Tin nhắn giả mạo và chiến tranh tâm lý lan rộng
Khi còi báo động tên lửa vang lên tại Israel vào những ngày đầu tháng 3/2026, hàng nghìn người dân đã nhận được các tin nhắn tự xưng từ quân đội, kêu gọi tải về ứng dụng trú ẩn. Các chuyên gia an ninh mạng cảnh báo đây có thể là hình thức lừa đảo nhằm thu thập dữ liệu cá nhân, đồng thời tạo tâm lý hoang mang trong xã hội khi diễn biến xung đột Trung Đông leo thang.
Cuộc xung đột trên không gian mạng trở nên phức tạp khi chiến sự Trung Đông leo thang. Ảnh minh họa
Song song, nhiều thông điệp sai lệch cũng được phát tán, trong đó có nội dung liên quan đến Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu. Những chiến dịch này cho thấy chiến tranh mạng ngày càng gắn với chiến tranh thông tin, khi các bên tìm cách tác động đến nhận thức và tinh thần của đối phương.
Cuộc cạnh tranh trên không gian số giữa Iran, Israel và Mỹ đã kéo dài nhiều năm và đang trở nên phức tạp hơn trong bối cảnh xung đột hiện nay. Iran được cho là triển khai chiến lược nhiều tầng, từ các đơn vị trực thuộc cơ quan an ninh đến các nhóm hacker ủy nhiệm và mạng lưới tình nguyện, qua đó mở rộng phạm vi hoạt động và tăng tính linh hoạt.
Các chiến dịch bị quy cho phía Iran trải rộng trên nhiều lĩnh vực, từ tấn công email chính trị gia tại Albania, xâm nhập hệ thống nghiên cứu ở Ba Lan, đến công khai dữ liệu liên quan lĩnh vực quốc phòng. Một trong những vụ việc đáng chú ý nhằm vào Stryker Corporation, khiến hoạt động nội bộ bị gián đoạn, ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng thiết bị y tế.
Nhóm hacker Handala, được một số tổ chức nghiên cứu an ninh mạng cho là có liên hệ với Iran, tuyên bố đã thực hiện nhiều hoạt động tấn công mạng quy mô lớn. Trong đó có việc xóa dữ liệu trên nhiều thiết bị và nhắm mục tiêu vào một số tài khoản cá nhân của quan chức Mỹ, trong đó có Giám đốc FBI Kash Patel. Phía FBI xác nhận có các hoạt động tấn công mạng nhằm vào hệ thống và cá nhân liên quan, song cho biết các dữ liệu bị đề cập không mang tính nhạy cảm hoặc không liên quan đến thông tin hiện tại.
Theo các chuyên gia, những hoạt động này phản ánh xu hướng chiến tranh mạng không chỉ dừng ở phá hoại kỹ thuật mà còn phục vụ mục tiêu thu thập thông tin, gây nhiễu và tạo sức ép tâm lý. Iran trong nhiều năm qua đã tận dụng không gian mạng như một công cụ chi phí thấp để đối phó với các đối thủ có ưu thế về quân sự.
Cạnh tranh năng lực mạng và thách thức an ninh số
Ở chiều ngược lại, Mỹ và Israel vẫn được đánh giá là những quốc gia có năng lực công nghệ và an ninh mạng hàng đầu. Hai nước này đã triển khai nhiều chiến dịch mạng có tính chính xác cao, tiêu biểu như mã độc Stuxnet từng gây ảnh hưởng đáng kể tới chương trình hạt nhân của Iran.
Gần đây, Mỹ tiếp tục sử dụng các biện pháp mạng nhằm hỗ trợ hoạt động quân sự, bao gồm việc làm gián đoạn khả năng liên lạc và phản ứng của đối phương. Đây là một phần trong cách tiếp cận tích hợp giữa tác chiến truyền thống và không gian mạng.
Israel cũng tận dụng lợi thế về tình báo số để phục vụ mục tiêu an ninh, trong đó có các hoạt động thu thập dữ liệu phục vụ phân tích chiến lược. Ngoài ra, các nền tảng kỹ thuật số còn được sử dụng để truyền tải thông điệp, góp phần vào chiến tranh tâm lý.
Dù vậy, giới phân tích cho rằng Iran chưa triển khai các cuộc tấn công mạng mang tính quyết định vào hạ tầng trọng yếu trong giai đoạn hiện tại. Một số nguyên nhân có thể bao gồm tác động từ các đòn tấn công trước đó, hạn chế về kỹ thuật, cũng như thời gian cần thiết để phát triển các công cụ tấn công phức tạp.
Một số chuyên gia nhận định Iran có thể đang lựa chọn cách tiếp cận thận trọng hơn, tập trung vào việc duy trì quyền truy cập dài hạn vào các hệ thống mục tiêu nhằm phục vụ mục tiêu chiến lược trong tương lai.
Đối với Mỹ, hệ thống phòng thủ mạng vẫn duy trì nền tảng vững chắc, song cũng đối mặt với những thách thức về quy mô và cấu trúc hạ tầng phân tán, khi khu vực tư nhân đóng vai trò quan trọng trong vận hành và bảo vệ hệ thống. Điều này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên để đảm bảo hiệu quả ứng phó trước các mối đe dọa ngày càng phức tạp.
Các chuyên gia nhận định cạnh tranh trên không gian mạng sẽ tiếp tục gia tăng, với xu hướng kết hợp chặt chẽ giữa yếu tố công nghệ, quân sự và truyền thông. Dù không tạo ra tác động vật lý ngay lập tức, các cuộc tấn công mạng vẫn có thể ảnh hưởng đáng kể đến hoạt động kinh tế, hạ tầng và tâm lý xã hội, trở thành một phần không thể tách rời của môi trường an ninh hiện đại.