vào các năm 2017, 2018, 2019 với số lượng lần lượt là 166, 234 và 123 lao động xuất cảnh. Theo Sở Nội vụ Nghệ An, một trong những nguyên nhân là do nhiều lao động còn tâm lý e ngại đi xa gia đình hoặc chưa thực sự tin tưởng vào một chương trình đi Nhật với chi phí thấp.
Bên cạnh đó, Chương trình IM Japan có yêu cầu tuyển chọn khá khắt khe, chú trọng thể lực, ý thức kỷ luật và khả năng thích nghi. Điều này khiến không ít lao động, đặc biệt ở khu vực miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số còn thiếu tự tin khi đăng ký tham gia.
Ngoài ra, người lao động phải ra Hà Nội để thi tuyển và học định hướng trong thời gian dài từ 4 - 8 tháng, dẫn đến phát sinh chi phí ăn ở, đi lại, ảnh hưởng đến quyết định tham gia của nhiều người.
Tuy nhiên, theo đánh giá của nhiều lao động đã từng tham gia chương trình, những yêu cầu nghiêm ngặt này lại chính là yếu tố giúp thực tập sinh rèn luyện tác phong, ý thức kỷ luật và khả năng làm việc chuyên nghiệp - điều rất cần thiết khi làm việc tại Nhật Bản.
Theo quy định, ngoài các khoản chi phí bắt buộc đã được công khai, người lao động không phải nộp thêm bất kỳ khoản tiền nào khác khi tham gia chương trình. Nếu phát hiện dấu hiệu lừa đảo hoặc thu phí trái quy định, người lao động cần chủ động báo cho cơ quan chức năng để được hỗ trợ, xử lý kịp thời.
Giải pháp thức đẩy Chương trình IM Japan trong thời gian tới
Để tạo điều kiện cho nhiều lao động tiếp cận Chương trình IM Japan hơn trong thời gian tới, Sở Nội vụ Nghệ An đã tăng cường đẩy mạnh công tác tuyên truyền, tư vấn tại cơ sở để người lao động hiểu đúng về chương trình. Bên cạnh đó, Sở cũng đề xuất Bộ Nội vụ đề xuất Tổ chức IM Japan nghiên cứu điều chỉnh một số tiêu chí tuyển chọn phù hợp hơn với lao động vùng miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số nhằm tăng cơ hội trúng tuyển.
Đề xuất giao Trung tâm Dịch vụ việc làm tỉnh tổ chức đào tạo kiến thức cơ bản, ngoại ngữ và định hướng cho người lao động ngay tại địa phương, qua đó giảm áp lực chi phí đi lại, ăn ở khi phải học tập tại Hà Nội.
Trong bối cảnh thị trường lao động trong nước còn những khó khăn, Chương trình IM Japan đang mở ra cơ hội lớn cho nhiều lao động trẻ Nghệ An có khát vọng lập thân, lập nghiệp. Không chỉ mang lại nguồn thu nhập ổn định, chương trình còn giúp người lao động trưởng thành hơn về tay nghề, tác phong và tư duy làm việc hiện đại.
Với sự đồng hành của các cơ quan chức năng, cùng những chính sách hỗ trợ ngày càng thiết thực, IM Japan được kỳ vọng sẽ tiếp tục trở thành cầu nối giúp nhiều lao động Nghệ An có tay nghề, thu nhập tốt, góp phần phát triển kinh tế gia đình và quê hương.
Chương trình đưa thực tập sinh Việt Nam đi thực tập kỹ thuật tại Nhật Bản được triển khai từ năm 2006 theo thỏa thuận giữa Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội (nay là Bộ Nội vụ) với Tổ chức Phát triển nhân lực quốc tế Nhật Bản (IM Japan). Trung tâm Lao động ngoài nước là đơn vị duy nhất được Bộ Nội vụ giao thực hiện chương trình này trên phạm vi cả nước. Toàn tỉnh Nghệ An hiện có hơn 600 lao động xuất cảnh theo chương trình này.