Eo biển Hormuz từ lâu được coi là một trong những tuyến vận chuyển năng lượng quan trọng nhất thế giới. Tuy nhiên, “yết hầu” của thị trường dầu khí toàn cầu này đang trở thành điểm nóng căng thẳng khi Iran được cho là đã triển khai thủy lôi tại khu vực. Diễn biến mới làm dấy lên lo ngại về nguy cơ gián đoạn dòng chảy năng lượng quốc tế, khiến thị trường dầu mỏ toàn cầu chao đảo và giá dầu biến động mạnh.
Nguy cơ phong tỏa “yết hầu năng lượng” của thế giới
Theo CNN, các nguồn tin tình báo cho biết Iran đã bắt đầu triển khai thủy lôi tại eo biển Hormuz. Số lượng thủy lôi hiện chưa nhiều, mới chỉ khoảng vài chục quả được thả xuống khu vực trong những ngày gần đây. Tuy nhiên, năng lực rải thủy lôi của Tehran vẫn còn gần như nguyên vẹn.
Một nguồn tin cho biết, khoảng 80 - 90% số tàu nhỏ và phương tiện chuyên rải thủy lôi của Iran vẫn đang hoạt động, đồng nghĩa với việc nước này hoàn toàn có thể nhanh chóng mở rộng quy mô triển khai nếu căng thẳng tiếp tục leo thang. Trong kịch bản đó, tuyến hàng hải chiến lược này có nguy cơ bị biến thành một “bãi mìn” khổng lồ.
Eo biển Hormuz từ lâu được xem là “yết hầu năng lượng” của thế giới. Chỉ cần hoạt động vận tải tại khu vực này bị gián đoạn, thị trường năng lượng toàn cầu có thể đối mặt với cú sốc nguồn cung nghiêm trọng.
Phần lớn dầu của các nước xuất khẩu dầu lớn như Saudi Arabi, UAE, Bahrain, Iran đều đi qua eo biển Hormuz để đến với thế giới.
Theo các đánh giá quân sự, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cùng với Hải quân Iran có đủ năng lực triển khai chiến thuật phong tỏa phức hợp tại khu vực. Kịch bản thường được nhắc tới bao gồm việc sử dụng các tàu rải thủy lôi hoạt động phân tán, kết hợp xuồng cao tốc mang chất nổ và hệ thống tên lửa chống hạm bố trí dọc bờ biển.
Nếu các phương tiện này được triển khai đồng loạt, eo biển Hormuz có thể nhanh chóng trở thành một hành lang cực kỳ nguy hiểm đối với tàu thương mại quốc tế.
Trước những thông tin về hoạt động rải thủy lôi, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đưa ra cảnh báo cứng rắn. Trong bài đăng trên mạng xã hội Truth Social ngày 10/3, ông tuyên bố nếu Iran thực sự đặt thủy lôi tại eo biển Hormuz thì các thiết bị này phải được tháo dỡ “ngay lập tức”.
Mỹ phá hủy tàu rải thủy lôi, thị trường dầu biến động dữ dội
Ngay sau tuyên bố của Tổng thống Mỹ, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth cho biết Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) đã triển khai các hoạt động quân sự nhằm vô hiệu hóa năng lực rải thủy lôi của Iran.
Theo thông báo của CENTCOM, quân đội Mỹ đã phá hủy nhiều tàu hải quân Iran hoạt động gần eo biển Hormuz, trong đó có 16 tàu chuyên rải thủy lôi.
Mỹ phá hủy tàu rải thủy lôi của Iran. Video: US CENTCOM
Trước đó, lực lượng IRGC từng cảnh báo rằng bất kỳ tàu nào di chuyển qua eo biển Hormuz đều có thể trở thành mục tiêu tấn công. Kể từ khi xung đột bùng phát, hoạt động hàng hải tại khu vực này gần như tê liệt. Một số nguồn tin thậm chí mô tả tuyến đường này đã trở thành “thung lũng tử thần” đối với tàu thương mại.
Các quan chức Mỹ cho biết, Hải quân Mỹ hiện chưa tổ chức hộ tống tàu thuyền qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, Washington đang xem xét nhiều phương án nhằm bảo đảm an toàn hàng hải, trong đó có khả năng thiết lập các đoàn tàu được quân đội hộ tống.
Sự bất định tại eo biển Hormuz đang khiến nguồn cung năng lượng trong khu vực Vịnh Ba Tư bị đình trệ. Ước tính khoảng 15 triệu thùng dầu mỗi ngày cùng 4,5 triệu thùng nhiên liệu tinh chế hiện chưa thể rời khỏi khu vực. Những quốc gia sản xuất lớn như Iraq và Kuwait gần như không có tuyến xuất khẩu thay thế.
Trong bối cảnh đó, thị trường dầu mỏ toàn cầu phản ứng mạnh trước nguy cơ gián đoạn nguồn cung. Giá dầu Brent trong phiên giao dịch gần nhất dao động dữ dội, từ trên 90 USD/thùng xuống dưới 80 USD, trước khi phục hồi trở lại quanh 87,80 USD/thùng.
Diễn biến này cho thấy tâm lý lo ngại ngày càng gia tăng của giới đầu tư rằng “yết hầu năng lượng” của thế giới có thể bị bóp nghẹt bất cứ lúc nào, nếu căng thẳng tại eo biển Hormuz tiếp tục leo thang.