Tiếp tục chương trình kỳ họp thứ 2, Quốc hội khoá XVI, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất). Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn giải trình một số vấn đề đại biểu quan tâm.
Bộ trưởng Bộ Tài chính giải trình một số vấn đề đại biểu quan tâm về dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất).
Sử dụng kết quả để phân bổ nguồn lực
Tán thành việc hợp nhất luật, đại biểu Trịnh Xuân An (Đoàn đại biểu Quốc hội TP. Đồng Nai) cho rằng, dự thảo đã thể hiện yêu cầu quản lý ngân sách theo kết quả và đánh giá hiệu quả đầu tư tại khoản 9 Điều 9, khoản 20 Điều 25, khoản 9 Điều 32, Điều 84 và khoản 6 Điều 87, nhưng cần cụ thể hóa thành cơ chế xuyên suốt từ giao ngân sách đến đánh giá và sử dụng kết quả để phân bổ nguồn lực.
Đối với đầu tư công, đại biểu đề nghị làm rõ tại khoản 9 Điều 9 và Điều 82: Trước khi quyết định đầu tư phải xác định mục tiêu, chỉ tiêu kết quả; tính toán chi phí trong suốt vòng đời dự án, gồm cả vận hành, bảo trì; đánh giá lợi ích dự kiến và so sánh phương án đầu tư.
Theo đại biểu, công trình quốc phòng, an ninh, giáo dục, y tế có tiêu chí riêng. Nhưng mọi dự án đều phải giải trình được: vì sao cần đầu tư, chi phí bao nhiêu, tạo ra lợi ích gì và ai chịu trách nhiệm về kết quả.
Đại biểu Trịnh Xuân An (Đoàn đại biểu Quốc hội TP. Đồng Nai).
Với Điều 84, đại biểu đề nghị kế thừa nội dung đánh giá của Điều 77 Luật Đầu tư công hiện hành, quy định khung tối thiểu: mức đạt mục tiêu; chi phí, tiến độ, chất lượng đầu ra; hiệu quả sử dụng nguồn lực; tác động và khả năng duy trì.
Theo đại biểu, một công trình nghiệm thu đúng quy định nhưng ít người sử dụng, thiếu nhân lực hoặc thiếu kinh phí vận hành vẫn phải được xem xét về hiệu quả. Vì vậy, tại khoản 3 Điều 84, cần bổ sung trách nhiệm cung cấp dữ liệu, báo cáo kết quả của cơ quan tiếp nhận, vận hành công trình; xác định cơ quan chủ quản chịu trách nhiệm tổ chức đánh giá tác động.
Cùng thảo luận, đại biểu Bùi Văn Dũng (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Thanh Hoá) đề nghị bổ sung vào khoản 1 Điều 49 việc sử dụng kết quả đánh giá làm căn cứ bố trí chi đầu tư công 5 năm. "Với công trình y tế miền núi, hiệu quả phải thể hiện ở khả năng người dân tiếp cận dịch vụ", đại biểu nói.
Liên quan đến trách nhiệm chuyển nguồn và xử lý vốn hết hạn, đại biểu cho rằng, khoản 5 Điều 86 đã giới hạn thời gian chi đối với nguồn chuyển theo khoản 3 và khoản 4 đến hết ngày 31/12 năm sau, có ngoại lệ về một số khoản kinh phí tiền lương, phụ cấp, trợ cấp; đề nghị làm rõ cách hủy dự toán, hoàn trả kinh phí còn dư khi hết hạn và xử lý các nghĩa vụ thanh toán hợp pháp.
Đại biểu Bùi Văn Dũng (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Thanh Hoá).
Về ngân sách quốc phòng, an ninh, đại biểu Trịnh Xuân An dẫn chứng thực tiễn có nhiệm vụ cấp bách phải triển khai ngay nhưng chưa được bố trí đủ dự toán, vượt khả năng cân đối của địa phương hoặc dự toán được giao của Bộ Quốc phòng, Bộ Công an. Đại biểu đề nghị bổ sung tại Điều 43 và Điều 62 cơ chế ngân sách trung ương bổ sung có mục tiêu cho địa phương hoặc bổ sung dự toán cho hai Bộ để thực hiện; giao Chính phủ quy định điều kiện, thẩm quyền, thủ tục, bảo đảm kịp thời, đúng mục đích, không trùng nhiệm vụ chi.
“Ngân sách quốc phòng, an ninh đã được quan tâm đặc biệt trong dự thảo lần này, tuy nhiên nhiệm vụ quốc phòng, an ninh có những tính chất cấp bách, đột xuất. Nếu chúng ta không có những cơ chế linh hoạt hơn thì sẽ rất khó cho quá trình tổ chức thực hiện”, đại biểu bày tỏ.
4 nguyên tắc cơ bản xây dựng Luật Ngân sách Nhà nước
Giải trình tiếp thu ý kiến của đại biểu, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn khẳng định, các ý kiến phát biểu cơ bản thống nhất cao với sự cần thiết hợp nhất Luật và thống nhất với các nội dung của dự thảo Luật đã trình Quốc hội.
Bộ trưởng Bộ Tài chính nêu 4 nguyên tắc cơ bản trong xây dựng Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất).
Trong quá trình soạn thảo, Cơ quan chủ trì đã cố gắng đảm bảo 4 nguyên tắc cơ bản trong xây dựng luật: Một là, thể chế hóa kịp thời các quy định mới của Đảng trong quản lý ngân sách và đầu tư, đặc biệt là Kết luận số 18-KL/TW Hội nghị lần thứ 2 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV, Kết luận số 79-KL/TW Hội nghị lần thứ 3 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV và Kết luận số 106-KL/TW Hội nghị lần thứ 4 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV.
Hai là, quán triệt nguyên tắc mọi khoản chi, chương trình, dự án sử dụng tiền ngân sách nhà nước phải được đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội theo đúng nguyên tắc tại Kết luận số 18.
Ba là, việc hợp nhất hai luật nhằm đảm bảo tuyệt đối an toàn về an ninh tài chính quốc gia, đặc biệt hạn mức vay bội chi ngân sách nhà nước phải đảm bảo trong hạn mức được Quốc hội giao.
Bốn là, dự thảo Luật đẩy mạnh phân cấp phân quyền, cải cách thủ tục hành chính, đảm bảo vai trò dẫn dắt của ngân sách Trung ương nhưng vẫn bảo đảm tính chủ động của ngân sách địa phương; bên cạnh đó, phân quyền mạnh mẽ để đảm bảo nguyên tắc địa phương quyết, địa phương làm và địa phương chịu trách nhiệm.
Giải trình các vấn đề đại biểu Quốc hội quan tâm, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn làm rõ, dự toán ngân sách năm 2027 trình Quốc hội chỉ tăng 9,1% so với ước thực hiện năm 2026. Mức tăng này được tính toán chặt chẽ dựa trên yêu cầu mục tiêu tăng trưởng kinh tế đạt trên 10% và lạm phát kiểm soát ở mức 4,5%.
Về công tác quản lý ngân sách, "kiên quyết không được giảm thu, không được phản ánh không phù hợp với điều kiện kinh tế, đồng thời không được giấu nguồn thu để tính thành tích tăng thu sau này. Cơ quan quản lý sẽ kiên quyết xử lý các trường hợp cố tình vi phạm", Bộ trưởng nhấn mạnh.
Liên quan đến phân bổ chi tiết các khoản chi từ đầu năm, Bộ trưởng nhìn nhận, trong thực tiễn có nhiều nhiệm vụ, chương trình, dự án đã nằm trong dự toán và phải chi từ đầu năm nhưng chưa đủ điều kiện để phân bổ chi tiết. Cơ quan soạn thảo sẽ tiếp thu đầy đủ ý kiến đại biểu và quy định cụ thể thời hạn hoàn thành phân bổ chi tiết chậm nhất vào ngày 31/12.
Về vấn đề chi chuyển nguồn, Bộ trưởng Bộ Tài chính đồng tình với các đại biểu về việc những năm vừa qua khối lượng chi chuyển nguồn rất lớn với nguyên nhân chủ yếu do tăng thu ngân sách lớn vào thời điểm cuối năm. Để khắc phục vấn đề này, Bộ trưởng khẳng định, dự thảo đã quy định rõ ràng các điều kiện được phép chuyển nguồn, chỉ cho phép chuyển nguồn tối đa đến ngày 31/12 của năm sau.