Trong bối cảnh hoạt động thương mại ngày càng đa dạng, việc triển khai Quyết định số 1536 của Bộ Công Thương ban hành Khung hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị con người Việt nam trong tiêu dùng và Bộ quy tắc ứng xử trong văn hóa tiêu dùng của con người Việt Nam có ý nghĩa quan trọng, góp phần hình thành thói quen mua sắm văn minh, an toàn và có trách nhiệm. Tại Lai Châu, ngành Công Thương đang đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân, doanh nghiệp và các cơ sở kinh doanh; đồng thời gắn xây dựng văn hóa tiêu dùng với bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, phát triển sản phẩm địa phương và khuyến khích sử dụng hàng Việt Nam chất lượng.
Phóng viên Báo Công Thương đã có cuộc trao đổi trao đổi với ông Trần Văn Hùng, Phó Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Lai Châu về những nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm nhằm đưa Bộ quy tắc vào cuộc sống.
Ông Trần Văn Hùng, Phó Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Lai Châu.
-Thưa ông, từ thực tiễn hoạt động thương mại trên địa bàn, xin ông cho biết văn hóa tiêu dùng tại Lai Châu hiện nay? Những vấn đề nào cần ưu tiên giải quyết để xây dựng thị trường minh bạch, văn minh và bảo vệ tốt hơn quyền lợi người tiêu dùng, nhất là ở vùng sâu, vùng xa?
Ông Trần Văn Hùng: Văn hóa tiêu dùng của người dân trên địa bàn tỉnh Lai Châu đang có những chuyển biến tích cực, từng bước phát triển theo hướng văn minh, hiện đại. Người tiêu dùng trên địa bàn tỉnh ngày càng quan tâm hơn đến chất lượng, nguồn gốc xuất xứ và độ an toàn của hàng hóa. Xu hướng ưu tiên sử dụng hàng Việt Nam, hàng hóa địa phương và các sản phẩm đặc trưng của Lai Châu ngày càng được chú trọng. Hiện nay hoạt động mua bán hàng hóa tại các chợ truyền thống, các siêu thị, các cửa hàng tiện lợi và các kênh thương mại điện tử ngày càng đa dạng, đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người tiêu dùng.
Tuy nhiên, bên cạnh kết quả đạt được vẫn còn một số hạn chế như: Một bộ phận người dân ở một số nơi vùng sâu, vùng xa thói quen tiêu dùng còn mang tính tự phát; chưa thực sự quan tâm đến hóa đơn, chứng từ và thông tin về sản phẩm; tình trạng mua bán hàng không rõ nguồn gốc, hàng giả, hàng kém chất lượng và tâm lý ham hàng giá rẻ vẫn tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến quyền lợi người tiêu dùng.
Để xây dựng thị trường minh bạch, văn minh và bảo vệ tốt hơn quyền lợi người tiêu dùng, nhất là ở vùng sâu, vùng xa cần tập trung triển khai thực hiện một số giải pháp sau:
Tăng cường kiểm tra, kiểm soát thị trường, phòng ngừa, đấu tranh với các hành vi buôn lậu, gian lận thương mại, kinh doanh hàng giả, hàng kém chất lượng, hàng không rõ nguồn gốc xuất xứ, hàng hết hạn sử dụng; chú trọng các mặt hàng thiết yếu như lương thực, thực phẩm, thuốc chữa bệnh, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và hàng tiêu dùng phục vụ đồng bào vùng sâu, vùng xa.
Nâng cao tính minh bạch trong hoạt động kinh doanh, cụ thể yêu cầu các cơ sở kinh doanh niêm yết giá và bán đúng giá niêm yết, công khai thông tin về nguồn gốc, chất lượng hàng hóa, hạn sử dụng và các điều kiện giao dịch. Khuyến khích áp dụng hóa đơn điện tử, truy xuất nguồn gốc và thanh toán không dùng tiền mặt phù hợp với điều kiện thực tế.
Phát triển hạ tầng thương mại và nâng cao trách nhiệm của người kinh doanh: Từng bước đầu tư, nâng cấp chợ truyền thống, điểm bán hàng thiết yếu, hệ thống kho vận và hạ tầng thương mại điện tử, tạo điều kiện để hàng hóa có chất lượng, giá cả hợp lý đến được các vùng sâu, vùng xa. Đồng thời, vận động các tổ chức, cá nhân kinh doanh thực hiện đạo đức kinh doanh, cạnh tranh lành mạnh và lấy uy tín, chất lượng làm nền tảng phát triển.
Nâng cao hiệu quả công tác phối hợp giữa các cơ quan chức năng trên địa bàn tỉnh: Tăng cường phối hợp giữa lực lượng Quản lý thị trường, Công an, Chính quyền địa phương và các cơ quan liên quan trong trao đổi thông tin, kiểm tra, xử lý vi phạm; chú trọng địa bàn biên giới, các tuyến vận chuyển hàng hóa và các điểm kinh doanh có nguy cơ phát sinh vi phạm.
Đồng thời, đổi mới, đa dạng cách thức tuyên tuyền, nâng cao nhận thức của người tiêu dùng như: Tuyên truyền bằng tiếng phổ thông và tiếng dân tộc phù hợp, thông qua hệ thống truyền thanh cơ sở, các buổi họp bản, chợ phiên và hoạt động của các tổ chức đoàn thể. Đồng thời, trong các hội chợ, sự kiện diễn ra trên địa bàn các xã, phường có gian hàng hướng dẫn người dân nhận biết hàng giả, hàng thật.
Tăng cường bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Xây dựng và công khai các kênh tiếp nhận, phản ánh, khiếu nại trên địa bàn tỉnh Lai Châu để thuận tiện cho người dân trong việc phản ánh, khiếu nại, gồm: (1) Tổng đài 18006838-0213 tư vấn, hỗ trợ người tiêu dùng trên địa bàn tỉnh Lai Châu (tiếp nhận vào giờ hành chính của các ngày làm việc trong tuần); (2) số điện thoại đường dây nóng 0213.3899.389 của Ban Chỉ đạo 389 tỉnh Lai Châu (hoạt động 24/24 giờ trong ngày và 7 ngày trong tuần); (3) địa chỉ hộp thư điện tử bcd389lc@gmail.com của Ban Chỉ đạo 389 tỉnh Lai Châu; (4) địa chỉ tiếp nhận tin báo trực tiếp và văn bản của Văn phòng thường trực Ban Chỉ đạo 389 tỉnh Lai Châu (Chi cục Quản lý thị trường, Sở Công Thương tỉnh Lai Châu, địa chỉ: Ngõ 277 đường Nguyễn Trãi, phường Đoàn Kết, tỉnh Lai Châu).
Chi cục quản lý thị trường Lai Châu tuyên truyền, hướng dẫn người dân cách nhận biết hàng thật - hàng giả.
-Để đưa Bộ quy tắc ứng xử trong văn hóa tiêu dùng vào cuộc sống, ngành Công Thương Lai Châu xác định những nhiệm vụ và giải pháp trọng tâm nào, thưa ông?
Ông Trần Văn Hùng: Để đưa Bộ quy tắc ứng xử trong văn hóa tiêu dùng vào cuộc sống, ngành Công Thương Lai Châu xác định những nhiệm vụ và giải pháp trọng tâm như:
Tuyên truyền, phổ biến rộng rãi Bộ quy tắc đến cán bộ, doanh nghiệp, hộ kinh doanh và người tiêu dùng thông qua báo chí, truyền thanh, mạng xã hội, hội nghị và các hoạt động hưởng ứng Ngày Quyền của người tiêu dùng Việt Nam hàng năm.
Chủ trì, phối hợp với các sở, ngành liên quan, UBND các xã, phường triển khai thực hiện Quyết định số 27/2025/QĐ-UBND ngày 09/5/2025 của UBND tỉnh ban hành Quy chế phối hợp quản lý nhà nước về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và tiếp nhận, giải quyết phản ánh, yêu cầu, khiếu nại của người tiêu dùng trên địa bàn tỉnh Lai Châu.
Triển khai hiệu quả các nhiệm vụ, giải pháp tại Kế hoạch số 27-KH/TU, ngày 18/12/2025 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về thực hiện Kết luận số 207-KL/TW, ngày 10/11/2025 của Ban Bí thư về tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 30-CT/TW, ngày 22/01/2019 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng và trách nhiệm quản lý của Nhà nước đối với công tác bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng; Kế hoạch số 21-KH/ĐU ngày 10/01/2026 của Đảng ủy UBND tỉnh thực hiện Kế hoạch số 27-KH/TU, ngày 18/12/2025 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy; Kế hoạch số 2479/KH-UBND ngày 07/4/2026 triển khai các hoạt động bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng giai đoạn 2026-2030 trên địa bàn tỉnh Lai Châu; Công văn số 2963/UBND-KTN ngày 20/4/2026 về triển khai Nghị quyết số 87/NQ-CP ngày 05/4/2026 của Chính phủ.
Tăng cường phối hợp giữa các sở, ngành, địa phương, hiệp hội và doanh nghiệp trong tuyên truyền, hướng dẫn thực hiện Bộ quy tắc; phát huy vai trò của các tổ chức xã hội và cộng đồng dân cư, đặc biệt tại vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và thương mại điện tử hướng dẫn người dân mua sắm trực tuyến an toàn, nhận biết hàng thật - hàng giả, kiểm tra thông tin sản phẩm và phản ánh kịp thời các hành vi vi phạm về cơ quan quản lý trên địa bàn tỉnh. Theo dõi, kiểm tra và đánh giá kết quả thực hiện, kịp thời biểu dương các tổ chức, cá nhân thực hiện tốt; nhân rộng mô hình tiêu dùng văn minh, đồng thời khắc phục những hạn chế trong công tác tuyên truyền và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Khuyến khích người tiêu dùng lựa chọn hàng hóa có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng, xem hạn sử dụng khi mua hàng, ưu tiên sản phẩm an toàn, tiết kiệm, thân thiện với môi trường và hàng Việt Nam có chất lượng. Vận động doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, kinh doanh thực hiện văn minh, trung thực; bảo đảm chất lượng hàng hóa, niêm yết giá công khai, không kinh doanh hàng giả, hàng kém chất lượng, hàng không rõ nguồn gốc và xâm phạm quyền lợi người tiêu dùng. Tăng cường kiểm tra, giám sát, phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi gian lận thương mại, buôn bán hàng giả, hàng nhập lậu, hàng không đảm bảo an toàn thực phẩm và các hành vi xâm phạm quyền lợi người tiêu dùng. Đẩy mạnh xúc tiến thương mại, phát triển thị trường; hỗ trợ quảng cáo sản phẩm đặc trưng, sản phẩm OCOP, sản phẩm địa phương Lai Châu đảm bảo chất lượng, có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng; khuyến khích sản xuất, phân phối và tiêu dùng hàng hóa có chất lượng, nguồn gốc rõ ràng.
-Trong bối cảnh phương thức mua bán ngày càng đa dạng, từ chợ truyền thống đến thương mại điện tử, Sở sẽ làm gì để nâng cao trách nhiệm của các cơ sở kinh doanh, tăng cường phòng ngừa gian lận thương mại và giúp người dân chủ động bảo vệ quyền lợi của mình?
Ông Trần Văn Hùng: Để nâng cao trách nhiệm của các cơ sở kinh doanh, tăng cường phòng ngừa gian lận thương mại và giúp người dân chủ động bảo vệ quyền lợi của mình, Sở Công Thương tỉnh Lai Châu triển khai một số nhiệm vụ chủ yếu:
Chỉ đạo lực lượng Quản lý thị trường tăng cường phối hợp với các lực lượng chức năng tổ chức kiểm tra có trọng tâm, trọng điểm tại chợ, cửa hàng, cơ sở kinh doanh và trên môi trường thương mại điện tử; tập trung vào các hành vi buôn lậu, gian lận thương mại, kinh doanh hàng giả, hàng kém chất lượng, vi phạm về giá và quyền lợi người tiêu dùng.
Phối hợp với UBND các xã, phường; cơ quan công an, các ngành liên quan, Hội Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và cơ quan truyền thông để trao đổi thông tin, phát hiện sớm vi phạm, xử lý khiếu nại, kiến nghị và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân; chú trọng đến những người tiêu dùng ở khu vực vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới, nơi khả năng tiếp cận thông tin và kỹ năng mua sắm trực tuyến còn hạn chế.
Tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn các tổ chức, cá nhân chấp hành nghiêm các quy định pháp luật về thương mại, niêm yết giá, chất lượng hàng hóa, nguồn gốc xuất xứ, ghi nhãn và an toàn thực phẩm thông qua các hình thức như: Tuyên truyền trên báo, đài địa phương; tuyên truyền thông qua công tác kiểm tra, kiểm soát thị trường. Đối với hoạt động kinh doanh trên sàn thương mại điện tử, mạng xã hội và livestream bán hàng, Sở Công Thương sẽ phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan tuyên truyền trách nhiệm của các cơ sở sản xuất, kinh doanh, kết hợp với công tác kiểm tra, giám sát để nâng cao trách nhiệm cung cấp thông tin trung thực, không quảng cáo sai sự thật, không kinh doanh hàng giả, hàng nhập lậu hoặc hàng không rõ nguồn gốc xuất xứ.
Hướng dẫn người dân nhận biết hàng thật, hàng giả, kiểm tra nhãn mác, hạn sử dụng, nguồn gốc sản phẩm và cảnh giác với quảng cáo giá rẻ bất thường, thủ đoạn lừa đảo khi mua hàng trực tuyến thông qua các hoạt động như: Trưng bày, nhận diện hàng thật - hàng giả và tập huấn kiến thức thương mại điện tử góp phần nâng cao kỹ năng bảo vệ của người tiêu dùng.
Khuyến nghị người tiêu dùng lựa chọn cơ sở kinh doanh uy tín, tìm hiểu kỹ thông tin hàng hóa, lưu giữ hóa đơn và bằng chứng giao dịch; không chuyển tiền hoặc cung cấp thông tin cá nhân, tài khoản ngân hàng cho những nguồn không đáng tin cậy. Khi phát hiện dấu hiệu gian lận, người dân nên phản ánh kịp thời đến cơ quan chức năng trong đó có Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Lai Châu, để được tiếp nhận và xử lý theo quy định.
Lực lượng quản lý thị trường Lai Châu đẩy mạnh tuyên truyền, khuyến khích người dân ưu tiên lựa chọn hàng Việt Nam chất lượng.
- Về lâu dài, xin ông cho biết, Lai Châu định hướng như thế nào để gắn xây dựng văn hóa tiêu dùng với phát triển sản phẩm địa phương, khuyến khích sử dụng hàng Việt Nam chất lượng cao và thúc đẩy tiêu dùng xanh, tiết kiệm?
Ông Trần Văn Hùng: Tỉnh Lai Châu sẽ chú trọng nâng cao chất lượng, xây dựng nhãn hiệu, thương hiệu và phát huy giá trị các sản phẩm đặc trưng của địa phương như chè, gạo, mắc ca, mật ong và các sản phẩm OCOP. Đồng thời hướng dẫn, hỗ trợ các cơ sở sản xuất cải tiến mẫu mã, bao bì, truy xuất nguồn gốc, bảo đảm an toàn thực phẩm và mở rộng kênh phân phối, đưa sản phẩm địa phương đến gần hơn với người tiêu dùng.
Đẩy mạnh tuyên truyền, khuyến khích người dân ưu lựa chọn hàng Việt Nam có chất lượng, có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng; nâng cao trách nhiệm của doanh nghiệp, hợp tác xã, cơ sở sản xuất, kinh doanh trong việc bảo đảm chất lượng hàng hóa, niêm yết giá và thực hiện đúng cam kết với khách hàng. Tăng cường kết nối cung cầu, tổ chức hội chợ, chương trình quảng bá sản phẩm và ứng dụng thương mại điện tử để mở rộng thị trường tiêu thụ.
Từng bước hình thành thói quen tiêu dùng xanh, tiết kiệm và có trách nhiệm với môi trường, khuyến khích sử dụng sản phẩm thân thiện với môi trường, hạn chế túi ni-lông và đồ nhựa dùng một lần, tiết kiệm điện, nước, giảm lãng phí thực phẩm, ưu tiên sản phẩm có độ bền cao và bao bì có thể tái sử dụng, tái chế.
Xin trân trọng cảm ơn ông!
Triển khai thực hiện Khung hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị con người Việt Nam trong tiêu dùng và Bộ quy tắc ứng xử trong văn hóa tiêu dùng của con người Việt Nam ban hành theo Quyết định số 1536/QĐ-BCT, từng bước nâng cao nhận thức của người tiêu dùng là bước đi cần thiết, quan trọng trong bối cảnh hiện nay.