Đây là nhấn mạnh của ông Bùi Huy Hoàng - Phó Giám đốc Trung tâm Phát triển Thương mại điện tử và Công nghệ số, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương) tại Tọa đàm “Đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ ngành Công Thương trong kỷ nguyên số” do Báo Công Thương tổ chức.
Tọa đàm “Đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ ngành Công Thương trong kỷ nguyên số”.
Kỹ năng số đã trở thành yêu cầu quan trọng
- Sự phát triển nhanh chóng của công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn đang tạo ra những thay đổi mạnh mẽ trong hoạt động quản lý nhà nước. Ông có thể cho biết những kỹ năng số nào đang trở thành yêu cầu cấp thiết đối với đội ngũ cán bộ ngành Công Thương?
Ông Bùi Huy Hoàng: Sự phát triển của công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn (big data) đang làm thay đổi căn bản phương thức quản lý nhà nước. Vì vậy, để nâng cao năng lực quản lý đối với cán bộ công chức, viên chức ngành Công Thương, kỹ năng số không còn là lợi thế mà đã trở thành yêu cầu quan trọng.
Theo tôi, cán bộ, công chức cần có 4 nhóm kỹ năng số sau:
Thứ nhất, kỹ năng khai thác và sử dụng dữ liệu số, biết thu thập, phân tích và sử dụng dữ liệu để hỗ trợ xây dựng chính sách, ra quyết định và nâng cao hiệu quả quản lý.
Thứ hai, kỹ năng ứng dụng AI trong xử lý công việc, tổng hợp thông tin, phân tích, dự báo và nâng cao năng suất làm việc, đồng thời sử dụng AI một cách an toàn, có trách nhiệm.
Thứ ba, kỹ năng sử dụng thành thạo các ứng dụng, nền tảng số và dịch vụ công trực tuyến, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số trong quản lý, điều hành, phục vụ người dân, doanh nghiệp.
Thứ tư, kỹ năng bảo đảm thông tin và bảo vệ dữ liệu, nâng cao nhận thức về an ninh mạng, bảo mật thông tin trong môi trường số.
Bên cạnh đó, kỹ năng mang tính tổng hợp hơn đó là khả năng thích ứng với đổi mới, đó là sẵn sàng cởi mở trong việc tiếp cận và cập nhật công nghệ mới, chủ động ứng dụng công nghệ để đổi mới phương thức làm việc, nâng cao hiệu quả thực thi công việc, nhiệm vụ.
- Ngoài những thuận lợi, ông có thể chỉ rõ hơn những khó khăn, hạn chế trong việc nâng cao kỹ năng số của đội ngũ cán bộ, công chức trong toàn ngành hiện nay?
Ông Bùi Huy Hoàng: Qua thực tiễn triển khai các chương trình chuyển đổi số ở Trung ương và địa phương, chúng tôi nhận thấy những năm gần đây, đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức ngành Công Thương đã có chuyển biến tích cực về nhận thức và từng bước làm chủ các nền tảng số.
Tuy nhiên, vẫn còn một số khó khăn, hạn chế cần được khắc phục, như: kỹ năng số giữa các đơn vị và giữa các cá nhân chưa đồng đều. Cụ thể, một bộ phận cán bộ mới dừng ở mức sử dụng các công cụ số phục vụ công việc hàng ngày, trong khi kỹ năng khai thác dữ liệu, ứng dụng AI hay phân tích dữ liệu để hỗ trợ công tác quản lý còn hạn chế.
Bên cạnh đó, tốc độ phát triển của công nghệ đang nhanh hơn quá trình cập nhật kiến thức và kỹ năng của chúng ta. Những công nghệ AI mới, dữ liệu lớn hay tự động hóa liên tục xuất hiện, đòi hỏi cán bộ phải học tập thường xuyên, nếu không sẽ rất dễ tụt hậu.
Ngoài ra, tư duy chuyển đổi số ở một số nơi vẫn chưa thực sự chuyển từ ứng dụng công nghệ sang đổi mới phương thức làm việc. Chuyển đổi số không chỉ là số hóa quy trình mà quan trọng hơn là thay đổi tư duy quản lý, ra quyết định dựa trên dữ liệu và tận dụng công nghệ để nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.
Mặt khác, việc sử dụng AI trong hoạt động công vụ cũng đặt ra yêu cầu mới về kỹ năng kiểm chứng thông tin, quản trị dữ liệu, bảo mật và đạo đức số. Nếu thiếu những kỹ năng này, việc ứng dụng AI sẽ tiềm ẩn rủi ro về tính chính xác và an toàn thông tin.
Ông Bùi Huy Hoàng - Phó Giám đốc Trung tâm Phát triển Thương mại điện tử và Công nghệ số, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương).
Sử dụng AI có trách nhiệm và lấy con người làm trung tâm
- Theo ông, cán bộ, công chức ngành Công Thương cần được trang bị những kiến thức, kỹ năng và nguyên tắc gì để khai thác hiệu quả AI, vừa bảo đảm tính chính xác, an toàn và tuân thủ quy định trong hoạt động quản lý nhà nước?
Ông Bùi Huy Hoàng: Thực tế cho thấy, AI đang tạo ra bước chuyển mạnh mẽ trong quản trị nhà nước, nhưng cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết về đạo đức AI trong hoạt động công vụ. Vì vậy, chúng tôi cho rằng, AI phải được sử dụng trên nguyên tắc minh bạch, có trách nhiệm và lấy con người làm trung tâm. Cán bộ, công chức cần xem AI là công cụ hỗ trợ, không thay thế tư duy và trách nhiệm công vụ; đồng thời bảo đảm an toàn dữ liệu, bảo mật thông tin và tuân thủ pháp luật trong mọi quyết định quản lý. Về mặt pháp lý hiện nay, chúng ta đã có Luật Trí tuệ nhân tạo năm 2025, Nghị định 142/2026/NĐ-CP và Thông tư 05/2026/TT-BKHCN... là những cơ sở pháp lý quan trọng để thực hiện quản lý lĩnh vực trí tuệ nhân tạo tại Việt Nam.
Bên cạnh đó, để các cán bộ, công chức, viên chức ngành Công Thương khai thác AI hiệu quả và an toàn, theo tôi cần chú trọng ba yếu tố cốt lõi:
Thứ nhất, trang bị kỹ năng sử dụng AI và tư duy số, biết khai thác AI để nâng cao năng suất nhưng luôn kiểm chứng kết quả, không phụ thuộc hoàn toàn vào AI.
Thứ hai, nâng cao năng lực quản trị dữ liệu, bảo đảm an toàn thông tin, bảo mật dữ liệu và tuân thủ các quy định của pháp luật trong quá trình sử dụng AI. Cần lưu ý nguyên tắc, cán bộ không đưa dữ liệu mật, dữ liệu cá nhân, hồ sơ nội bộ hoặc thông tin chưa công khai lên các nền tảng AI chưa được cơ quan cho phép. Đồng thời mọi kết quả do AI tạo ra phải được kiểm chứng, đối chiếu với văn bản pháp luật, số liệu và nguồn thông tin chính thống trước khi sử dụng.
Thứ ba, xây dựng văn hóa sử dụng AI có trách nhiệm, bảo đảm tính minh bạch, chính xác, khách quan, đề cao trách nhiệm của cán bộ, công chức đối với mọi quyết định trong hoạt động quản lý nhà nước.
- Nâng cao kỹ năng số không chỉ là tổ chức các khóa đào tạo mà còn là quá trình thay đổi tư duy và hình thành văn hóa số trong toàn ngành. Vậy, cần những giải pháp nào để chuyển từ đào tạo theo phong trào sang xây dựng năng lực số bền vững, theo ông?
Ông Bùi Huy Hoàng: Để chuyển đổi số thực sự trở thành động lực đổi mới, thay đổi và nâng cao nhận thức của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, từ đó hình thành văn hóa số trong toàn ngành, điều quan trọng nhất là chuyển đổi từ "học để biết" sang "học để làm” và đặc biệt, cần nhấn mạnh là “làm việc trên môi trường số".
Theo tôi có thể có hai giải pháp chính, như sau:
Thứ nhất, phát triển môi trường học tập mang tính thực tiễn, ứng dụng cao, thực hiện trên các nền tảng đào tạo trực tuyến; các chương trình bồi dưỡng được thiết kế riêng và cập nhật thường xuyên theo sự phát triển của công nghệ, phù hợp với từng mảng công việc.
Thứ hai, xây dựng hệ sinh thái số trong toàn ngành, trong đó nêu cao vai trò người đứng đầu phải tiên phong ứng dụng công nghệ, AI và dữ liệu số trong chỉ đạo, điều hành trên cùng một hệ sinh thái. Khi mỗi cán bộ làm việc, vận hành trong hệ sinh thái đó sẽ tự phải nâng cao kiến thức, kỹ năng số để đáp ứng yêu cầu công việc. Khi đó chuyển đổi số mới thực sự trở thành động lực nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và thúc đẩy phát triển chung.
Ông Bùi Huy Hoàng: Trong bối cảnh AI và dữ liệu số phát triển rất nhanh, nếu cán bộ không học tập thường xuyên, kiến thức sẽ nhanh chóng lạc hậu. Vì vậy, công tác đào tạo cần chuyển mạnh từ “truyền đạt kiến thức” sang “phát triển năng lực thực hành”, lấy nhu cầu công việc làm trung tâm, tăng cường học qua thực tiễn, ứng dụng AI và công nghệ số vào giải quyết các bài toán quản lý. Đồng thời xây dựng cơ chế học tập và đào tạo liên tục, thường xuyên để mỗi cán bộ có thể chủ động thích ứng với sự phát triển của công nghệ, yêu cầu chuyển đổi số.