Đóng

Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu thông tin về Nghị định số 384/2026/NĐ-CP xác định xuất xứ Việt Nam

Ông Nguyễn Anh Sơn, Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công Thương cho biết, Nghị định số 384/2026/NĐ-CP thiết lập tiêu chí xác định xuất xứ hàng hóa Việt Nam, góp phần ngăn gian lận, bảo vệ doanh nghiệp chân chính và quyền lợi người tiêu dùng.

Lấp khoảng trống pháp lý, ngăn tình trạng mượn danh hàng Việt

- Thưa ông, trong nhiều năm, pháp luật về xuất xứ hàng hóa chủ yếu tập trung điều chỉnh hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, trong khi hàng hóa sản xuất và lưu thông trong nước chưa có quy định riêng về xác định xuất xứ Việt Nam. Xin ông cho biết những yêu cầu thực tiễn nào đặt ra việc xây dựng, ban hành Nghị định số 384/2026/NĐ-CP và ý nghĩa của văn bản này đối với công tác quản lý xuất xứ hàng hóa tại thị trường nội địa?

Ông Nguyễn Anh Sơn, Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công Thương.

Ông Nguyễn Anh Sơn: Thực tiễn quản lý thị trường nội địa thời gian qua đặt ra 03 yêu cầu cấp thiết:

Thứ nhất là lấp đầy "khoảng trống pháp lý". Nhiều năm qua, pháp luật xuất xứ chủ yếu phục vụ xuất nhập khẩu và ưu đãi thuế quan. Đối với thị trường nội địa, Nghị định số 37/2026/NĐ-CP ngày 23/1/2026 của Chính phủ Quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa chỉ điều chỉnh về mặt hình thức. Thị trường hoàn toàn thiếu bộ tiêu chí kỹ thuật định lượng về "nội dung, bản chất" để xác định thế nào là hàng "Made in Vietnam".

Thứ hai là chấm dứt tình trạng mượn danh xuất xứ. Một số mặt hàng nhập khẩu nguyên chiếc hoặc linh kiện ngoại dù chỉ trải qua các công đoạn gia công, lắp ráp hay đóng gói đơn giản tại Việt Nam vẫn tự dán nhãn "Made in Vietnam". Do thiếu "thước đo" chuẩn, cơ quan chức năng lúng túng khi xử lý, còn các doanh nghiệp làm ăn chân chính bị thiệt hại uy tín.

Thứ ba, việc ban hành Nghị định nhằm cụ thể hóa Nghị quyết số 109/2023/QH15 của Quốc hội ngày 29/11/2023 về tiếp tục thực hiện một số nghị quyết của Quốc hội khóa XIV và từ đầu nhiệm kỳ khóa XV đến hết Kỳ họp thứ 4 về giám sát chuyên đề, đồng thời thể chế hóa trọn vẹn tinh thần Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới, Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 04/5/2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân, Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia và Kết luận số 207-KL/TW của Đảng ngày 10/11/2025 của Ban Bí thư về về tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 30-CT/TW, ngày 22/01/2019 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng và trách nhiệm quản lý của Nhà nước đối với công tác bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng.

Nghị định số 384/2026/NĐ-CP hoàn toàn không phát sinh thủ tục hành chính hay "giấy phép con".

Không phát sinh thủ tục hành chính, không tạo thêm gánh nặng cho doanh nghiệp

- Với một văn bản mới được ban hành, nhiều doanh nghiệp lo lắng rằng có thể gây phát sinh thủ tục hành chính mới hoặc giấy phép con. Đối với Nghị định số 384/2026/NĐ-CP, liệu có phát sinh thêm thủ tục cho doanh nghiệp không, thưa ông?

Ông Nguyễn Anh Sơn: Một trong những ý nghĩa chiến lược của Nghị định số 384/2026/NĐ-CP là sẽ vận hành cơ chế "Tự kê khai - Tự chịu trách nhiệm", hoàn toàn không phát sinh thủ tục hành chính hay "giấy phép con". Doanh nghiệp tự rà soát, dán nhãn và có nghĩa vụ lưu giữ hồ sơ chứng minh xuất xứ 05 năm để phục vụ kiểm tra hậu kiểm đột xuất của cơ quan chức năng.

Bên cạnh đó, Nghị định số 384/2026/NĐ-CP sẽ góp phần hoàn thiện "mảnh ghép kỹ thuật" cho hệ thống pháp luật thông qua việc cung cấp bộ tiêu chí định lượng minh bạch (Xuất xứ thuần túy WO, Chuyển đổi mã HS 4 số CTC, Hàm lượng giá trị Việt Nam VVC ≥ 30%), làm căn cứ kỹ thuật để doanh nghiệp thực hiện đúng nghĩa vụ ghi nhãn.

Nghị định còn góp phần loại trừ các công đoạn gia công đơn giản, đồng thời ưu đãi cộng chi phí R&D, thiết kế, phần mềm công nghệ số vào VVC, kích thích chuỗi cung ứng cắm rễ sâu tại Việt Nam. Đặc biệt, đảm bảo quyền được thông tin chính xác của người tiêu dùng, củng cố niềm tin vững chắc vào Cuộc vận động "Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam".

Nghị định số 384/2026/NĐ-CP áp dụng cơ chế tự nguyện, tự kê khai, tự chịu trách nhiệm, kết hợp quản lý dựa trên rủi ro và hậu kiểm.

Hỗ trợ doanh nghiệp đi đôi với kiểm soát gian lận xuất xứ

- Nghị định số 384/2026/NĐ-CP áp dụng cơ chế tự nguyện, tự kê khai, tự chịu trách nhiệm, kết hợp quản lý dựa trên rủi ro và hậu kiểm. Cục Xuất nhập khẩu sẽ triển khai những giải pháp gì để hướng dẫn doanh nghiệp thực hiện thống nhất, đồng thời phối hợp với các cơ quan chức năng kiểm soát hành vi gian lận xuất xứ, bảo đảm tính minh bạch và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, thưa ông?

Ông Nguyễn Anh Sơn: Để đưa Nghị định số 384/2026/NĐ-CP đi vào cuộc sống một cách hiệu quả, minh bạch và tạo sự yên tâm tối đa cho cộng đồng doanh nghiệp, Cục Xuất nhập khẩu tập trung triển khai 02 nhóm giải pháp song hành:

Thứ nhất, đẩy mạnh hỗ trợ, tạo thuận lợi tối đa cho doanh nghiệp thông qua việc vận hành Cổng thông tin điện tử chuyên trang về xuất xứ hàng hóa nội địa; phát hành Sổ tay Hướng dẫn (bản in & E-book) cung cấp sẵn các biểu mẫu kê khai, công thức tính VVC (≥ 30%) và ví dụ thực tiễn cho từng ngành hàng. Bên cạnh đó, phối hợp với các Sở Công Thương, VCCI và các Hiệp hội ngành hàng tổ chức chuỗi Hội nghị tập huấn chuyên sâu tại Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh và Đà Nẵng; hướng dẫn trực tiếp cho doanh nghiệp cách rà soát quy trình sản xuất, xác định mã HS và thiết lập hệ thống lưu trữ hồ sơ chứng minh 05 năm.

Thứ hai, tăng cường hậu kiểm rủi ro, kiên quyết xử lý gian lận xuất xứ. Cục phối hợp chặt chẽ với Lực lượng Quản lý thị trường toàn quốc và Cơ quan Hải quan chia sẻ dữ liệu thông quan nguyên liệu nhập khẩu, xây dựng danh mục mặt hàng có rủi ro cao để thanh tra, hậu kiểm trọng tâm, trọng điểm. Xử lý nghiêm minh các hành vi mượn danh "Made in Vietnam" hay thực hiện các công đoạn gia công đơn giản nhằm gian lận xuất xứ. Việc kiểm soát chặt chẽ này chính là "lá chắn" bảo vệ các doanh nghiệp thực sự đầu tư sản xuất tại Việt Nam, đồng thời bảo đảm quyền được thông tin chính xác của người tiêu dùng.

Sẵn sàng trước thời điểm Nghị định có hiệu lực từ ngày 1/1/2027

- Nghị định số 384/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 01/01/2027. Cục Xuất nhập khẩu xác định những nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm nào trong thời gian tới để đưa quy định mới vào thực tiễn, giúp doanh nghiệp chủ động xác định xuất xứ, nâng cao giá trị hàng hóa và xây dựng uy tín thương hiệu Việt Nam trên thị trường trong nước, thưa ông?

Ông Nguyễn Anh Sơn: Để hướng tới mốc hiệu lực ngày 01/01/2027, Cục Xuất nhập khẩu xác định 05 nhóm giải pháp trọng tâm, xuyên suốt:

Hoàn thiện hạ tầng pháp lý và hướng dẫn kỹ thuật: Công bố Khung kỹ thuật chung tại Nghị định 384 làm căn cứ để các Bộ quản lý chuyên ngành rà soát, xây dựng Quy định xuất xứ riêng (PSR) đối với các mặt hàng đặc thù trong trường hợp thực sự cần thiết.

Số hóa công cụ hỗ trợ  và tập huấn "cầm tay chỉ việc": Chính thức vận hành Cổng thông tin điện tử tập trung về xuất xứ hàng hóa nội địa; phát hành Sổ tay Hướng dẫn (bản in và E-book số hóa) cung cấp sẵn công thức tính VVC (≥ 30%), tra cứu chuyển đổi mã HS (CTC cấp 4 số) và bộ mẫu kê khai; tổ chức chuỗi Hội nghị tập huấn chuyên sâu 03 miền (Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Đà Nẵng) cho Lực lượng Quản lý thị trường, các Sở Công Thương và cộng đồng doanh nghiệp.

Đồng hành cùng doanh nghiệp trong thời hạn chuyển tiếp: Hướng dẫn doanh nghiệp chủ động rà soát chuỗi sản xuất, thiết lập hệ thống lưu trữ hồ sơ chứng minh xuất xứ 05 năm; hỗ trợ áp dụng linh hoạt quy định chuyển tiếp bao bì, nhãn mác in sẵn tồn kho trong hạn sử dụng của sản phẩm theo Điều 12 Nghị định 384, giúp doanh nghiệp tránh lãng phí tài chính và không bị gián đoạn hoạt động kinh doanh.

Kết nối dữ liệu liên ngành và hậu kiểm rủi ro minh bạch: Tăng cường phối hợp với Cơ quan Hải quan, Lực lượng Quản lý thị trường và các cơ quan chức năng chia sẻ dữ liệu thông quan nguyên liệu nhập khẩu; thực hiện thanh tra, hậu kiểm trọng tâm đối với các nhóm hàng có rủi ro cao nhằm chặn đứng hành vi gian lận xuất xứ, bảo vệ các nhà sản xuất chân chính, nâng tầm uy tín Thương hiệu quốc gia và bảo đảm quyền lợi người tiêu dùng.

Tăng cường tuyên truyền, tập huấn: Phối hợp với các bộ, ngành, UBND, sở ngành tại địa phương, VCCI và các hiệp hội ngành hàng tổ chức chuỗi các hội nghị, hội thảo tuyên truyền, tập huấn trên cả nước.

Xin cảm ơn ông!

Nghị định số 384/2026/NĐ-CP thiết lập các tiêu chí kỹ thuật làm căn cứ xác định xuất xứ Việt Nam đối với hàng hóa sản xuất và lưu thông trong nước, gồm: xuất xứ thuần túy (WO); chuyển đổi mã số hàng hóa (CTC) ở cấp độ 4 số; hàm lượng giá trị Việt Nam (VVC) đạt từ 30% trở lên. Các tiêu chí này góp phần phân định rõ hàng hóa thực sự có xuất xứ Việt Nam với sản phẩm chỉ trải qua công đoạn gia công, lắp ráp đơn giản, qua đó ngăn chặn hành vi mượn danh hàng Việt.

Phương Lan