Tự tin trong thế giới nhiều biến động
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong tiến trình phát triển của đất nước. Đây là kỳ Đại hội diễn ra trong bối cảnh Việt Nam đứng trước những dấu mốc lịch sử lớn: hướng tới 100 năm thành lập Đảng, 100 năm thành lập nước và mục tiêu đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao.
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng được kỳ vọng sẽ có nhiều giải pháp đột phá trong phát triển kinh tế - xã hội - Ảnh: Nam Nguyễn
Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, PGS.TS Nguyễn Trọng Phúc - Nguyên Viện trưởng Viện Lịch sử Đảng - nhận định, Đại hội XIV là cột mốc lịch sử đặc biệt quan trọng, đánh dấu điểm chuyển tiếp từ một nhiệm kỳ nhiều đột phá sang giai đoạn phát triển mới với tầm nhìn đến năm 2045. Sau 40 năm Đổi mới (1986-2026), Việt Nam đã đi qua một hành trình đầy thử thách nhưng rất đáng tự hào, từ một nền kinh tế nông nghiệp lạc hậu vươn lên trở thành nền kinh tế có quy mô lớn trong khu vực.
PGS.TS Nguyễn Trọng Phúc cho rằng, tầm vóc chính trị của Đại hội XIV thể hiện ở việc Đại hội không những đề ra mục tiêu cho 5 năm tới mà còn định hình con đường phát triển của 20 năm tiếp theo, mở ra kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc gắn với đổi mới sáng tạo, tự cường, hội nhập sâu rộng và phát triển bền vững.
Đại hội XIV thể hiện tư duy nhìn xa, nghĩ sâu và làm lớn. Các quyết sách được đặt trong tầm vóc phát triển quốc gia, hướng tới tạo chuyển biến căn bản trên các lĩnh vực kinh tế, xã hội, chính trị, quốc phòng, an ninh và đối ngoại với mục tiêu cuối cùng là nâng cao hạnh phúc của nhân dân.
PGS.TS Nguyễn Trọng Phúc - Nguyên Viện trưởng Viện Lịch sử Đảng.
Đề cập đến điểm nổi bật nhất của nhiệm kỳ XIII, theo ông, đó là thành tựu về kinh tế trong bối cảnh thế giới đầy bất ổn. Đại dịch Covid-19 kéo dài, đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu, xung đột địa chính trị kéo dài... là những yếu tố thử thách năng lực điều hành của mọi nền kinh tế, kể cả các quốc gia phát triển.
Trong bối cảnh đó, Việt Nam giữ vững tốc độ tăng trưởng cao, nhất là vào thời điểm cuối nhiệm kỳ. Quy mô GDP đạt khoảng 500 tỷ USD, thu nhập bình quân đầu người vượt 5.000 USD, tăng nhanh và vững so với mốc hơn 2.700 USD một thập kỷ trước. Cơ cấu kinh tế tiếp tục chuyển dịch theo hướng hiện đại, trong đó công nghiệp và dịch vụ gia tăng vai trò dẫn dắt, nông nghiệp tiếp tục là trụ đỡ.
PGS.TS Nguyễn Trọng Phúc cho rằng, điều quan trọng là chất lượng tăng trưởng được cải thiện. Nhiều địa phương hình thành các cực tăng trưởng mới, doanh nghiệp Việt Nam chủ động tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị. Điều này phản ánh năng lực điều hành kinh tế vĩ mô đã được nâng lên rõ rệt, thể hiện tư duy quản trị phát triển ngày càng hiệu quả.
Bước chuyển về chất của nền kinh tế
Đồng quan điểm, PGS.TS Trần Đình Thiên - Nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách của Thủ tướng - cho rằng, khi nói đến thành tích có hai cách nhận diện phổ biến. Thứ nhất là "ta so với ta". Cách tiếp cận này cho thấy năm sau cao hơn năm trước, chu kỳ 5 năm, 10 năm có những bước tiến vượt bậc. "Có những việc chúng ta chưa giải quyết được như mong muốn nhưng có nhiều chỉ tiêu chất lượng cho thấy sự vượt bậc rất rõ", ông nói.
Lấy ví dụ cụ thể, vị chuyên gia cho rằng, Việt Nam đang chuyển từ nền tảng công nghệ thấp sang giai đoạn tự tin đặt mục tiêu tiến vượt và sánh vai với thế giới trong lĩnh vực công nghệ cao dù đây là lĩnh vực còn rất mới. "Chúng ta gần như bắt đầu từ con số rất thấp nhưng đã dám khẳng định phải đi nhanh, đi xa hơn", ông nhận định và cho rằng đây là một thay đổi quan trọng về chất trong tư duy phát triển.
Cách tiếp cận thứ hai là "soi mình trong tương quan với thế giới". Trước đây, khi so sánh với thế giới, Việt Nam dễ rơi vào tâm lý thiếu tự tin. Tuy nhiên, những con số so sánh gần đây lại cho thấy nhiều cơ sở để tin tưởng hơn. "Đây không phải là hoang tưởng hay tự vỗ ngực cho rằng mình là ngôi sao giữa bầu trời đầy mây đen mà là dựa trên các chỉ số cụ thể", ông nhấn mạnh.
PGS.TS Trần Đình Thiên - Nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách của Thủ tướng
Theo đó, xét về quy mô, nền kinh tế Việt Nam hiện đứng thứ 32 toàn cầu về GDP. Dù quy mô không đồng nghĩa hoàn toàn với chất lượng nhưng quy mô phản ánh rõ thực lực. "Chúng ta không chỉ có thực lực mà đang bắt đầu hiện diện như một thế lực kinh tế trên phạm vi toàn cầu", ông nói. Bên cạnh đó, Việt Nam cũng đã vươn lên nhóm Top 20 thế giới về thương mại, đủ cơ sở để được xem là một cường quốc thương mại.
Đáng chú ý, theo PGS.TS Trần Đình Thiên, những kết quả này đạt được trong bối cảnh thế giới đầy bất ổn, gia tăng bảo hộ thương mại và nhiều cú sốc bất thường. Dù một năm chưa thể phản ánh đầy đủ xu thế dài hạn nhưng các chỉ số thương mại cho thấy năng lực ứng biến của nền kinh tế Việt Nam. "Cả xuất khẩu và nhập khẩu đều giữ được mức tăng trưởng tốt, cho thấy chúng ta có khả năng vượt qua khó khăn", ông nhận định, đồng thời lưu ý rằng Việt Nam không được phép chủ quan khi bất ổn toàn cầu vẫn còn hiện hữu.
Chuyển hóa nền tảng thành sức bật
Bên cạnh các kết quả về kinh tế, theo đánh giá của các chuyên gia, lĩnh vực an sinh xã hội cũng ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực. Nhiều chương trình lớn được triển khai hiệu quả, đặc biệt là chương trình phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, nông thôn mới và giảm nghèo bền vững. Ba chương trình này được triển khai đồng bộ, tạo chuyển biến sâu sắc, góp phần nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân, nhất là ở những địa bàn khó khăn.
Đặc biệt chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát, "chiến dịch Quang Trung" - thần tốc xây dựng lại, sửa chữa nhà bị thiệt hại do thiên tai mang ý nghĩa lớn và có tính nhân văn sâu sắc, được cả nước hưởng ứng. Phương châm "không để ai bị bỏ lại phía sau" đã trở thành hành động cụ thể, mang lại kết quả thực tế và được nhân dân ghi nhận.
Theo PGS.TS Nguyễn Trọng Phúc, xây dựng và chỉnh đốn Đảng là điểm sáng đặc biệt quan trọng của nhiệm kỳ. Công tác này đã được triển khai đồng bộ trên 3 phương diện chính trị, tư tưởng và tổ chức cán bộ, thể hiện quyết tâm làm trong sạch bộ máy, nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền và xây dựng hình ảnh của Đảng trong lòng nhân dân.
"Tinh thần nêu gương của cán bộ, lãnh đạo chủ chốt và cả hệ thống chính trị là yếu tố quan trọng giúp củng cố lòng tin của nhân dân. Việc xử lý nghiêm minh nhiều vụ việc tiêu cực, không có "vùng cấm" thể hiện thái độ rõ ràng của Đảng trong bảo vệ sự trong sạch của tổ chức và sự nghiêm minh của kỷ luật, kỷ cương", ông nhấn mạnh.
PGS.TS Nguyễn Trọng Phúc đánh giá trong bối cảnh thế giới biến động nhanh và khó lường, năng lực lãnh đạo của Đảng và khả năng thích ứng của Nhà nước đã trưởng thành vượt bậc, giúp Việt Nam trụ vững và mở ra không gian phát triển mới. Ông cho rằng, Đại hội XIV sẽ là thời điểm chuyển hóa nền tảng lý luận và thực tiễn đã tích lũy thành giai đoạn phát triển mới với độ cao tham vọng lớn hơn.
Đại hội XIV của Đảng sẽ diễn ra từ 19 - 25/1/2026 với sự tham dự của 1.586 đại biểu, đại diện cho hơn 5,6 triệu đảng viên trên toàn quốc.
Chủ đề của Đại hội là: "Dưới lá cờ vẻ vang của Đảng, chung sức, đồng lòng quyết tâm thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2030; tự cường, tự tin, tiến mạnh trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, vì hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội".