Mắt xích quan trọng, mở thị trường, phản hồi chính sách
Nhắc đến thương vụ, nhiều người vẫn hình dung công việc tìm khách hàng, tổ chức hội chợ, kết nối hợp đồng. Cách hiểu ấy không sai, nhưng chưa đủ. Câu chuyện của hai nữ tham tán thương mại, một ở Bắc Mỹ, một ở láng giềng Lào, cho thấy công tác thương vụ hôm nay vừa là mở thị trường, vừa là phản hồi chính sách, vừa là vun đắp niềm tin giữa các dân tộc.
TS. Trần Thu Quỳnh, Tham tán Thương mại, Trưởng Thương vụ Việt Nam tại Canada.
Sau gần mười năm làm Trưởng Thương vụ ở Singapore rồi Canada, TS. Trần Thu Quỳnh, Tham tán Thương mại, Trưởng Thương vụ Việt Nam tại Canada ngày càng thấm thía rằng giá trị lớn nhất của thương vụ trong giai đoạn mới không chỉ nằm ở việc tìm khách hàng. Theo chị, thương vụ cần trở thành mắt xích nối chính sách thương mại với chính sách công nghiệp.
Các Hiệp định thương mại tự do thế hệ mới mở ra cánh cửa rộng cho hàng Việt Nam. Tuy vậy, theo TS. Trần Thu Quỳnh, ưu đãi thuế quan chỉ thành hiện thực khi doanh nghiệp đáp ứng được quy tắc xuất xứ, nghĩa là có chuỗi cung ứng đủ sâu và công nghiệp hỗ trợ đủ mạnh. Khi tỷ lệ tận dụng ưu đãi còn thấp, gốc rễ thường không nằm ở khâu xúc tiến, mà nằm ở năng lực sản xuất trong nước. Thương vụ đứng ngay tại thị trường nên nhìn rõ những khoảng trống ấy, và có trách nhiệm phản hồi kịp thời về trong nước để chính sách công nghiệp điều chỉnh đúng hướng.
Vì thế, công việc của Thương vụ Việt Nam tại Canada không dừng ở việc "đẩy" hàng ra. Mỗi hồ sơ mở cửa thị trường cho nông sản, thực phẩm theo tiêu chuẩn kiểm dịch khắt khe đều đặt ra bài toán nâng chuẩn sản xuất trong nước. Thương vụ còn tổ chức các hội thảo quảng bá FTA gắn câu chuyện xuất xứ với công nghiệp hỗ trợ, tỷ lệ nội địa hóa. Kết nối vườn ươm công nghệ, khu khởi nghiệp để hình thành doanh nghiệp đầu chuỗi, thu hút có chọn lọc đầu tư gắn với chuyển giao công nghệ.
Các trao đổi về năng lượng sạch, điện hạt nhân mô-đun nhỏ, thiết bị hàng không, khoáng sản chiến lược cũng không chỉ nhằm thêm kim ngạch, mà để thu hút vốn, công nghệ, giúp doanh nghiệp trong nước tiến dần lên vị trí đầu chuỗi.
Nói cách khác, thương vụ "kéo" sản xuất trong nước lên theo chuẩn mực của thị trường, tận dụng đòn bẩy từ thế mạnh của nước bạn để góp phần đưa đất nước chuyển nhanh từ phát triển theo chiều rộng sang chiều sâu. Nghị quyết số 19-NQ/TW của Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV về đổi mới mô hình phát triển Việt Nam khẳng định "phát triển phải gắn với tự cường, sáng tạo, nhân văn, bền vững và hội nhập". Để góp phần hiện thực hóa yêu cầu đó, theo TS. Trần Thu Quỳnh, thương vụ phải chuyển vai, từ "người bán hàng" thành người cung cấp tri thức thị trường cho hoạch định chính sách.
Bản thân chị luôn tâm niệm: chỉ tiêu xuất khẩu chỉ là một trong những kết quả; nền móng lâu dài phải là những tham mưu, kiến nghị chính sách để khai thác triệt để tính bổ trợ giữa Việt Nam và đối tác.
Mỗi chuyến hàng mang theo tình hữu nghị
Nếu ở Canada thách thức là tiêu chuẩn khắt khe, thì giữa dải đất Triệu Voi, xúc tiến thương mại còn là trách nhiệm chính trị đặc biệt: vun đắp quan hệ hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt, hợp tác toàn diện, gắn kết chiến lược Việt Nam - Lào.
"Mỗi chuyến hàng Việt Nam sang Lào, mỗi dự án kết nối giao thương không đơn thuần là giao dịch bán - mua, mà còn mang theo sứ mệnh thắt chặt mối quan hệ hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt Việt - Lào", Tham tán Thương mại Trần Thị Tú Anh, Thương vụ Việt Nam tại Lào chia sẻ.
Tham tán Thương mại Trần Thị Tú Anh (bên phải), Thương vụ Việt Nam tại Lào trong một buổi giới thiệu hàng Việt, kết nối giao thương.
Theo Tham tán Trần Thị Tú Anh, tại Lào, kinh tế phải đi liền với chính trị - xã hội. Cái "tâm" của người làm thương vụ là đưa hàng Việt đến người dân Lào với chất lượng tốt nhất, giá cả hợp lý nhất, hai bên cùng có lợi, và xây dựng niềm tin bền vững để người dân Lào tin yêu sản phẩm Việt, doanh nghiệp Việt.
Thương vụ Việt Nam tại Lào tập trung vào ba trụ cột. Thứ nhất, gắn kết chuỗi sản xuất và phân phối: khuyến khích doanh nghiệp hai nước hợp tác sâu trong chế biến, sản xuất thay vì chỉ mua bán thô; đưa hàng Việt vào sâu hơn hệ thống siêu thị, chợ trung tâm của Lào, đồng thời tạo điều kiện cho hàng Lào tiếp cận thị trường Việt Nam. Thứ hai, thúc đẩy hạ tầng thương mại biên giới: tối ưu hóa các cặp cửa khẩu, chuyển đổi số trong quản lý biên giới để hàng hóa lưu thông nhanh, giảm chi phí logistics. Thứ ba, xúc tiến thương mại gắn với cộng đồng: tổ chức các chương trình giao thương chuyên sâu không chỉ ở Thủ đô Vientiane mà mở rộng ra các tỉnh Bắc Lào, Nam Lào, kết hợp hỗ trợ sinh kế và giao lưu văn hóa nhân dân.
Dù ở hai địa bàn rất khác nhau, công việc của các nữ tham tán có chung một đòi hỏi: sự kiên nhẫn, tỉ mỉ trong phân tích và bền bỉ trong xây dựng lòng tin với đối tác. Nữ cán bộ ngành Công Thương qua các thế hệ đã chứng minh những phẩm chất ấy trên mọi vị trí, từ bàn đàm phán, phòng phân tích chính sách đến các nhóm công tác song phương. Phụ nữ hôm nay không chỉ "giữ lửa" phía sau; các nữ cán bộ thương vụ đang trực tiếp góp tiếng nói vào việc định hình chính sách.
Theo Tham tán Trần Thị Tú Anh, ở Lào phụ nữ có lợi thế riêng. Người dân Lào coi trọng sự chân thành, lịch sự và tình cảm; sự tinh tế, khéo léo giúp nữ cán bộ dễ xây dựng quan hệ tin cậy với cơ quan quản lý và doanh nghiệp nước bạn. Từ khảo sát thị trường, tổ chức hội chợ triển lãm đến gỡ khó cho doanh nghiệp từng thủ tục biên giới, sự cẩn trọng, chu đáo giúp hạn chế tối đa sai sót.
Thách thức cũng không nhỏ. Công việc đòi hỏi di chuyển liên tục qua các tỉnh, các cửa khẩu biên giới, làm việc không kể giờ giấc. Cân bằng nhiệm vụ với trách nhiệm gia đình là bài toán không dễ. "Nhưng chính tình yêu nghề và niềm tự hào dân tộc là động lực giúp chúng tôi vượt qua", chị nói.
Nhân Ngày Phụ nữ Việt Nam 20/10, Tham tán Trần Thị Tú Anh gửi tới chị em phụ nữ ngành Công Thương và các nữ doanh nhân lời chúc luôn giữ vững ngọn lửa nhiệt huyết, bản lĩnh và sự tự tin. "Đưa hàng Việt ra thị trường quốc tế là một hành trình lắm chông gai nhưng vô cùng tự hào. Hãy luôn làm việc bằng cả trí tuệ của nhà kinh doanh và trái tim chân thành của người Việt", chị nhắn nhủ.
Như vậy, từ những hồ sơ mở cửa thị trường ở Canada đến phiên giao thương ở Bắc Lào, Nam Lào, các nữ cán bộ thương vụ đang góp phần định hình cách làm mới: xúc tiến thương mại gắn với nâng chuẩn sản xuất, tham mưu chính sách và tình hữu nghị. Mỗi sản phẩm đưa ra thế giới vì thế không chỉ mang nhãn "Made in Vietnam", mà còn mang theo trí tuệ, sự tận tâm và bản lĩnh của những người phụ nữ ngành Công Thương nơi xứ người.
“Ngành Công Thương luôn giữ vị trí trọng yếu trong quá trình phát triển của đất nước. Với những nỗ lực phấn đấu, tinh thần chủ động, sáng tạo trong triển khai thực hiện đồng bộ, hiệu quả các nhiệm vụ được giao, ngành Công Thương đã đạt được những kết quả nổi bật trên hầu hết các lĩnh vực, đóng góp quan trọng, tích cực vào thành tựu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.
Trong những thành tích chung đó có những đóng góp rất ấn tượng của chị em phụ nữ ngành Công Thương trên mọi lĩnh vực, từ lao động sản xuất, quản lý, điều hành đến nghiên cứu khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Dù ở vị trí công tác nào hay trong gia đình, chị em phụ nữ ngành Công Thương đều là những người giữ lửa, nuôi dưỡng và lan tỏa những giá trị tốt đẹp, tạo nên bản sắc "Phụ nữ ngành Công Thương”, trích thư chúc mừng của Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng nhân Ngày Phụ nữ Việt Nam 20/10/2026.