Giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa trong điều hành thị trường
Xăng dầu không đơn thuần là một mặt hàng thương mại thông thường mà là vật tư chiến lược, được ví như “mạch máu” nuôi dưỡng nền kinh tế quốc dân, liên quan trực tiếp đến an ninh năng lượng quốc gia và đời sống của người dân. Chính vì vậy, thị trường xăng dầu luôn là lĩnh vực nhạy cảm, dễ chịu tác động bởi biến động địa chính trị toàn cầu.
Bảo đảm nguồn cung xăng dầu trong mọi tình huống.
Thời gian qua, đã có nhiều luận điệu xuyên tạc nhằm vào hoạt động quản lý xăng dầu. Khi giá xăng dầu tăng theo xu hướng thế giới, các đối tượng cơ hội chính trị xuyên tạc rằng Nhà nước “độc quyền”, “kinh tế thị trường nửa vời”, đồng thời đòi hỏi Nhà nước “buông tay” hoàn toàn để thị trường tự điều tiết. Ngược lại, khi Nhà nước sử dụng các công cụ điều tiết như Quỹ bình ổn giá hoặc thuế, lại xuất hiện luận điệu cho rằng Nhà nước “chèn ép doanh nghiệp”, “móc túi người dân”.
Một hướng công kích khác là lợi dụng những khó khăn khách quan như đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu, xung đột vũ trang quốc tế để quy chụp thành sự yếu kém, bất lực của bộ máy quản lý, từ đó kích động tâm lý hoang mang, làm suy giảm niềm tin của nhân dân vào sự điều hành của Chính phủ.
Thậm chí, từ câu chuyện giá xăng dầu, các thế lực chống phá còn đẩy vấn đề thành các nội dung chính trị, kích động người dân tích trữ, tạo khan hiếm giả tạo gây rối trật tự công cộng. Bản chất của những luận điệu này là nhằm phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng và công năng quản lý của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa.
Trước những luận điệu đó, thực tiễn quản lý chính là câu trả lời thuyết phục nhất. Trong quản lý xăng dầu, nguyên tắc này được thể hiện trước hết ở việc hài hòa ba lợi ích: lợi ích của Nhà nước với nguồn thu ngân sách và an ninh năng lượng; lợi ích của doanh nghiệp với yêu cầu duy trì sản xuất, kinh doanh có lãi hợp lý; lợi ích của người dân với khả năng tiếp cận nguồn nhiên liệu có giá cả ổn định, phù hợp và không bị đứt gãy nguồn hàng.
Cùng với đó, việc liên tục sửa đổi, bổ sung và hoàn thiện các văn bản, Nghị định về kinh doanh xăng dầu theo hướng tiệm cận hơn với thị trường, cắt giảm thủ tục hành chính, ứng dụng công nghệ số vào quản lý hóa đơn điện tử, minh bạch hóa Quỹ bình ổn giá được đánh giá là minh chứng cho tinh thần cầu thị, đổi mới liên tục dưới sự lãnh đạo của Đảng.
Điều hành linh hoạt, bảo đảm nguồn cung và củng cố niềm tin
Thực tiễn điều hành xăng dầu trong năm 2025 và những tháng đầu năm 2026 cho thấy rõ hơn yêu cầu kết hợp giữa cơ chế thị trường và vai trò quản lý của Nhà nước. Năm 2025, kinh tế thế giới phục hồi nhưng còn bấp bênh, đối mặt với nhiều bất định. Giá xăng dầu và nhiều hàng hóa cơ bản biến động khó lường trong bối cảnh địa chính trị leo thang, chiến tranh Nga - Ukraine tiếp tục diễn biến phức tạp. Trong nước, kinh tế có nhiều tín hiệu tích cực nhưng cũng đối mặt với không ít khó khăn, thách thức.
Trước tình hình đó, Bộ Công Thương luôn theo dõi, bám sát thị trường, tình hình cung cầu, giá cả xăng dầu thế giới và trong nước; đồng thời ban hành nhiều văn bản chỉ đạo các thương nhân kinh doanh xăng dầu bảo đảm cung ứng cho nền kinh tế, trong đó có các dịp lễ lớn và Tết.
Do đó, mặc dù chịu ảnh hưởng của các yếu tố địa chính trị và kinh tế thị trường trong và ngoài nước, dưới sự chỉ đạo của Ban Bí thư, Thủ tướng Chính phủ và Bộ Công Thương trong việc thực hiện các giải pháp bảo đảm an ninh năng lượng, cùng nỗ lực của các thương nhân kinh doanh xăng dầu, năm 2025 nguồn cung xăng dầu dồi dào, đáp ứng đủ nhu cầu tiêu dùng trong nước, giá cả ổn định, góp phần kiềm chế lạm phát và phát triển kinh tế vĩ mô.
Công tác điều hành giá xăng dầu tiếp tục được thực hiện chặt chẽ, bám sát diễn biến thị trường thế giới. Trong năm 2025, giá xăng dầu được điều chỉnh 54 kỳ, với số lần tăng - giảm đan xen. Đến kỳ điều hành ngày 31/12/2025, giá các mặt hàng xăng dầu đều giảm từ 6% đến hơn 17% so với đầu năm; trong đó xăng E5RON92 giảm 8,07%, xăng RON95-III giảm 8,82%, dầu diesel giảm 8%, dầu madut giảm sâu nhất 17,11%, qua đó góp phần giảm áp lực chi phí cho người dân và doanh nghiệp.
Bước sang năm 2026, diễn biến tại Trung Đông trở nên phức tạp, căng thẳng, giá xăng dầu thế giới tăng cao từ ngày 28/2/2026, nguồn cung liên tục gián đoạn. Ngày 7/3/2026, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước ban hành Văn bản hỏa tốc số 587 gửi Sở Công Thương các tỉnh, thành phố; các thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu; thương nhân sản xuất xăng dầu và thương nhân phân phối xăng dầu về thời gian điều hành giá xăng dầu theo Nghị quyết số 36/NQ-CP của Chính phủ.
Theo Nghị quyết số 36/NQ-CP về phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 2/2026 (ngày 6/3/2026), về nội dung liên quan đến cơ chế điều hành giá xăng dầu, Chính phủ đồng ý để Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính thực hiện điều chỉnh giá xăng dầu khi giá cơ sở của một trong các mặt hàng xăng dầu tiêu dùng phổ biến trên thị trường trong ngày tăng từ 7% trở lên so với giá cơ sở của kỳ điều hành liền kề trước đó. Sau khi xảy ra mức tăng này, Bộ Công Thương sẽ thực hiện điều hành giá và công bố giá cơ sở xăng dầu theo quy định.
Việc điều hành ngay khi giá xăng dầu tăng trên 7%, để giá bán lẻ trong nước tiệm cận giá thế giới, theo tài liệu đã có tác dụng tích cực trong khuyến khích doanh nghiệp nhập khẩu hàng hóa, bảo đảm nguồn cung, đồng thời giảm tâm lý tích trữ, hạn chế tình trạng người dân đổ xô đi mua hàng do lo ngại tăng giá và thiếu nguồn cung. Kết quả, thị trường sau đó ổn định trở lại, không còn tình trạng găm hàng hoặc đổ xô mua hàng gây biến động thị trường.
Trong công tác bình ổn giá, năm 2025 không trích, lập, chi sử dụng Quỹ Bình ổn giá xăng dầu đối với tất cả các mặt hàng xăng dầu. Sang năm 2026, trước tình trạng giá xăng dầu tăng cao, thực hiện Nghị quyết số 36/NQ-CP, Nghị quyết số 55/NQ-CP và chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Công Thương phối hợp với Bộ Tài chính điều hành giá xăng dầu có sử dụng Quỹ Bình ổn đối với các mặt hàng xăng dầu.
Khi giá xăng dầu tiếp tục tăng với biên độ lớn, Bộ Công Thương chủ động xây dựng phương án bình ổn giá, gửi Bộ Tài chính tổng hợp, trình Chính phủ xem xét. Ngày 10/3/2026, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Thông báo số 113/TB-VPCP, trong đó đồng ý về nguyên tắc với kiến nghị của Bộ Công Thương về việc sử dụng Quỹ Bình ổn giá xăng dầu. Việc sử dụng Quỹ Bình ổn giá xăng dầu cũng là một trong 5 biện pháp bình ổn giá được quy định tại Luật Giá.
Tiếp đó, Quyết định số 482/QĐ-TTg ngày 26/3/2026 của Thủ tướng Chính phủ về áp dụng các biện pháp về thuế đối với xăng dầu trong trường hợp cần thiết vì lợi ích quốc gia đã tạo thêm công cụ cho công tác điều hành. Trên cơ sở đó, liên Bộ Công Thương - Tài chính thực hiện điều hành giá xăng dầu theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước, không sử dụng Quỹ Bình ổn giá xăng dầu nhằm bảo đảm số dư Quỹ và kết hợp công cụ thuế để bình ổn giá.
Trong bối cảnh xung đột quân sự tại Trung Đông từ ngày 28/2/2026 vẫn chưa có hồi kết, Bộ Công Thương đã xây dựng các kịch bản điều hành giá xăng dầu theo các phương án và bám sát các nguyên tắc điều hành. Thời gian qua, giá bán lẻ trong được điều hành phù hợp với diễn biến giá xăng dầu thế giới, lộ trình điều chỉnh phù hợp, mức tăng được kiểm soát, không xảy ra tình trạng tăng giá đột biến gây tác động lớn đến kinh tế - xã hội.
Việc kết hợp điều hành giá với Quỹ Bình ổn và các giải pháp về thuế được đánh giá đã góp phần kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, hỗ trợ hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, đồng thời hạn chế tác động lan tỏa đến chi phí vận tải, sản xuất và mặt bằng giá hàng hóa trong nước.
Theo đó, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong lĩnh vực xăng dầu không chỉ nằm ở việc đấu tranh, phản bác những luận điệu sai trái mà trước hết phải được chứng minh bằng hiệu quả quản lý và điều hành. Khi nguồn cung được bảo đảm, giá được điều hành phù hợp, thị trường ổn định, lợi ích của Nhà nước, doanh nghiệp và người dân được hài hòa, đó chính là những bằng chứng thực tiễn cho tính đúng đắn của đường lối phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.
Giữ cho “mạch máu” xăng dầu thông suốt, bảo đảm an sinh xã hội chính là câu trả lời thực tiễn, góp phần bẻ gãy những luận điệu xuyên tạc, giữ vững ổn định chính trị và xây dựng đất nước Việt Nam ngày càng phồn vinh, hạnh phúc.