Các kỹ sư Nga đã cải hoán một trong những dòng trực thăng quân sự phổ biến nhất của nước này thành nền tảng tác chiến điện tử trên không, chuyên dùng để gây nhiễu máy bay không người lái (UAV) tấn công tầm xa của Ukraine.
Theo Militarnyi, chiếc trực thăng thực hiện nhiệm vụ này là Mi-8. Trên phiên bản mới, Mi-8 được lắp đặt hệ thống tác chiến điện tử mà các nhà phân tích cho rằng có nhiệm vụ gây nhiễu tín hiệu dẫn đường vệ tinh.
Những bức ảnh do kênh Telegram của Nga công bố cho thấy, chiếc Mi-8 được trang bị nhiều ăng-ten dạng tấm phẳng gắn ở các góc khác nhau trên thân máy bay, tạo vùng phủ khoảng 180 độ. Giới chuyên gia nhận định, nhiều khả năng phía đối diện của thân trực thăng cũng được bố trí hệ thống tương tự nhằm tạo vùng bao phủ 360 độ xung quanh máy bay.
Mỗi ăng-ten chỉ kết nối với hai dây cáp. Theo Militarnyi, chi tiết này cho thấy hệ thống có khả năng hoạt động đồng thời trên hai kênh tần số riêng biệt, thay vì chỉ phát nhiễu trên một dải tần hẹp như các thiết bị gây nhiễu thông thường.
Nga cải hoán trực thăng Mi-8 thành nền tảng tác chiến điện tử trên không.
Một hệ thống chuyên đối phó UAV điều khiển vô tuyến ở khu vực tiền tuyến thường phải bao phủ dải tần rất rộng và liên tục thay đổi, bởi cả hai bên thường xuyên chuyển đổi tần số điều khiển để tránh bị gây nhiễu. Với chỉ hai kênh hoạt động, hệ thống trên Mi-8 khó có thể đáp ứng yêu cầu này.
Từ đó, Militarnyi cho rằng mục tiêu thực sự của hệ thống là gây nhiễu các tín hiệu dẫn đường vệ tinh có tần số cố định mà UAV tấn công tầm xa của Ukraine sử dụng. Đây là loại UAV được Kiev ngày càng khai thác nhiều để tập kích các kho nhiên liệu, sân bay và cơ sở công nghiệp quốc phòng nằm sâu hàng trăm km trong lãnh thổ Nga.
Nếu nhận định này chính xác, hai dây cáp nối tới mỗi ăng-ten có thể tương ứng với hai phân cực tín hiệu khác nhau. Cách bố trí đó cho phép hệ thống phát tín hiệu gây nhiễu theo nhiều hướng phân cực cùng lúc, giảm sự phụ thuộc vào góc đặt của ăng-ten thu tín hiệu dẫn đường trên UAV đối phương.
Bên cạnh đó, một giả thuyết khác được các nhà phân tích đưa ra là hai dây cáp dùng để xử lý hai băng tần dẫn đường vệ tinh khác nhau. Một kênh đảm nhiệm băng tần L1 trong khoảng 1,5-1,6 GHz, trong khi kênh còn lại gây nhiễu các băng tần L2 và L5 gần 1,2 GHz. Cấu hình này sẽ cho phép mỗi ăng-ten đồng thời chế áp hai dải tần chính mà các bộ thu dẫn đường vệ tinh đa băng tần trên UAV hiện đại thường sử dụng.
Trên thực tế, phần lớn UAV tấn công tầm xa không chỉ dựa vào tín hiệu vệ tinh để dẫn đường mà còn kết hợp với hệ thống dẫn đường quán tính (INS). Hệ thống này sử dụng các cảm biến bên trong để xác định vị trí khi tín hiệu GPS hoặc GLONASS bị gián đoạn.
Tuy nhiên, INS chủ yếu chỉ có tác dụng duy trì quỹ đạo trong thời gian ngắn. Nếu UAV phải bay quá lâu mà không nhận được tín hiệu vệ tinh để hiệu chỉnh, sai số của hệ thống sẽ tích lũy dần khiến đường bay lệch đáng kể khỏi mục tiêu. Điều đó đồng nghĩa, khi phải xuyên qua một khu vực gây nhiễu rộng và kéo dài, UAV có thể chệch hướng nhiều hơn so với các vùng mất tín hiệu GPS cục bộ mà INS vốn được thiết kế để xử lý.
Theo Militarnyi, chính điểm yếu này có thể là lý do Nga lựa chọn trực thăng thay vì triển khai các trạm gây nhiễu cố định dưới mặt đất.
Các nhà phân tích nhận định, lực lượng Nga nhiều khả năng sẽ sử dụng những chiếc Mi-8 cải tiến theo cách tương tự Ukraine từng triển khai các máy bay hạng nhẹ mang thiết bị tác chiến điện tử trên không.
Việc lắp đặt hệ thống tác chiến điện tử trên trực thăng thay vì xe cơ giới hoặc tháp cố định giúp Nga nhanh chóng điều chuyển năng lực gây nhiễu tới những khu vực đang bị UAV tầm xa Ukraine tập kích nhiều nhất.