Kinh tế tư nhân trước cơ hội bứt phá từ Đại hội XIV

Nguồn lực quan trọng cho phát triển đất nước

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng được xác định là cột mốc quan trọng đưa đất nước bước vào kỷ nguyên vươn mình với những tư duy phát triển mới. Trong đó, việc tiếp tục cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân tại Đại hội lần này thể hiện quyết tâm chính trị mạnh mẽ trong việc tháo gỡ các rào cản về thể chế, nguồn lực, môi trường kinh doanh. Mục tiêu tạo ra những đột phá thực chất để khu vực kinh tế tư nhân phát triển lành mạnh, bền vững, có năng lực cạnh tranh cao, khẳng định vị trí "động lực quan trọng nhất" trong nền kinh tế quốc dân.

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, TS. Võ Trí Thành, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược thương hiệu và Cạnh tranh cho rằng, việc vai trò của khu vực kinh tế tư nhân được khẳng định rõ ràng hơn trong văn kiện Đại hội cho thấy Đảng và Nhà nước ngày càng đánh giá cao vị thế và những đóng góp thực chất của khu vực này đối với nền kinh tế.

Theo ông, quan điểm và chủ trương phát triển kinh tế tư nhân là rất đúng và rất trúng, phù hợp với thực tiễn những năm qua bởi sự phát triển của khu vực này góp phần quan trọng vào việc ổn định kinh tế vĩ mô và tạo nền tảng cho tăng trưởng dài hạn.

Thực tế cho thấy, khu vực kinh tế tư nhân đã và đang trở thành trụ cột của nền kinh tế. Khu vực kinh tế tư nhân, bao gồm doanh nghiệp tư nhân và hộ kinh doanh cá thể, hiện giải quyết việc làm cho hơn 40 triệu lao động, tương đương khoảng 82% tổng lực lượng lao động cả nước. Đây là đóng góp rất lớn về kinh tế, xã hội, góp phần ổn định đời sống, giảm nghèo đa chiều và nâng cao thu nhập cho người dân.

Về đóng góp cho tăng trưởng, kinh tế tư nhân hiện đóng góp hơn 40% GDP, tạo hàng triệu việc làm và đóng vai trò quan trọng trong thúc đẩy năng suất, đổi mới sáng tạo và hội nhập quốc tế. Nguồn thu ngân sách từ khu vực tư nhân chiếm hơn 30% tổng thu ngân sách nhà nước, doanh nghiệp tư nhân đóng góp khoảng 56% tổng vốn đầu tư toàn xã hội cho thấy vai trò ngày càng lớn trong việc huy động nguồn lực cho phát triển đất nước.

"Bên cạnh động lực tăng trưởng, khu vực kinh tế tư nhân còn đang trở thành hạt nhân của đổi mới sáng tạo, chuyển dịch mô hình tăng trưởng. Nhiều tập đoàn tư nhân lớn của Việt Nam đã vươn tầm khu vực và quốc tế, tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu, trở thành biểu tượng cho tinh thần khởi nghiệp, khát vọng vươn lên và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới", vị chuyên gia nhấn mạnh.

Tháo "vòng kim cô" thể chế

Nhìn từ góc độ lịch sử, PGS.TS Trần Đình Thiên - Nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách của Thủ tướng cho rằng, nhận thức về vai trò của các chủ thể trong nền kinh tế, đặc biệt là khu vực kinh tế tư nhân đã có sự thay đổi căn bản. Ông chỉ rõ, ngay từ năm 1986 khi công cuộc Đổi mới được khởi xướng nền kinh tế đã bắt đầu thoát khỏi khủng hoảng nhưng việc nhận diện vai trò của kinh tế tư nhân khi đó vẫn chưa thật đầy đủ.

"Kinh tế tư nhân thực chất là nhân dân là toàn bộ xã hội. Việc chưa thực sự tin tưởng vào khu vực này khiến quá trình 'cởi trói' diễn ra từng bước dè dặt và có phần chậm", ông phân tích.

Bước chuyển quan trọng chỉ thực sự rõ nét trong giai đoạn gần đây, đặc biệt là năm 2025 khi tư duy phát triển có sự thay đổi căn bản. Nghị quyết 68 không dừng lại ở việc thừa nhận mà đã khẳng định rõ ràng rằng kinh tế tư nhân là động lực quan trọng nhất của tăng trưởng. Đây là một điểm mang tính quyết chiến lược giúp đất nước nhận diện đúng thực lực và sức mạnh của mình.

"Thực tiễn thời gian qua đã cho thấy rõ điều đó. Khi được tin tưởng và trao cơ hội khu vực tư nhân đã làm được rất nhiều điều mà trước đây chúng ta không nghĩ họ có thể làm. Tư nhân có thể đầu tư sân bay, có thể xây dựng những khu đô thị hiện đại, có thể biến những hòn đảo như Phú Quốc thành điểm đến mang tầm quốc tế. Điều đó cho thấy chúng ta đã từng đánh giá chưa hết năng lực của họ", ông dẫn chứng.

Theo vị chuyên gia, việc Nhà nước đồng hành cùng doanh nghiệp trong kiến tạo phát triển phản ánh sự thay đổi căn bản trong tư duy quản lý, điều hành nền kinh tế. Khi Nhà nước kiến tạo môi trường, hỗ trợ đúng mức, khu vực tư nhân sẽ có điều kiện phát huy tối đa tiềm lực sáng tạo và khả năng huy động nguồn lực xã hội.

Đồng thời, ông cũng lưu ý đến những nguồn lực lớn khác như cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài. "Nếu biết kết nối, chúng ta có thể kéo cả thế giới đến với Việt Nam và đưa Việt Nam ra thế giới đúng như tư tưởng Chủ tịch Hồ Chí Minh từng đặt ra. Khi đã có đủ sự tự tin tôi tin rằng những bước phát triển tiếp theo của đất nước sẽ có khả năng tạo ra những bứt phá mới và củng cố thêm niềm tin vào triển vọng của chính chúng ta", PGS.TS Trần Đình Thiên khẳng định.

Mở đường cho kinh tế tư nhân bứt phá

Để khu vực kinh tế tư nhân thực sự đảm nhận vai trò động lực phát triển của nền kinh tế, TS. Võ Trí Thành cho rằng, yêu cầu quan trọng hàng đầu là xây dựng một môi trường kinh doanh minh bạch, ổn định và có khả năng dự đoán cao.

Niềm tin của doanh nghiệp chỉ có thể được củng cố khi các chính sách được thực thi nhất quán, "luật chơi" rõ ràng, rủi ro được giảm thiểu. Trọng tâm của cải cách thể chế trong giai đoạn tới cần hướng tới việc bảo đảm đầy đủ quyền sở hữu tài sản, quyền tự do kinh doanh hợp pháp, đồng thời giảm bớt các méo mó tồn tại lâu nay trên những thị trường như vốn, đất đai. Cùng với đó là yêu cầu nâng cao tính minh bạch, trách nhiệm giải trình, hiệu quả của bộ máy quản lý nhà nước.

Song song với cải cách thể chế, TS. Võ Trí Thành nhấn mạnh vai trò đặc biệt quan trọng của việc xây dựng và phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo. Đây là nền tảng để hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng như các startup vượt qua rào cản về quy mô, công nghệ, năng lực quản trị. 

Bên cạnh đó, tăng cường hợp tác công - tư trong các lĩnh vực chiến lược như hạ tầng, năng lượng tái tạo và công nghệ cao... giúp huy động hiệu quả nguồn lực xã hội cho phát triển, tạo điều kiện để doanh nghiệp tư nhân tham gia sâu hơn vào các dự án quy mô lớn. Thông qua quá trình này, doanh nghiệp có thể nâng cao năng lực quản trị, trình độ công nghệ và từng bước khẳng định vị thế trên thị trường.

"Để khu vực kinh tế tư nhân thực sự trở thành động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia cần tầm nhìn chiến lược toàn diện, dài hạn. Trong đó, sự phát triển của doanh nghiệp phải dựa trên nỗ lực tự thân, tinh thần đổi mới sáng tạo, năng lực cạnh tranh, đồng thời được nâng đỡ bởi các chính sách hỗ trợ ổn định, nhất quán, mang tính kiến tạo từ phía Nhà nước", TS. Võ Trí Thành nhấn mạnh.

Theo Nghị quyết 68, Việt Nam phấn đấu đến 2030 có 2 triệu doanh nghiệp hoạt động. Khu vực kinh tế tư nhân tăng trưởng bình quân 10-12% một năm, cao hơn tốc độ tăng GDP. Đến 2030, Việt Nam có ít nhất 20 doanh nghiệp lớn tham gia chuỗi giá trị toàn cầu.