Lời tòa soạn: Không phải là cái tên nổi bật trên bản đồ thu hút FDI của Việt Nam, nhưng Gia Lai đang dần xuất hiện trong chiến lược mở rộng đầu tư của nhiều tập đoàn quốc tế. Sau khi mở rộng không gian phát triển, địa phương liên tiếp đón các nhà đầu tư đến khảo sát, tìm kiếm cơ hội và đề xuất những dự án quy mô lớn.
Dòng vốn FDI đang chảy về đâu giữa không gian phát triển mới? Phía sau những quyết định đầu tư ấy là những chuyển động gì trong tư duy phát triển, cách làm và môi trường đầu tư của địa phương này? Tuyến bài “Gia Lai trong ‘tầm ngắm’ của các tập đoàn toàn cầu” sẽ góp phần lý giải những câu hỏi đó.
Tiếng băng chuyền chạy liên tục, tiếng xe nâng đưa từng thùng nguyên liệu vào khu chế biến và mùi thơm đặc trưng của chanh dây chín bao trùm không gian Nhà máy Quicornac Gia Lai (Khu công nghiệp Trà Đa, phường Pleiku).
Ghi nhận tại nhà máy trong những ngày cuối tháng 7, những chuyến xe chở đầy chanh dây từ các vùng nguyên liệu của Gia Lai và Tây Nguyên tấp nập ra vào. Bên trong, sau khi được tuyển chọn, rửa sạch, ép, cô đặc và cấp đông trên dây chuyền hiện đại, những dòng nước quả nhanh chóng được đóng gói để chuẩn bị lên đường sang châu Âu, Hoa Kỳ và nhiều thị trường khác.
Giữa vùng cao nguyên cách cảng biển hàng trăm kilômét, ít ai hình dung lại có một nhà máy chế biến trái cây xuất khẩu quy mô hàng đầu khu vực. Thời điểm doanh nghiệp có vốn Thụy Sĩ - Ecuador quyết định đầu tư vào Gia Lai, lựa chọn ấy cũng từng khiến nhiều người ngạc nhiên.
Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Lưu Quốc Thạnh, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Quicornac cho biết nhà máy có công suất 31.600 tấn sản phẩm/năm, gồm khoảng 28.000 tấn nước trái cây đông lạnh và hơn 3.600 tấn nước chanh dây cô đặc. Để vận hành hết công suất, mỗi năm doanh nghiệp cần khoảng 150.000 tấn chanh dây nguyên liệu.
Đằng sau những con số ấy là sự đầu tư được tính toán rất kỹ. Với hơn 30 năm kinh nghiệm sản xuất, chế biến và kinh doanh các sản phẩm từ trái cây tại hơn 40 quốc gia, Quicornac có nhiều lựa chọn khi đầu tư vào Đông Nam Á. Nhưng thay vì đặt nhà máy gần cảng biển hay trung tâm logistics, doanh nghiệp lại chọn Khu công nghiệp Trà Đa nằm giữa vùng nguyên liệu chanh dây lớn nhất cả nước.
Lựa chọn ấy xuất phát từ đặc thù của ngành chế biến trái cây. Chanh dây sau thu hoạch cần được đưa vào chế biến trong thời gian ngắn để giữ chất lượng. Mỗi giờ vận chuyển được rút ngắn đồng nghĩa với việc giảm hao hụt nguyên liệu, ổn định chất lượng đầu vào và nâng cao hiệu quả sản xuất. Vì vậy, khoảng cách từ nông trại đến nhà máy quan trọng hơn khoảng cách từ nhà máy đến cảng biển.
Dây chuyền sản xuất tại Nhà máy Quicornac Gia Lai (Khu công nghiệp Trà Đa, phường Pleiku).
Gia Lai khi đó sở hữu điều Quicornac cần nhất: vùng nguyên liệu lớn, ngày càng được tổ chức bài bản và có khả năng mở rộng. Nhà máy đi vào hoạt động từ đầu năm 2022 với công suất thiết kế 300 - 400 tấn nguyên liệu mỗi ngày, trở thành nhà máy chế biến chanh dây có vốn đầu tư nước ngoài lớn nhất tại Gia Lai.
Ngay trong năm đầu vận hành, Quicornac đã xuất khẩu hơn 100 container sang châu Âu và Hoa Kỳ, đạt kim ngạch trên 20 triệu USD. Bình quân mỗi tháng, các hợp tác xã trong tỉnh cung cấp khoảng 2.000 tấn chanh dây cho nhà máy, nhưng vẫn chưa đáp ứng đủ nhu cầu chế biến.
Theo ông Lưu Quốc Thạnh, điều doanh nghiệp hài lòng không chỉ là lợi thế vùng nguyên liệu. “Điều chúng tôi rất hài lòng là sự hỗ trợ hết mình của tỉnh trong suốt quá trình triển khai xây dựng dự án cho đến khi chính thức đi vào hoạt động”, ông Thạnh chia sẻ.
Phía sau phát biểu ngắn gọn ấy là một lát cắt đáng chú ý về môi trường đầu tư của Gia Lai. Quicornac không chỉ mang đến một nhà máy chế biến trái cây hay những container hàng xuất khẩu. Doanh nghiệp còn mang theo công nghệ, tiêu chuẩn quản trị quốc tế, phương thức liên kết với hợp tác xã và nông dân, từng bước hình thành chuỗi giá trị mới cho ngành chanh dây. Giá trị của quả chanh dây không còn dừng ở khâu thu hoạch, mà tiếp tục được nâng lên qua chế biến sâu trước khi chinh phục những thị trường khó tính nhất thế giới.
Nếu Quicornac là minh chứng cho một dự án FDI đã bén rễ trên vùng nguyên liệu Gia Lai, thì những cuộc làm việc liên tiếp giữa lãnh đạo tỉnh với các tập đoàn quốc tế thời gian gần đây cho thấy địa phương đang bước sang một giai đoạn mới của thu hút đầu tư - nơi các nhà đầu tư không chỉ nhìn thấy tiềm năng của một ngành hàng, mà còn nhìn thấy cơ hội hình thành những chuỗi giá trị mới.
Nếu chỉ nhìn vào bản đồ đầu tư của Việt Nam vài năm trước, ít ai hình dung một địa phương ở Tây Nguyên lại trở thành điểm đến trong hành trình khảo sát của những nhà đầu tư hoạt động ở phân khúc nghỉ dưỡng siêu sang, trung tâm tài chính hay công nghiệp du thuyền. Nhưng điều đó đã diễn ra với Gia Lai.
Ngày 28/11/2025, tại buổi làm việc với lãnh đạo tỉnh Gia Lai, đoàn doanh nghiệp đến từ Thụy Sĩ, Monaco và Panama chính thức khởi động kế hoạch đầu tư chuỗi dự án chiến lược tại khu vực đầm Đề Gi. Điều khiến cuộc gặp này trở nên đặc biệt không chỉ nằm ở quy mô hàng nghìn tỷ đồng của các dự án được trao giấy chứng nhận đầu tư, mà ở hành trình trước đó của các nhà đầu tư.
Ông Tống Đức Hiếu, Chủ tịch Tập đoàn Lạc Việt, kiêm Giám đốc Công ty cổ phần Arque Degi Việt Nam, cho biết liên danh gồm Tập đoàn Lạc Việt, FS Finance Suisse AG (Thụy Sĩ) và thương hiệu siêu du thuyền Palmer Johnson đã dành nhiều tháng khảo sát hơn 3.200 km bờ biển Việt Nam trước khi quyết định lựa chọn khu vực Cát Tiến - Đề Gi.
Theo ông Hiếu, kết quả khảo sát cho thấy khu vực miền Trung, đặc biệt là Gia Lai, hội tụ những lợi thế hiếm có về khí hậu biển, cảnh quan tự nhiên và bản sắc văn hóa. Đây là những yếu tố đủ để phát triển một khu kinh tế đặc biệt, hướng tới nhóm khách hàng có giá trị cao nhất của ngành du lịch toàn cầu.
Không dừng lại ở một khu nghỉ dưỡng, nhà đầu tư hình dung một hệ sinh thái hoàn chỉnh gồm bến siêu du thuyền, trung tâm tài chính quốc tế, khu nghỉ dưỡng siêu sang, khu đô thị biển cùng các ngành kinh tế giá trị gia tăng cao như logistics, hàng không vũ trụ, bán dẫn, kinh tế biển xanh, nông nghiệp hữu cơ và trung tâm đổi mới sáng tạo.
Không dừng lại ở một khu nghỉ dưỡng, nhà đầu tư hình dung một hệ sinh thái hoàn chỉnh gồm bến siêu du thuyền, trung tâm tài chính quốc tế, khu nghỉ dưỡng siêu sang.
Tham vọng ấy được cụ thể hóa bằng đề xuất phát triển quần thể nghỉ dưỡng quy mô khoảng 5.200 ha tại khu vực Đề Gi, với điểm khởi đầu là ba dự án thuộc Khu đô thị, dịch vụ du lịch nổi Nam, Trung tâm và Bắc đầm Đề Gi, tổng vốn đầu tư hơn 8.554 tỷ đồng.
Không lâu sau, những cái tên xuất hiện trong dự án tiếp tục thu hút sự quan tâm của giới đầu tư. Đó là ông Roland K. Staub, Chủ tịch FS Finance Suisse AG (doanh nghiệp có nhiều năm hoạt động trong lĩnh vực quản lý tài sản và tư vấn đầu tư quốc tế); ông Timur Mohamed, Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Palmer Johnson Inc. (thương hiệu chế tạo siêu du thuyền nổi tiếng thế giới); cùng các đối tác quốc tế khác tham gia phát triển dự án.
Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng tiếp xã giao Chủ tịch Công ty FS Finance Suisse AG, Thụy Sĩ.
Đến tháng 5/2026, tại trụ sở Chính phủ, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đã tiếp xã giao ông Roland K. Staub, Chủ tịch Công ty FS Finance Suisse AG, Thụy Sĩ. Tại đây, Chủ tịch FS Finance Suisse AG tiếp tục khẳng định chiến lược phát triển dài hạn tại Việt Nam, trong đó Gia Lai được lựa chọn là địa phương triển khai những dự án đầu tiên. Phó Thủ tướng đánh giá các ý tưởng đầu tư phù hợp với định hướng thu hút đầu tư của Việt Nam và có thể tạo động lực mới cho phát triển kinh tế, du lịch, dịch vụ chất lượng cao.
Ở góc độ địa phương, Bí thư Tỉnh ủy Thái Đại Ngọc xem đây là dấu mốc quan trọng trong chiến lược phát triển của Gia Lai. Ông yêu cầu các sở, ngành thành lập ngay tổ công tác hỗ trợ dự án, giao lãnh đạo UBND tỉnh trực tiếp phụ trách; đồng thời nhấn mạnh tinh thần xử lý thủ tục hành chính theo hướng “nhanh nhất, tốt nhất”, tháo gỡ khó khăn ngay từ đầu để nhà đầu tư sớm triển khai dự án.
Thông điệp ấy không chỉ dành cho riêng Arque Degi. Đó còn là tín hiệu cho thấy Gia Lai đang thay đổi cách tiếp cận trong thu hút đầu tư. Thay vì chờ nhà đầu tư tìm đến, địa phương chủ động kiến tạo môi trường thuận lợi để biến những chuyến khảo sát thành các dự án cụ thể.
Nhìn từ Quicornac hay Arque Degi, có thể thấy hai câu chuyện hoàn toàn khác nhau về lĩnh vực đầu tư. Một bên là nghỉ dưỡng siêu sang và kinh tế biển, một bên là chế biến nông sản. Nhưng phía sau những quyết định ấy lại có một điểm chung: các nhà đầu tư đều không tìm đến Gia Lai vì chi phí rẻ hay những ưu đãi ngắn hạn. Điều họ nhìn thấy là khả năng hình thành những chuỗi giá trị mới.
Sự thay đổi đó cũng phản ánh rõ trong bức tranh thu hút đầu tư nước ngoài của tỉnh. Năm 2025, tỉnh thu hút 16 dự án FDI, với tổng vốn đăng ký khoảng 1,4 tỷ USD, chiếm hơn 22,3% tổng vốn đầu tư toàn tỉnh.
Đó không còn là những dự án nhỏ, phân tán như nhiều năm trước. Danh mục các dự án cho thấy dòng vốn đang dịch chuyển vào những lĩnh vực có hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng cao hơn. Bên cạnh chế biến nông sản, Gia Lai thu hút các dự án sản xuất vật liệu tái chế của Tập đoàn Syre Impact AB (Thụy Điển), điện gió của Nexif Ratch Energy SE Asia (Singapore), khu văn hóa - thể thao - du lịch của Blooming Sky Quy Nhơn (Singapore)…
Xu hướng ấy tiếp tục được duy trì trong nửa đầu năm 2026 khi các dự án mới không còn tập trung vào những ngành thâm dụng lao động, mà chuyển sang sản xuất đồ gỗ xuất khẩu, nghiên cứu và phát triển trí tuệ nhân tạo, sản xuất phần mềm.
Theo thống kê đến tháng 6/2026, toàn tỉnh có 113 dự án FDI còn hiệu lực với tổng vốn đăng ký khoảng 2,7 tỷ USD. Các nhà đầu tư đến từ Singapore, Nhật Bản, Đức, Hàn Quốc, Hoa Kỳ, Trung Quốc, Thụy Điển… tạo nên bức tranh đầu tư đa dạng cả về quốc gia lẫn lĩnh vực.
Ông Nguyễn Bay, Giám đốc Trung tâm Xúc tiến đầu tư (Sở Tài chính), cho biết dòng vốn FDI của tỉnh hiện tập trung chủ yếu vào công nghiệp chế biến, chế tạo; năng lượng; hạ tầng; du lịch; giáo dục; chế biến nông, lâm, thủy sản và một số lĩnh vực công nghệ mới.
Điều đáng chú ý là những lĩnh vực này đều gắn với lợi thế sẵn có của Gia Lai. Có nhà đầu tư chọn vùng nguyên liệu để phát triển chế biến sâu. Có doanh nghiệp nhìn thấy tiềm năng năng lượng tái tạo. Có tập đoàn hướng đến không gian biển để phát triển dịch vụ nghỉ dưỡng cao cấp. Lại có doanh nghiệp lựa chọn Gia Lai để phát triển trí tuệ nhân tạo và công nghiệp phần mềm.
Lãnh đạo tỉnh Gia Lai trao giấy chứng nhận đăng ký đầu tư 3 dự án nghỉ dưỡng siêu du thuyền đẳng cấp thế giới tại khu vực đầm Đề Gi cho Công ty cổ phần Arque Degi.
Những lựa chọn khác nhau ấy cho thấy dòng vốn FDI không còn chỉ tìm kiếm một địa điểm sản xuất. Họ tìm kiếm những hệ sinh thái có khả năng kết nối tài nguyên, hạ tầng, thị trường và chính sách thành một chuỗi giá trị hoàn chỉnh.
Sau khi mở rộng không gian phát triển, Gia Lai cũng đang có điều kiện thuận lợi hơn để hình thành những chuỗi liên kết ấy. Từ vùng nguyên liệu rộng lớn ở phía Tây đến dải ven biển và hệ thống cảng biển phía Đông, từ năng lượng tái tạo đến logistics, từ nông nghiệp đến công nghiệp chế biến và dịch vụ, những lợi thế từng tồn tại riêng lẻ đang từng bước được kết nối trong cùng một không gian phát triển.
Đó cũng là lý do các dự án FDI gần đây không còn xuất hiện đơn lẻ. Mỗi dự án đều hướng tới việc tham gia vào một chuỗi giá trị lớn hơn, nơi doanh nghiệp không chỉ đầu tư một nhà máy, một khu nghỉ dưỡng hay một nhà máy điện, mà còn tạo ra những mắt xích mới cho nền kinh tế địa phương.
Có lẽ, điều đáng chú ý nhất không nằm ở con số 2,7 tỷ USD vốn FDI hay 113 dự án đang hoạt động mà ở chỗ, Gia Lai đang dần được nhìn nhận như một điểm đến có khả năng tạo lập giá trị dài hạn.
Từ chuyến khảo sát hơn 3.200 km bờ biển của liên danh Thụy Sĩ - Monaco - Panama đến quyết định đặt nhà máy giữa vùng nguyên liệu chanh dây của Quicornac, mỗi câu chuyện đều phản ánh một sự thay đổi trong cách các nhà đầu tư quốc tế nhìn về Gia Lai.
Họ đến không chỉ vì một dự án, một vùng biển hay một vùng nguyên liệu. Điều họ tìm kiếm là khả năng hình thành những chuỗi giá trị mới trong một không gian phát triển đang được mở rộng.