Ông Steve Bùi: Chuyển tư duy bán trà sang phát triển kinh tế trà

Bài học phát triển kinh tế trà từ Trung Quốc

Phát biểu tại diễn đàn, ông Steve Bùi - Chủ tịch Hội đồng Doanh nghiệp Việt Nam - Trung Quốc nhấn mạnh, Thái Nguyên sở hữu những lợi thế nổi bật về chất lượng sản phẩm, điều kiện tự nhiên và truyền thống văn hóa trà. Tuy nhiên, để nâng cao giá trị kinh tế và mở rộng thị trường quốc tế, ngành trà cần thay đổi cách tiếp cận, chú trọng xây dựng thương hiệu, phát triển công nghiệp chế biến, ứng dụng công nghệ và khai thác giá trị văn hóa.

Theo ông Steve Bùi, kinh nghiệm của Trung Quốc cho thấy vai trò quan trọng của công nghiệp văn hóa trong phát triển ngành trà. Quốc gia này đã xây dựng những câu chuyện văn hóa, tôn vinh giá trị đặc trưng của từng vùng trà và ứng dụng công nghệ để quảng bá sản phẩm ra thị trường toàn cầu.

Đặc biệt, sự phát triển của ngành trà Trung Quốc gắn với quá trình chuyển đổi hoạt động sản xuất, kinh doanh theo hướng gia tăng giá trị. Trà được chế biến thành nhiều dòng sản phẩm, kết hợp với dịch vụ du lịch, trải nghiệm văn hóa và các kênh thương mại hiện đại.

Hiện diện tích trồng trà của Trung Quốc đạt khoảng 53,1 triệu mẫu, sản lượng khoảng 3,64 triệu tấn. Giá trị sản xuất nông nghiệp đạt khoảng 333,2 tỷ nhân dân tệ. Để nâng cao giá trị kinh tế, Trung Quốc đẩy mạnh phát triển thương hiệu trà theo vùng sản xuất. Nhiều thương hiệu trà đã đạt giá trị hàng chục tỷ nhân dân tệ, trong đó có Thiết Quan Âm An Khê, Tín Dương Mao Tiêm, Bạch Trà Phúc Đỉnh và Vũ Di Nham Trà.

"Văn hóa trà tạo ra sự khác biệt và chính bản sắc của từng vùng trà trở thành yếu tố hình thành giá trị thương hiệu", ông Steve Bùi nhấn mạnh.

Cùng với phát triển thương hiệu, du lịch được xác định là một hướng khai thác giá trị kinh tế quan trọng. Các vùng trà tại Trung Quốc được phát triển thành điểm đến, du khách có thể tham quan vùng nguyên liệu, tìm hiểu quy trình thu hoạch, chế biến, thưởng trà và trải nghiệm đời sống văn hóa bản địa.

Theo ông Steve Bùi, thương mại điện tử và livestream cũng đang trở thành kênh tiêu thụ quan trọng của ngành trà Trung Quốc. Thông qua các nền tảng số, doanh nghiệp tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng, giới thiệu sản phẩm, quảng bá thương hiệu và mở rộng thị trường. Kinh nghiệm này đặt ra vấn đề về cách tổ chức chuỗi giá trị ngành trà, trong đó sản xuất nguyên liệu, chế biến, xây dựng thương hiệu, phát triển dịch vụ và tiêu thụ sản phẩm được kết nối trong một hệ sinh thái kinh tế.

Xây dựng hệ sinh thái trà Thái Nguyên

Đánh giá về tiềm năng phát triển của Thái Nguyên, ông Steve Bùi cho rằng, địa phương có nhiều điều kiện thuận lợi để nâng cao vị thế của ngành trà trên thị trường quốc tế. "Thái Nguyên có tiềm năng không thua kém bất kỳ vùng trà nào trên thế giới. Chúng ta có giống trà quý, có khí hậu và thổ nhưỡng tuyệt vời, có bề dày văn hóa trà lâu đời. Nhưng chúng ta đang dừng lại ở việc bán lá trà, trong khi giá trị thực sự nằm ở hệ sinh thái xung quanh cây trà", ông Steve Bùi nhấn mạnh.

Theo ông, phát triển kinh tế trà đòi hỏi sự thay đổi về tư duy. Giá trị của cây trà cần được khai thác thông qua hoạt động chế biến sâu, phát triển sản phẩm mới, xây dựng thương hiệu, du lịch và thương mại.

"Đã đến lúc ngành trà Việt Nam cần một tư duy mới, tư duy hệ sinh thái. Chúng ta cần học hỏi Trung Quốc nhưng không sao chép. Chúng ta cần xây dựng thương hiệu trà Thái Nguyên bài bản, với giá trị thương hiệu khu vực được định giá và quảng bá chuyên nghiệp", ông Steve Bùi đề xuất.

Trong xây dựng thương hiệu, ông Steve Bùi đề cập đến mô hình phát triển của Công ty cổ phần Chè Quân Chu với thương hiệu ESG Valley. Theo ông, doanh nghiệp đã lựa chọn cách tiếp cận mới trong phát triển sản phẩm, xây dựng giá trị thương hiệu và tiếp cận thị trường Trung Quốc, Nhật Bản. Sản phẩm trà hữu cơ có thể sử dụng phương pháp ủ lạnh, tạo ra hương vị và trải nghiệm khác với cách pha trà bằng nước nóng truyền thống. "Việc đa dạng hóa phương thức thưởng trà, phát triển sản phẩm theo nhu cầu tiêu dùng được xem là cơ hội để doanh nghiệp mở rộng nhóm khách hàng và nâng cao giá trị thương mại", ông nói.

Về phát triển du lịch, ông Steve Bùi đề xuất xây dựng Thái Nguyên thành điểm đến của du khách quốc tế, gắn hoạt động thưởng trà với tham quan vùng nguyên liệu, trải nghiệm quy trình chế biến và tìm hiểu văn hóa trà. Các vùng trà có thể khai thác thêm nhiều giá trị thông qua sản phẩm thực phẩm, đồ uống chế biến từ trà, dịch vụ lưu trú và các hoạt động trải nghiệm. Qua đó, hoạt động kinh doanh được mở rộng, tạo thêm nguồn thu cho doanh nghiệp và người dân.

Cùng đó, ứng dụng công nghệ số trong sản xuất, quản lý chất lượng, truy xuất nguồn gốc và thương mại điện tử. Công nghệ giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả quản lý, minh bạch thông tin sản phẩm và tiếp cận các thị trường quốc tế.

"Các hoạt động phát triển thương hiệu, ứng dụng công nghệ, mở rộng du lịch và kết nối thị trường cần được tổ chức thành hệ sinh thái, trong đó giá trị thu được từ thị trường tiếp tục được đầu tư trở lại cho vùng sản xuất", ông nhấn mạnh.

Về hoạt động kết nối thương mại, ông Steve Bùi cho hay, thương hiệu trà ESG Valley của Công ty cổ phần Chè Quân Chu dự kiến được giới thiệu tới các nhà nhập khẩu Trung Quốc tại một triển lãm ở Thượng Hải vào đầu tháng 11/2026. Theo kế hoạch, ngày 12/12/2026, sản phẩm trà của doanh nghiệp cũng sẽ chính thức xuất hiện trên nền tảng TikTok tại thị trường Nhật Bản.

Khẳng định vai trò kết nối doanh nghiệp với các đối tác quốc tế, ông Steve Bùi cho biết, Hội đồng Doanh nghiệp Việt Nam - Trung Quốc sẽ tiếp tục đồng hành cùng Thái Nguyên và các vùng trà trong nước trong hoạt động xúc tiến thương mại, kết nối công nghệ và quảng bá văn hóa trà.

"Chúng tôi là cầu nối giữa doanh nghiệp và thị trường. Chúng tôi cam kết sẽ đồng hành cùng Thái Nguyên và các vùng trà trên cả nước. Chúng tôi sẽ kết nối công nghệ, xúc tiến thương mại và quảng bá văn hóa trà Việt Nam ra thế giới", ông Steve Bùi khẳng định.

Theo ông Steve Bùi, từ kinh nghiệm phát triển ngành trà Trung Quốc và những đề xuất tại diễn đàn, bài toán đặt ra đối với Thái Nguyên là chuyển hóa lợi thế về vùng nguyên liệu, chất lượng và văn hóa trà thành giá trị kinh tế. Xây dựng thương hiệu có sức cạnh tranh, nâng cao năng lực chế biến, phát triển du lịch và mở rộng thị trường xuất khẩu sẽ góp phần nâng cao giá trị cây chè, gia tăng thu nhập cho người sản xuất và từng bước khẳng định vị thế trà Thái Nguyên trên thị trường quốc tế.