El Nino tiếp tục tăng cường
Cập nhật thông tin ngày 19/9, Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia cho hay, đến tuần thứ hai tháng 9/2026, chuẩn sai nhiệt độ mặt nước biển (SSTA) tại khu vực NINO3.4 đã tăng lên khoảng +2,0°C, đạt ngưỡng El Nino rất mạnh. Dự báo, El Nino tiếp tục duy trì cường độ rất mạnh và có khả năng đạt cực đại trong những tháng cuối năm 2026. Sang tháng 1–3/2027, hiện tượng này nhiều khả năng vẫn ở cường độ rất mạnh, dù xác suất và cường độ có xu hướng giảm dần. Không loại trừ khả năng El Nino kéo dài đến nửa đầu mùa hè năm 2027.
Nguy cơ hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn ở mức rất cao.
El Nino mạnh thường làm gia tăng nguy cơ nền nhiệt cao, nắng nóng, khô hạn và thiếu hụt nguồn nước, đặc biệt trong mùa khô. Sự thay đổi của hoàn lưu khí quyển cũng có thể tác động đến phân bố mưa, bão và áp thấp nhiệt đới. Từ nay đến cuối năm 2026, số lượng bão và áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông và ảnh hưởng đến đất liền Việt Nam có khả năng thấp hơn trung bình nhiều năm. Tuy nhiên, ít bão không đồng nghĩa không có bão mạnh; ít mưa trên diện rộng cũng không loại trừ khả năng xuất hiện mưa cực đoan.
Trong những năm El Nino mạnh, vẫn có thể xảy ra mưa lớn, lũ, lũ quét, sạt lở đất hoặc bão có diễn biến phức tạp do tác động đồng thời của các hình thế thời tiết khu vực và điều kiện khí quyển ngắn hạn. Mùa đông 2026–2027, không khí lạnh được dự báo hoạt động yếu hơn bình thường; rét đậm, rét hại có khả năng xuất hiện muộn và ít hơn. Nhiệt độ trung bình trên cả nước phổ biến cao hơn trung bình nhiều năm từ 1,0–2,5°C. Sang đầu năm 2027, nắng nóng có khả năng xuất hiện sớm trên phạm vi cả nước. Trong các tháng mùa hè, số ngày nắng nóng có thể nhiều hơn trung bình nhiều năm và nhiều hơn năm 2026; không loại trừ khả năng xuất hiện nhiệt độ vượt các giá trị lịch sử.
Hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn ở mức cao
Lượng mưa từ nay đến cuối năm 2026 có xu thế thiếu hụt trên phần lớn cả nước, rõ nhất tại Duyên hải Nam Trung Bộ, Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ, với mức thiếu hụt phổ biến 20–40%. Mùa mưa tại các khu vực này cũng có khả năng kết thúc sớm. Trong những tháng đầu năm 2027, các khu vực trên tiếp tục có khả năng ít mưa. Nền nhiệt cao và nắng nóng xuất hiện sớm sẽ làm tăng nhu cầu sử dụng nước và lượng bốc thoát hơi, khiến nguy cơ hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn trong mùa khô 2026–2027 ở mức rất cao.
Tuy nhiên, Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia lưu ý không thể sử dụng riêng tín hiệu El Nino để dự báo chính xác một thiên tai cụ thể tại từng địa phương. Mức độ tác động còn phụ thuộc sự tương tác giữa El Nino với các hệ thống khí quyển, đại dương và hình thế thời tiết theo từng thời kỳ. Trong bối cảnh El Nino đã đạt ngưỡng rất mạnh, các địa phương cần chuẩn bị cho cả hai nhóm rủi ro: mưa lớn, bão, lũ và các hiện tượng cực đoan có thể xuất hiện trong những thời điểm cụ thể; đồng thời ứng phó với nắng nóng, hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn trong mùa khô 2026–2027.
Theo thông tin từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường, từ đầu năm 2026 đến ngày 14/9, cả nước đã xảy ra 20/22 loại hình thiên tai. Khu vực Bắc Bộ và Trung Bộ xuất hiện 6 đợt lũ. Thiên tai từ đầu năm đến nay làm 63 người chết, mất tích; thiệt hại vật chất ước hơn 2.221 tỷ đồng, giảm 84,9% so với cùng kỳ năm 2025. Từ nay đến hết năm, trên Biển Đông còn khoảng 3–5 cơn bão, trong đó có khả năng 1–2 cơn ảnh hưởng đến đất liền Việt Nam. Cùng với đó, dự báo còn khoảng 8–10 đợt mưa lớn. Đỉnh lũ trên các sông nhỏ khu vực Bắc Bộ và các sông từ Quảng Trị đến Đắk Lắk có thể đạt báo động 2 đến trên báo động 3, tiềm ẩn nguy cơ cao xảy ra lũ quét, sạt lở đất và ngập lụt. Do tác động của El Nino, lượng mưa tại Trung Bộ và Nam Bộ trong những tháng cuối năm có thể thiếu hụt 10–50%, ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp và nguồn nước cuối năm 2026.
Tại buổi họp báo thường kỳ Bộ Nông nghiệp và Môi trường, ông Vũ Xuân Thành, Phó Cục trưởng Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai, cho biết Bộ đã ban hành Kế hoạch hành động số 3337/QĐ-BNN ngày 21/8/2026 thực hiện Thông báo số 117-TB/VPTW ngày 4/7/2026 của Văn phòng Trung ương Đảng về công tác phòng, chống bão, lũ, thiên tai cực đoan và biến đổi khí hậu từ nay đến hết năm 2026. Bộ cũng đang xây dựng Kế hoạch phòng, chống thiên tai quốc gia giai đoạn 2026–2030, trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, gắn với Chiến lược quốc gia phòng, chống thiên tai đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050.
Theo ông Vũ Xuân Thành, trước nguy cơ mưa lớn, lũ và ngập lụt, nhất là tại các đô thị miền núi, cần duy trì trực ban 24/24 giờ, cập nhật thông tin dự báo, cảnh báo và truyền tải kịp thời đến chính quyền các cấp, người dân. Khi có cảnh báo mưa lớn, các lực lượng và cộng đồng dân cư cần chủ động khơi thông dòng chảy, cắm biển cảnh báo, tổ chức di dời người dân tại các khu vực thường xuyên ngập sâu đến nơi an toàn. Việc vận hành hồ chứa cũng cần được tính toán hợp lý, hạn chế nguy cơ gia tăng ngập lụt cho khu vực hạ du.
Ông Vũ Xuân Thành, Phó Cục trưởng Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai:
Về lâu dài, các địa phương cần rà soát nguyên nhân gây ngập, nâng cao năng lực tiêu thoát nước, đẩy nhanh các dự án tiêu thoát lũ, hồ điều hòa và bố trí, sắp xếp ổn định dân cư tại những khu vực thường xuyên chịu ảnh hưởng của ngập lụt.