Thị trường thiết bị điện tử bước vào giai đoạn điều chỉnh
Năm 2026 được dự báo sẽ là một giai đoạn đặc biệt khó khăn đối với ngành công nghiệp thiết bị điện tử toàn cầu. Khi thị trường PC và smartphone đồng loạt ghi nhận mức suy giảm sâu nhất trong hơn một thập niên. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ sự gia tăng đột biến của chi phí linh kiện, trong đó bộ nhớ là yếu tố tác động trực tiếp.
Giá bộ nhớ tăng vọt đẩy thị trường PC và smartphone toàn cầu vào suy giảm sâu năm 2026. Ảnh minh hoạ: The Manufacturer
Theo báo cáo mới công bố của Gartner, chi phí bộ nhớ tăng cao sẽ khiến lượng PC xuất xưởng toàn cầu trong năm 2026 giảm 10,4% và smartphone giảm 8,4% so với năm 2025. Tổ chức này ước tính, giá DRAM và ổ đĩa thể rắn (SSD) có thể tăng mạnh vào cuối năm 2026, kéo theo mặt bằng giá PC và smartphone tăng đáng kể so với năm trước.
Theo ông Ranjit Atwal - Giám đốc Phân tích Cấp cao tại Gartner, đây là mức thu hẹp mạnh nhất của thị trường thiết bị trong hơn một thập niên qua. Việc chi phí tăng cao không chỉ thu hẹp các loại sản phẩm trên thị trường, mà còn buộc cả người tiêu dùng lẫn doanh nghiệp kéo dài thời gian sử dụng thiết bị. Qua đó làm thay đổi chu kỳ nâng cấp vốn tương đối ổn định trong nhiều năm.
Gartner dự báo, đến cuối năm 2026, vòng đời sử dụng PC sẽ tăng thêm 15% đối với khối doanh nghiệp và 20% đối với người tiêu dùng. Việc trì hoãn nâng cấp này, ngoài tác động trực tiếp đến doanh số, còn làm gia tăng những quan ngại về an ninh mạng và khó khăn trong quản lý hệ thống thiết bị đã cũ.
Thiết bị điện tử giá rẻ chịu tác động nặng nề
Một trong những hệ quả rõ nét nhất của cuộc khủng hoảng bộ nhớ là sự thu hẹp nhanh chóng của phân khúc thiết bị điện tử phổ thông. Theo báo cáo của Gartner, chi phí bộ nhớ trong cơ cấu giá thành PC có thể chiếm tới 23% tổng chi phí linh kiện, tăng mạnh so với năm 2025. Diễn biến này làm giảm đáng kể khả năng hấp thụ chi phí của các nhà sản xuất, đặc biệt đối với những dòng sản phẩm có lợi nhuận thấp.
Ông Ranjit Atwal nhấn mạnh, các mẫu máy tính xách tay phổ thông dưới 500 USD sẽ dần không còn khả thi về mặt kinh tế và có thể biến mất vào năm 2028. Bên cạnh đó, giá các dòng PC tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) tăng cao cũng khiến tiến trình mở rộng thị phần của phân khúc này bị chậm lại so với kỳ vọng.
Không chỉ Gartner, Công ty Dữ liệu Quốc tế (IDC) cũng đưa ra cảnh báo tương tự đối với thị trường smartphone. Theo IDC, thị trường smartphone toàn cầu sẽ suy giảm 12,9% trong năm 2026. Đây là mức điều chỉnh mạnh so với các dự báo trước đó, do tình trạng thiếu hụt chip bộ nhớ chưa từng có tiền lệ.
IDC nhận định, đà suy giảm này có thể đảo ngược xu hướng tăng trưởng đã duy trì nhiều năm của thị trường. Theo đó, nhu cầu bộ nhớ tiên tiến phục vụ các ứng dụng trí tuệ nhân tạo đã làm mất cân đối cung - cầu trên phạm vi toàn cầu và dự báo tình trạng này chưa thể sớm được khắc phục.
Theo IDC, giá chip tăng cao đang bào mòn biên lợi nhuận vốn đã hạn hẹp của nhiều thương hiệu Android. Các nhà sản xuất như Xiaomi và Oppo phải cạnh tranh quyết liệt để duy trì thị phần, song chính các dòng sản phẩm phổ thông của họ lại chịu sức ép lớn nhất. Nguyên nhân là do chi phí bộ nhớ chiếm tỷ trọng đáng kể trong giá thành.
Ông Cristiano Amon, Tổng Giám đốc điều hành của Qualcomm cho rằng, vấn đề cốt lõi không chỉ nằm ở giá linh kiện, mà còn ở khả năng bảo đảm nguồn cung. Theo ông, mức độ sẵn có của bộ nhớ sẽ quyết định quy mô chung của thị trường điện thoại di động trong thời gian tới.
IDC cảnh báo, phân khúc smartphone dưới 100 USD, từng đạt khoảng 170 triệu thiết bị xuất xưởng trong năm trước, hiện không còn hiệu quả về mặt kinh tế để duy trì. Theo đó, người tiêu dùng trong phân khúc này có xu hướng chuyển sang thiết bị tân trang, đã qua sử dụng hoặc kéo dài thời gian sử dụng máy hiện có.
Các chuyên gia của Gartner cho rằng, nửa đầu năm 2026 sẽ là giai đoạn then chốt để các nhà sản xuất và kênh phân phối điều chỉnh chiến lược giá và bảo vệ biên lợi nhuận. Thay vì chạy theo sản lượng bằng cách thu hẹp lợi nhuận, doanh nghiệp buộc phải chấp nhận điều chỉnh quy mô để bảo đảm ổn định tài chính.