Nguồn cung xăng dầu: Vì sao doanh nghiệp nhà nước giữ vai trò trụ cột?

Nguồn cung xăng dầu tại Việt Nam đang chịu tác động mạnh từ biến động giá dầu thế giới. Trong bối cảnh đó, vai trò của doanh nghiệp nhà nước trở thành yếu tố then chốt bảo đảm ổn định thị trường.

Trụ cột bảo đảm nguồn cung

Do xung đột Trung Đông, thị trường năng lượng thế giới biến động mạnh. Giá dầu thô có thể tăng hoặc giảm mạnh chỉ trong thời gian ngắn, tác động lớn đến nguồn cung xăng dầu tại Việt Nam. Trong bối cảnh đó, việc bảo đảm nguồn cung xăng dầu ổn định cho nền kinh tế trở thành nhiệm vụ đặc biệt quan trọng. Đóng vai trò trung tâm trong nhiệm vụ này chính là các doanh nghiệp nhà nước trong lĩnh vực dầu khí và xăng dầu.

Với lĩnh vực sản xuất, hệ thống lọc hóa dầu trong nước, đặc biệt là Nhà máy lọc dầu Dung Quất và Nhà máy lọc hóa dầu Nghi Sơn đóng góp phần lớn nguồn cung xăng dầu cho thị trường nội địa. Việc duy trì hoạt động ổn định của các cơ sở này giúp Việt Nam chủ động được phần đáng kể nhu cầu xăng dầu trong nước, giảm phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu và nâng cao khả năng ứng phó trước các cú sốc từ bên ngoài.

Ở khâu phân phối, các doanh nghiệp nhà nước như Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex) và Tổng công ty Dầu Việt Nam (PVOIL) đang chiếm tỷ trọng lớn trong hệ thống bán lẻ xăng dầu. Với mạng lưới hàng nghìn cửa hàng trải rộng trên cả nước, các doanh nghiệp này có khả năng duy trì nguồn cung ổn định ngay cả trong những thời điểm thị trường gặp khó khăn.

Thực tế đã nhiều lần cho thấy vai trò đặc biệt của các doanh nghiệp này. Khi thị trường xăng dầu thế giới biến động mạnh, một số doanh nghiệp gặp khó khăn về nguồn hàng hoặc chi phí kinh doanh tăng cao nhưng hệ thống phân phối của các doanh nghiệp nhà nước vẫn duy trì hoạt động bình thường để bảo đảm nhu cầu của người dân và doanh nghiệp. Đây không chỉ là hoạt động kinh doanh đơn thuần mà còn là trách nhiệm đối với ổn định kinh tế và đời sống xã hội.

Doanh nghiệp nhà nước trong lĩnh vực xăng dầu không thể chỉ nhìn vào lợi nhuận ngắn hạn, còn phải thực hiện nhiệm vụ bảo đảm nguồn cung liên tục, tham gia bình ổn thị trường và hỗ trợ điều hành kinh tế vĩ mô của Nhà nước. Chính vì vậy, vai trò của doanh nghiệp nhà nước trong chuỗi cung ứng xăng dầu mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Đơn cử trong bối cảnh xung đột Trung Đông, để đảm bảo nguồn cung xăng dầu, Petrolimex, PVOIL đã tăng cường nhập khẩu xăng dầu từ Singapore, Hàn Quốc, đồng thời mở rộng tìm kiếm các nhà cung cấp xăng dầu thành phẩm từ các quốc gia khác… Thậm chí, Petrolimex chủ động trong công tác tạo nguồn hàng tháng 3/2026 với 2 nhà máy lọc dầu trong nước và nhập khẩu đủ đáp ứng theo kế hoạch, đồng thời tăng cường đưa xăng dầu về trong 10 ngày đầu tháng 3 gần 50% lượng hàng nhập tạo nguồn của tháng.

Tại hội nghị tiếp xúc cử tri trước bầu cử đại biểu Quốc hội và HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031, ông Phạm Văn Thanh - Chủ tịch HĐQT Petrolimex cho biết, trong bối cảnh thị trường năng lượng thế giới biến động, nguồn cung xăng dầu có thời điểm bị hạn chế, nhu cầu mua xăng dầu của người dân và doanh nghiệp có xu hướng tập trung nhiều tại hệ thống cửa hàng của Petrolimex. Trước tình hình đó, Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam đã chủ động điều hành nguồn hàng, cung ứng ổn định cho thị trường, không để xảy ra tình trạng đứt gãy nguồn cung, đặc biệt tại hai đô thị lớn là Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh. Thậm chí, trong thời gian tới Petrolimex có thể hy sinh lợi nhuận để nhập thêm xăng dầu nhằm kịp thời cung cấp cho thị trường.

Phản bác những quan điểm sai lệch

Tuy vậy, thời gian qua, trên một số diễn đàn mạng xã hội và trang thông tin thiếu kiểm chứng đã xuất hiện những quan điểm cho rằng thị trường xăng dầu ở Việt Nam bị “độc quyền” bởi doanh nghiệp nhà nước hoặc cho rằng sự tham gia của doanh nghiệp nhà nước làm méo mó cạnh tranh thị trường.

Những nhận định này không phản ánh đúng bản chất của thị trường xăng dầu hiện nay. Trên thực tế, thị trường xăng dầu Việt Nam có sự tham gia của hàng chục doanh nghiệp đầu mối và nhiều thương nhân phân phối. Cạnh tranh giữa các doanh nghiệp diễn ra ở nhiều khâu như nhập khẩu, phân phối, hệ thống bán lẻ và dịch vụ đi kèm. Doanh nghiệp nhà nước tuy giữ vai trò chủ lực nhưng không phải là lực lượng duy nhất trên thị trường.

Quan trọng hơn, trong những lĩnh vực gắn với an ninh năng lượng quốc gia, vai trò dẫn dắt của doanh nghiệp nhà nước là điều cần thiết. Nếu chỉ dựa hoàn toàn vào các doanh nghiệp hoạt động theo mục tiêu lợi nhuận, thị trường sẽ rất dễ rơi vào tình trạng thiếu hụt nguồn cung khi chi phí tăng cao hoặc lợi nhuận suy giảm.

Trong những thời điểm khó khăn của thị trường xăng dầu, doanh nghiệp nhà nước thường là lực lượng đứng ra gánh vác trách nhiệm bảo đảm nguồn cung, thậm chí chấp nhận giảm lợi nhuận để duy trì hoạt động phân phối. Đây là điều mà không phải doanh nghiệp nào cũng có thể hoặc sẵn sàng thực hiện.

Vì vậy, việc nhìn nhận vai trò của doanh nghiệp nhà nước chỉ dưới góc độ cạnh tranh thị trường là cách tiếp cận phiến diện. Trong lĩnh vực xăng dầu, doanh nghiệp nhà nước không chỉ tham gia thị trường mà còn đóng vai trò giữ ổn định hệ thống cung ứng năng lượng của quốc gia.

Khẳng định vai trò theo tinh thần Nghị quyết 79-NQ/TW

Nghị quyết 79-NQ/TW của Bộ Chính trị đã nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục củng cố và phát triển kinh tế nhà nước, trong đó doanh nghiệp nhà nước giữ vai trò nòng cốt trong các ngành, lĩnh vực quan trọng của nền kinh tế.

Theo tinh thần của nghị quyết, doanh nghiệp nhà nước cần phát huy vai trò tiên phong, dẫn dắt trong những lĩnh vực có ý nghĩa chiến lược như năng lượng, hạ tầng và các ngành công nghiệp nền tảng. Đây là những lĩnh vực mà nếu thiếu sự hiện diện của doanh nghiệp nhà nước, nền kinh tế có thể gặp rủi ro lớn về ổn định và an ninh.

Đặt trong lĩnh vực xăng dầu, định hướng này càng trở nên rõ ràng. Nguồn cung xăng dầu không chỉ liên quan đến hoạt động sản xuất và tiêu dùng mà còn gắn trực tiếp với ổn định kinh tế vĩ mô và an ninh năng lượng quốc gia. Vì vậy, việc duy trì lực lượng doanh nghiệp nhà nước đủ mạnh để dẫn dắt thị trường là yêu cầu mang tính chiến lược.

Điều quan trọng là doanh nghiệp nhà nước trong lĩnh vực xăng dầu cần tiếp tục nâng cao năng lực quản trị, mở rộng nguồn cung, hiện đại hóa hệ thống phân phối và tăng cường minh bạch trong hoạt động kinh doanh. Khi vận hành hiệu quả, lực lượng này không chỉ bảo đảm ổn định thị trường mà còn góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Từ thực tiễn thị trường xăng dầu trong nhiều năm qua có thể thấy, doanh nghiệp nhà nước luôn đóng vai trò trụ cột trong việc bảo đảm nguồn cung xăng dầu cho nền kinh tế. Khi thị trường thuận lợi, doanh nghiệp góp phần duy trì sự ổn định của hệ thống phân phối. Khi thị trường gặp khó khăn, doanh nghiệp nhà nước giữ nhịp nguồn cung.