Mở rộng vai trò tác chiến
Theo thông báo từ Tập đoàn General Atomics và Không quân Mỹ, mẫu máy bay không người lái (UAV) MQ-9A Reaper đã lần đầu phóng thành công tên lửa dẫn đường chính xác APKWS của Tập đoàn BAE Systems.
Thông tin được General Atomics công bố cho thấy xu hướng ngày càng rõ trong quân đội Mỹ với tái cấu hình các UAV tầm bay dài, thời gian hoạt động bền bỉ để đảm nhận nhiệm vụ chống UAV cảm tử.
Mỹ nâng cấp UAV MQ-9A Reaper thành nền tảng chống drone cảm tử. Ảnh: Army Recognition
Trong đợt thử nghiệm, MQ-9A thực hiện nhiều bài bắn khác nhau bằng tên lửa dẫn đường laser APKWS thông qua bệ phóng chuyên dụng, trong đó có các bài đánh chặn mục tiêu trên không mô phỏng UAV đối phương. Việc tích hợp APKWS giúp MQ-9A có thêm lựa chọn tấn công chính xác với chi phí thấp hơn, phục vụ nhiệm vụ bảo vệ không phận, yểm trợ lực lượng tiền phương và duy trì cường độ tác chiến cao trong bối cảnh kho tên lửa đắt tiền ngày càng chịu áp lực.
Điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở việc MQ-9A bổ sung thêm một loại vũ khí mới. Trước đây, dòng UAV này chủ yếu gắn với tên lửa AGM-114 Hellfire và bom dẫn đường hạng nặng khoảng 500 pound, vốn được thiết kế chủ yếu để tiêu diệt mục tiêu mặt đất như xe cơ giới, sinh lực, sở chỉ huy hoặc công trình cố định. Trong khi đó, APKWS mang đến một loại đạn chính xác cỡ nhỏ hơn, phù hợp hơn với các mục tiêu mà việc dùng Hellfire tuy vẫn hiệu quả nhưng thiếu tối ưu về chi phí, số lượng mang theo và mức độ sát thương.
Động thái trên của Mỹ đặc biệt quan trọng trong bối cảnh thách thức từ UAV cảm tử không chỉ nằm ở phát hiện hay đánh chặn, mà còn ở khả năng đánh chặn lặp lại với chi phí chấp nhận được. Đồng thời vẫn phải giữ các tên lửa cao cấp cho những mục tiêu nguy hiểm hơn như máy bay có người lái, tên lửa hành trình hay các mối đe dọa phức tạp khác.
APKWS thực chất không phải một loại tên lửa hoàn toàn mới, mà là bộ kit chuyển đổi dành cho dòng rocket Hydra 70 cỡ 70 mm. Theo thông số kỹ thuật, APKWS II dài khoảng 1,87 m, đường kính 70 mm, nặng khoảng 14,8 kg, sải cánh sau khi bung đạt khoảng 24 cm. Tên lửa sử dụng động cơ Mk66 Mod 4 và đầu đạn nổ mạnh nặng khoảng 4,5 kg. Tốc độ tối đa có thể đạt khoảng 1.000 m/giây.
Chính kích thước nhỏ gọn cho phép máy bay mang được nhiều đạn chính xác hơn so với các tên lửa hạng nặng. Về bản chất, APKWS gần với rocket không điều khiển truyền thống, nhưng được bổ sung khả năng dẫn đường ở pha cuối.
Giải bài toán săn UAV giá rẻ
Điểm công nghệ nổi bật của APKWS là đầu dò laser bán chủ động DASALS. Thay vì đặt đầu dò ở mũi đạn như cấu hình truyền thống, BAE Systems bố trí cảm biến quang học trên bốn cánh dẫn đường, vốn bung ra sau khi phóng. Thiết kế này cho phép tên lửa khóa mục tiêu di chuyển hoặc đứng yên trong nhiều điều kiện địa hình khác nhau, đồng thời cung cấp góc quan sát tức thời 40 độ. Theo nhà sản xuất, hệ thống có thể bắt bám mục tiêu từ cự ly trên 6 km, dù hiệu quả thực tế còn phụ thuộc độ cao phóng, thời tiết, chất lượng chiếu xạ laser và quy tắc tác chiến.
Với MQ-9A, phương thức dẫn đường này phù hợp với hệ thống cảm biến vốn có. MQ-9A đã được trang bị tổ hợp trinh sát quang điện tử đa phổ, gồm cảm biến hồng ngoại, camera truyền hình ban ngày, hồng ngoại sóng ngắn, máy chỉ thị laser và thiết bị chiếu xạ laser. Ngoài ra, UAV còn có radar khẩu độ tổng hợp, cho phép thực hiện trinh sát, hỗ trợ yểm trợ hỏa lực gần, dẫn bắn và tấn công chính xác.
Việc tích hợp tên lửa APKWS giúp UAV MQ-9A Reaper tăng năng lực đánh chặn mục tiêu trên không. Ảnh: Army Recognition
Theo giới chuyên gia, MQ-9A vốn đã có đầy đủ “mắt thần” cần thiết để phát hiện, bám bắt và tiêu diệt mục tiêu bằng rocket dẫn đường laser. Tuy nhiên, việc đánh chặn mục tiêu trên không đòi hỏi bài toán bám bắt khó hơn nhiều so với tấn công mục tiêu mặt đất cố định.
Về tính năng bay, MQ-9A sử dụng động cơ cánh quạt Honeywell TPE331-10GD công suất 900 mã lực trục, sải cánh khoảng 20 m, dài gần 11 m, trọng lượng cất cánh tối đa khoảng 4,76 tấn, tải trọng hữu ích khoảng 1,7 tấn. Trần bay tối đa đạt 15.000 m, tầm hoạt động khoảng 1.850 km đối với bản tiêu chuẩn và hơn 2.590 km với biến thể tầm xa.
Những con số đó không biến MQ-9A thành tiêm kích, nhưng biến nó thành một nền tảng trinh sát tác chiến có khả năng bay lâu trên không, giám sát khu vực phòng thủ, hành lang hàng hải, biên giới hay căn cứ tiền phương trong thời gian mà máy bay chiến đấu có người lái khó duy trì.
Tuy nhiên, APKWS cũng có giới hạn khi hệ thống vẫn phụ thuộc vào chiếu xạ laser, đường ngắm trực tiếp, điều kiện khí quyển và khả năng duy trì bám mục tiêu trong suốt quá trình đánh chặn. Các mục tiêu tốc độ cao, cơ động mạnh, bay cao hoặc được bảo vệ tốt vẫn cần loại đánh chặn khác.
Bản thân MQ-9A cũng không phải nền tảng đủ sức xuyên thủng mạng lưới phòng không dày đặc. Thực chiến gần đây cho thấy UAV bay trung độ cao dễ tổn thương trước hệ thống phòng không hiện đại. Vì vậy, vai trò thực tế hợp lý hơn là phòng thủ căn cứ, tuần tra biển, an ninh biên giới, bảo vệ đoàn xe và chống UAV tại khu vực hậu phương.
Việc tích hợp APKWS cho MQ-9 Reaper cho thấy xu hướng ngày càng rõ của quân đội Mỹ trong việc tận dụng các nền tảng sẵn có để đối phó mối đe dọa UAV chi phí thấp. Thay vì dùng các tên lửa đánh chặn đắt đỏ, Washington đang tìm cách xây dựng mô hình phòng thủ linh hoạt, tiết kiệm và có thể duy trì lâu dài trước nguy cơ UAV cảm tử.