Từ đêm đàm phán IPEF căng thẳng ở Los Angeles đến phiên chủ tọa RCEP ở Singapore, đảng viên trẻ Vụ Chính sách thương mại đa biên mang theo một thứ duy nhất không thay đổi: chủ trương của Đảng và lợi ích quốc gia. Đó không phải ngôn ngữ văn kiện, đó là nguyên tắc tác nghiệp được thử thách qua từng đêm thức trắng, từng điều khoản được bảo vệ trước áp lực đối tác.
Ngày 7/9/2022, tại Los Angeles, Hoa Kỳ, trước thềm Hội nghị Bộ trưởng Khuôn khổ Kinh tế Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương vì Thịnh vượng (IPEF) (dự kiến khai mạc ngày 8/9 - PV), đồng hồ điểm 12 giờ đêm trong một phòng họp nhỏ ở trung tâm thành phố nhưng cả Đoàn đàm phán Việt Nam chưa ăn tối.
Chị Phạm Thị Hồng Thư - đảng viên trẻ của Phòng WTO và Đàm phán thương mại, Vụ Chính sách thương mại đa biên vẫn ngồi bên bàn phím. Trên bàn là những điều khoản cam kết về lao động, chống tham nhũng, dữ liệu xuyên biên giới, chuyển đổi năng lượng.
Đây là hội nghị Bộ trưởng IPEF trực tiếp đầu tiên, 14 quốc gia thành viên đã nhất trí khởi động các cuộc đàm phán chính thức về trật tự kinh tế dựa trên các quy tắc trong khu vực. Nhưng đằng sau tuyên bố chung hào nhoáng đó là những giờ đàm phán kiệt sức mà đoàn Việt Nam phải trải qua.
Chị Phạm Thị Hồng Thư đúc rút ba lớp phòng tuyến cho bản lĩnh đàm phán. Lớp thứ nhất là tuân thủ chỉ đạo của Đảng, Nhà nước và cấp có thẩm quyền. Lớp thứ hai là đặt lợi ích quốc gia và sự phát triển bền vững của nền kinh tế làm tâm điểm. Lớp thứ ba là linh hoạt cách tiếp cận để duy trì quan hệ với đối tác nhưng tuyệt đối bám sát phương án đã được phê duyệt.
“Trước những đề xuất nảy sinh ngoài phương án phê duyệt, tôi chọn thẳng thắn trao đổi với đối tác về việc cần thêm thời gian nội bộ. Mỗi phản hồi cần phải có lập luận và căn cứ vững chắc”, chị Thư nhấn mạnh.
Ở phía bên kia đại dương, anh Lê Đức Ngọc đang trải qua thử thách khác. Tại Singapore, trong phiên đàm phán đầu tư của Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP), anh được giao vai trò “hỗ trợ chủ tọa” - một vị trí đòi hỏi không chỉ kiến thức chuyên môn mà còn bản lĩnh điều hành và kỷ luật phát ngôn.
Anh Ngọc kể: “Đối với một người chưa có nhiều kinh nghiệm, việc đảm nhận vai trò đó là thách thức lớn và không thể làm tốt ngay từ đầu. Mỗi phiên đàm phán là một lần học hỏi, không chỉ về kiến thức chuyên môn mà còn về kỹ năng điều hành, cách xử lý tình huống, cách cân bằng lợi ích giữa các bên".
Ông Ngô Chung Khanh - Phó Vụ trưởng Vụ Chính sách thương mại đa biên luôn nhắc lại nguyên tắc: “Ở những phương án đàm phán đặc biệt nhạy cảm, nguyên tắc là lãnh đạo Vụ hoặc những cán bộ rất vững sẽ trực tiếp xử lý”. Một phát ngôn sai chỗ trên bàn đàm phán có thể làm sụp đổ cả một chiến dịch cam kết.
Phó Vụ trưởng Ngô Chung Khanh đánh giá cao tinh thần của thế hệ kế cận: “Khi trực tiếp đưa các bạn vào thực tế, có những lúc một số bạn có thể còn bỡ ngỡ, nhưng điều đáng ghi nhận là các bạn tiếp thu rất nhanh”. Ông đặt ra triết lý mà ông gọi là “kỷ luật có bao dung”: giao việc khó, chấp nhận có thể có sai sót và chính từ sửa sai mà người trẻ trưởng thành.
Cảm nhận rõ tinh thần đó, anh Lê Đức Ngọc chia sẻ: “Các anh chị rất sát sao, theo dõi các diễn biến mới trong quá trình đàm phán, thảo luận để định hướng cách xử lý. Làm sao vừa tuân thủ chỉ đạo của các lãnh đạo cấp có thẩm quyền, vừa linh hoạt để bảo vệ tối đa lợi ích của Việt Nam”. Chị Thư cũng chia sẻ: “Tôi luôn chủ động học hỏi từ những người đi trước, quan sát cách họ chuẩn bị, đưa ra lập luận và xử lý tình huống”.
6 giờ sáng ngày 8/9/2022 ở Los Angeles, khi mặt trời mọc trên bờ Thái Bình Dương, bản dự thảo cho Hội nghị Bộ trưởng IPEF đã sẵn sàng trên bàn. Ở phía bên kia đại dương, anh Lê Đức Ngọc đã khóa chương đầu tư của RCEP bằng một điều khoản giữ được “vùng an toàn” cho nhà đầu tư Việt Nam. Họ không có tên trên trang nhất nào nhưng "kim chỉ nam" của Đảng được họ giữ trọn trên bàn đàm phán.
Bài 3: Tính Đảng - "xương sống" của người đàm phán