Kinh tế số đóng góp tích cực vào tăng trưởng GDP
Chiều 14/8, tại Hà Nội, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức Diễn đàn Kinh doanh 2026 với chủ đề “Tháo gỡ điểm nghẽn, đưa kinh tế số thành động lực tăng trưởng trong kỷ nguyên phát triển mới”.
Ông Bùi Trung Nghĩa, Phó Chủ tịch VCCI phát biểu tại diễn đàn.
Phát biểu khai mạc diễn đàn, ông Bùi Trung Nghĩa, Phó Chủ tịch VCCI cho biết Việt Nam đang bước vào giai đoạn tăng tốc chiến lược để thực hiện mục tiêu đến năm 2030 trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao.
Hướng tới mục tiêu đó, Nghị quyết của Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng xác định khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là những động lực chính của mô hình tăng trưởng mới. Cùng với đó, Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đặt mục tiêu đến năm 2030, kinh tế số chiếm tối thiểu 30% GDP. Điều này cho thấy khoa học - công nghệ và chuyển đổi số đang được đặt trong mối quan hệ trực tiếp với năng suất, tốc độ tăng trưởng và năng lực cạnh tranh quốc gia.
Mới đây, Chính phủ ban hành Quyết định 1033/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình phát triển kinh tế số và xã hội số giai đoạn 2026 - 2030, với mục tiêu xây dựng nền kinh tế số năng động dựa trên nền tảng số, dữ liệu và trí tuệ nhân tạo; từng bước hình thành phương thức sản xuất mới, thúc đẩy đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao năng suất lao động, phát triển xanh và bền vững.
“Gắn liền với tiến trình chuyển đổi số quốc gia, những năm qua, kinh tế số đã khẳng định vai trò là một trong những động lực tăng trưởng quan trọng của nền kinh tế, góp phần định hình lực lượng sản xuất hiện đại, là nền tảng đưa Việt Nam phát triển bứt phá trong kỷ nguyên số”, ông Bùi Trung Nghĩa chia sẻ.
VCCI tổ chức Diễn đàn Kinh doanh 2026 với chủ đề “Tháo gỡ điểm nghẽn, đưa kinh tế số thành động lực tăng trưởng trong kỷ nguyên phát triển mới”.
Theo số liệu của Cục Thống kê (Bộ Tài chính), tỷ trọng giá trị tăng thêm của kinh tế số trong GDP năm 2025 ước đạt 14,02%, tương đương khoảng 72,1 tỷ USD, tăng 1,64 lần so với năm 2020. Tốc độ tăng trưởng 2 con số được duy trì trong nhiều năm, đưa nền kinh tế số Việt Nam vươn lên đứng thứ hai ở Đông Nam Á và thuộc nhóm nền kinh tế số phát triển nhanh nhất. Trong đó, thương mại điện tử tiếp tục giữ vai trò trụ cột, chiếm 2/3 quy mô nền kinh tế số.
Chương trình phát triển kinh tế số và xã hội số giai đoạn 2026 - 2030 đặt mục tiêu phấn đấu tỷ trọng giá trị tăng thêm của kinh tế số trong GDP đạt khoảng 30%; hỗ trợ tối thiểu 500.000 doanh nghiệp nhỏ và vừa chuyển đổi số; có tối thiểu 5 doanh nghiệp công nghệ số ngang tầm các nước tiên tiến; phát triển, thúc đẩy và đưa vào sử dụng tối thiểu 5 sàn dữ liệu.
Để đạt các mục tiêu này, theo Phó Chủ tịch VCCI, cần phát triển doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam trở thành lực lượng nòng cốt; phát huy vai trò dẫn dắt của các doanh nghiệp công nghệ lớn, doanh nghiệp nhà nước trong thúc đẩy đổi mới sáng tạo và tham gia chuỗi giá trị toàn cầu. Đồng thời, khuyến khích doanh nghiệp công nghệ số chủ động áp dụng tiêu chuẩn kỹ thuật về an ninh mạng, tăng cường phối hợp, trao đổi và cung cấp thông tin với cơ quan nhà nước theo quy định của pháp luật.
Từ góc độ ứng dụng trí tuệ nhân tạo, ông Hồ Đức Thắng - Đại biểu Quốc hội, Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội - dẫn khảo sát năm 2024 của Microsoft và LinkedIn cho thấy, 88% lao động tri thức tại Việt Nam tham gia khảo sát đã sử dụng AI tạo sinh trong công việc, so với 75% của nhóm được khảo sát trên toàn cầu.
Access Partnership ước tính doanh nghiệp Việt Nam có thể thu được khoảng 1.890 nghìn tỷ đồng, tương đương 79,3 tỷ USD lợi ích kinh tế vào năm 2030 nếu các sản phẩm và giải pháp có AI được áp dụng rộng rãi. Mức này tương đương gần 12% GDP dự kiến của Việt Nam trong cùng thời điểm.
Diễn giả tham gia phiên thảo luận với chủ đề "Tháo gỡ điểm nghẽn, tạo nền tảng phát triển kinh tế số".
Hoàn thiện thể chế để kinh tế số tăng tốc
Đánh giá cao cơ hội phát triển kinh tế số tại Việt Nam nhờ nguồn nhân lực cùng cơ chế, chính sách đang dần được cải thiện, ông Nguyễn Hoa Cương - Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chính sách và Chiến lược, Ban Chính sách, chiến lược Trung ương - cho rằng: Để kinh tế số bứt phá và đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế 2 con số, cần tiếp tục tháo gỡ các điểm nghẽn.
Theo ông Nguyễn Hoa Cương, các điểm nghẽn tập trung ở hạ tầng, gồm cả hạ tầng cứng như ICT, logistics và hạ tầng mềm về xã hội, văn hóa. Bên cạnh đó, cần tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý, cơ chế sandbox và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.
Cùng quan điểm về thể chế, ông Hồ Đức Thắng nhận định thể chế phải “vừa mở đường, vừa giữ an toàn” cho kinh tế số phát triển. Theo ông, nền tảng pháp lý cốt lõi đã được hình thành với Luật Trí tuệ nhân tạo số 134/2025/QH15; Nghị định số 142/2026/NĐ-CP; Thông tư số 05/2026/TT-BKHCN ban hành Khung đạo đức trí tuệ nhân tạo quốc gia; Quyết định số 33/2026/QĐ-TTg ban hành Danh mục hệ thống AI có rủi ro cao, có hiệu lực từ ngày 15/8/2026.
Ở góc độ đổi mới sáng tạo, ông Nguyễn Huy Công - Viện trưởng Viện Phát triển Công nghệ tiên tiến, Viện Đổi mới sáng tạo Quốc gia (Bộ Khoa học và Công nghệ) - cho rằng trong kỷ nguyên số, kinh tế xanh và hội nhập quốc tế sâu rộng, đổi mới sáng tạo đã trở thành động lực tăng trưởng cốt lõi, đóng vai trò quyết định đối với năng lực cạnh tranh quốc gia và từng địa phương.
Theo ông Nguyễn Huy Công, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, định hướng chiến lược quan trọng, nổi bật là Kết luận số 18-KL/TW của Bộ Chính trị, các nghị quyết của Quốc hội về Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, cùng Chiến lược phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đến năm 2030.
Một trong những trụ cột thể chế và hạ tầng quan trọng để cụ thể hóa các định hướng này là xây dựng, phát triển và vận hành mạng lưới các Trung tâm Đổi mới sáng tạo đồng bộ từ Trung ương tới địa phương.
“Hệ thống này không chỉ đóng vai trò là ‘hạt nhân’ kết nối tam giác phát triển: Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp, mà còn là ‘bệ phóng’ thương mại hóa các công nghệ cốt lõi, ươm tạo doanh nghiệp công nghệ cao và giải quyết trực tiếp các bài toán phát triển kinh tế - xã hội đặc thù của từng vùng, miền”, ông Nguyễn Huy Công khẳng định.
Đặc biệt, trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai chữ số và nâng tỷ trọng kinh tế số trong GDP, các Trung tâm Đổi mới sáng tạo địa phương được xem là mắt xích chiến lược, góp phần chuyển hóa nguồn lực tri thức và công nghệ thành giá trị gia tăng thực tế cho doanh nghiệp và xã hội.
Chương trình phát triển kinh tế số và xã hội số giai đoạn 2026 - 2030 đặt mục tiêu tỷ trọng giá trị tăng thêm của kinh tế số trong GDP đạt khoảng 30%; hỗ trợ tối thiểu 500.000 doanh nghiệp nhỏ và vừa chuyển đổi số; có tối thiểu 5 doanh nghiệp công nghệ số ngang tầm các nước tiên tiến; phát triển, thúc đẩy và đưa vào sử dụng tối thiểu 5 sàn dữ liệu.