Phóng viên Báo Công Thương đã có cuộc trao đổi với bà Trần Thị Phương Lan, Chủ tịch Hiệp hội Các nhà bán lẻ Việt Nam xung quanh vấn đề này.
Thị trường nội địa vẫn còn dư địa lớn
- Thưa bà, đâu là dư địa và động lực để thúc đẩy tăng trưởng tiêu dùng trong năm 2026?
Bà Trần Thị Phương Lan: Năm 2026 tiếp tục là năm ngành bán lẻ phải đối mặt với nhiều sức ép khi kinh tế thế giới còn tiềm ẩn nhiều yếu tố khó lường. Lạm phát, chi phí đầu vào tăng, xu hướng tiêu dùng thay đổi nhanh và cạnh tranh ngày càng gay gắt đang tạo ra không ít thách thức cho doanh nghiệp bán lẻ.
Chính phủ đặt mục tiêu tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng năm 2026 tăng từ 13 - 15%, riêng Hà Nội phấn đấu tăng 13,2%. Ảnh minh họa
Tuy nhiên, thị trường nội địa Việt Nam vẫn còn dư địa rất lớn. Với quy mô dân số gần 110 triệu người, riêng Hà Nội có hơn 10 triệu dân, đây vẫn là “trụ đỡ” quan trọng của nền kinh tế.
Chính phủ đặt mục tiêu tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng năm 2026 tăng từ 13 - 15%, riêng Hà Nội phấn đấu tăng 13,2%. Đây là mục tiêu cao nhưng hoàn toàn có thể đạt được nếu triển khai đồng bộ các giải pháp kích cầu và mở rộng không gian tiêu dùng mới.
Những năm gần đây, ngành bán lẻ Việt Nam phát triển khá nhanh cả về quy mô lẫn phương thức phân phối. Hệ thống siêu thị, trung tâm thương mại, cửa hàng tiện lợi, thương mại điện tử và logistics hiện đại ngày càng phát triển, góp phần kết nối hiệu quả giữa sản xuất và tiêu dùng.
Bên cạnh đó, Chính phủ cũng đã ban hành nhiều chính sách thúc đẩy thị trường trong nước, kích cầu tiêu dùng và hỗ trợ doanh nghiệp phát triển hệ thống phân phối. Đây là nền tảng quan trọng để doanh nghiệp bán lẻ tiếp tục mở rộng thị trường trong thời gian tới.
- Theo bà, thị trường bán lẻ Hà Nội đang có những lợi thế và thách thức gì?
Bà Trần Thị Phương Lan: Hà Nội có nhiều lợi thế để phát triển thương mại, bán lẻ và dịch vụ. Thành phố có quy mô dân số lớn, sức mua cao, lượng khách du lịch tăng nhanh và hạ tầng thương mại đang được đầu tư mạnh.
Hiện hệ thống bán lẻ hiện đại của Hà Nội chiếm tỷ trọng lớn trong cả nước và đang mở rộng nhanh về khu vực ngoại thành, khu dân cư mới. Thương mại điện tử duy trì tốc độ tăng trưởng cao trong nhiều năm qua, tạo thêm kênh tiêu thụ hiệu quả cho doanh nghiệp.
Một lợi thế khác là Hà Nội có số lượng làng nghề lớn với nhiều sản phẩm OCOP, đặc sản vùng miền và sản phẩm thủ công truyền thống có giá trị văn hóa cao. Đây không chỉ là nguồn hàng phục vụ tiêu dùng mà còn là sản phẩm du lịch, trải nghiệm có khả năng tạo thêm doanh thu cho ngành dịch vụ.
Ngoài ra, thành phố nhiều năm qua đã duy trì tốt hoạt động liên kết vùng, kết nối sản phẩm đặc sản, OCOP của các địa phương vào hệ thống phân phối hiện đại. Các doanh nghiệp bán lẻ cũng chủ động triển khai nhiều chương trình khuyến mại, mua sắm kết hợp trải nghiệm nhằm kích cầu tiêu dùng.
Tuy nhiên, thị trường vẫn còn không ít khó khăn. Sức mua ở một số thời điểm có dấu hiệu chững lại do giá nhiên liệu và chi phí sinh hoạt tăng cao. Áp lực cạnh tranh từ thương mại điện tử và các mô hình bán lẻ hiện đại ngày càng lớn.
Bên cạnh đó, việc phát triển các trung tâm giới thiệu sản phẩm làng nghề, OCOP còn chậm; thương mại điện tử phát triển chưa đồng đều giữa khu vực đô thị và nông thôn. Chất lượng dịch vụ du lịch cũng chưa đồng đều, trong khi mức chi tiêu bình quân của khách quốc tế tại Hà Nội vẫn thấp hơn nhiều thành phố trong khu vực.
Không thể kích cầu chỉ bằng khuyến mại
- Bà có thể gợi ý những giải pháp trọng tâm để thúc đẩy tiêu dùng và đạt mục tiêu tăng trưởng bán lẻ trong năm 2026?
Bà Trần Thị Phương Lan: Điều quan trọng nhất là tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách để tạo môi trường kinh doanh thuận lợi cho doanh nghiệp.
Hiệp hội kiến nghị tiếp tục cải cách thủ tục hành chính, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận vốn, mặt bằng kinh doanh và chuyển đổi số; đồng thời duy trì chính sách ổn định về thuế, phí và logistics để hỗ trợ tiêu dùng. Trong đó, cần tiếp tục giảm 2% thuế VAT trong năm 2026 và các năm tiếp theo; rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục đầu tư, xây dựng, phòng cháy chữa cháy, cấp phép mở điểm bán lẻ và đăng ký chương trình khuyến mại.
Bộ Công Thương cũng cần sớm hoàn thiện các đề án phát triển mô hình outlet, cửa hàng miễn thuế và sửa đổi các quy định liên quan đến quản lý, phát triển chợ.
Tuy nhiên, kích cầu tiêu dùng hiện nay không thể chỉ dựa vào khuyến mại. Người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến trải nghiệm mua sắm, chất lượng dịch vụ và tính tiện lợi. Vì vậy, doanh nghiệp bán lẻ phải thay đổi cách tiếp cận, kết hợp mua sắm với giải trí, văn hóa và du lịch.
Hà Nội cần mở rộng các không gian tiêu dùng mới như phố đi bộ, kinh tế đêm, phố ẩm thực, trung tâm mua sắm kết hợp trải nghiệm văn hóa. Đây là xu hướng đã phát huy hiệu quả ở nhiều quốc gia và có thể giúp tăng mức chi tiêu của du khách cũng như người dân.
Ngoài ra, cần đẩy mạnh kết nối giữa du lịch với hệ thống bán lẻ, làng nghề và các điểm trải nghiệm văn hóa. Khi khách du lịch đến Hà Nội, nếu chỉ tham quan mà không tạo được chuỗi trải nghiệm mua sắm, ẩm thực và giải trí thì rất khó tăng doanh thu dịch vụ.
Chuyển đổi số sẽ tạo động lực mới cho bán lẻ
- Chuyển đổi số sẽ đóng vai trò như thế nào đối với tăng trưởng bán lẻ trong thời gian tới, thưa bà?
Bà Trần Thị Phương Lan: Đây sẽ là động lực tăng trưởng rất quan trọng của ngành bán lẻ trong giai đoạn tới.
Bà Trần Thị Phương Lan, Chủ tịch Hiệp hội Các nhà bán lẻ Việt Nam. Ảnh: Nguyễn Hạnh
Doanh nghiệp bán lẻ hiện không chỉ cạnh tranh bằng giá mà còn cạnh tranh bằng công nghệ, dữ liệu và khả năng cá nhân hóa trải nghiệm khách hàng. Vì vậy, việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, thanh toán không tiền mặt hay bán lẻ đa kênh sẽ trở thành xu hướng tất yếu.
Hà Nội cần hỗ trợ doanh nghiệp phát triển hệ sinh thái logistics thông minh, thúc đẩy mô hình bán lẻ đa kênh và xây dựng các sàn thương mại điện tử dành riêng cho sản phẩm OCOP, sản phẩm làng nghề.
Đặc biệt, các sản phẩm làng nghề và OCOP cần được xác định là một trong những động lực quan trọng để kích cầu tiêu dùng nội địa. Đây không chỉ là sản phẩm kinh tế mà còn là sản phẩm văn hóa, du lịch và trải nghiệm đặc trưng của Thủ đô.
Khi khách du lịch đến các làng nghề, mức chi tiêu sẽ không chỉ nằm ở hoạt động mua sắm mà còn lan tỏa sang lưu trú, ẩm thực, vận chuyển và các dịch vụ trải nghiệm khác. Điều này có thể tạo ra “tăng trưởng kép”, vừa tăng doanh thu bán lẻ, vừa thúc đẩy doanh thu dịch vụ và du lịch.
Vì vậy, Hà Nội cần đẩy mạnh xây dựng các trung tâm giới thiệu sản phẩm OCOP gắn với du lịch; hỗ trợ doanh nghiệp livestream bán hàng, truy xuất nguồn gốc, thiết kế bao bì và kết nối với hệ thống phân phối hiện đại.
Xin cảm ơn bà!
Năm 2026 không chỉ là năm tăng tốc mà còn là giai đoạn tái cấu trúc ngành bán lẻ theo hướng hiện đại, số hóa và phát triển bền vững. Nếu triển khai đồng bộ các giải pháp về kích cầu tiêu dùng, chuyển đổi số, phát triển du lịch chất lượng cao và cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, Hà Nội hoàn toàn có thể duy trì tăng trưởng tổng mức bán lẻ ở mức 12 - 13%, đồng thời gia tăng mạnh doanh thu dịch vụ và du lịch. Qua đó, Thủ đô tiếp tục khẳng định vai trò là trung tâm thương mại, dịch vụ lớn của miền Bắc và là một trong những cực tăng trưởng quan trọng của cả nước.