Đóng

Quốc hội thông qua Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi)

Với 478/479 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội thông qua Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi), có hiệu lực từ 01/3/2027.

Kết quả Quốc hội thông qua Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi).

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI, sáng 21/11, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Quốc hội biểu quyết thông qua Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi). Trước đó, Quốc hội nghe Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao Nguyễn Huy Tiến trình bày Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Bộ luật.

Đoàn Chủ tọa phiên họp.

Theo Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao Nguyễn Huy Tiến, trên cơ sở ý kiến của các đại biểu Quốc hội, kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và ý kiến của các cơ quan hữu quan, Viện kiểm sát nhân dân tối cao đã nghiêm túc nghiên cứu, phối hợp rà soát, tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo, bảo đảm chất lượng, tính khả thi và sự thống nhất của hệ thống pháp luật.

Dự thảo Bộ luật sau chỉnh lý gồm 9 phần, 37 chương, 527 điều; trong đó có 36 điều bổ sung mới, 300 điều sửa đổi, bổ sung và 191 điều giữ nguyên. 5 nhóm nội dung trọng tâm của dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi) gồm:

Thứ nhất, về nguyên tắc tố tụng điện tử (Điều 18). Cơ quan soạn thảo đã tiếp thu, chỉnh lý Điều 18 theo hướng bảo đảm tính nguyên tắc. Quy định này điều chỉnh việc lập, quản lý hồ sơ vụ án điện tử, đồng thời là nguyên tắc chung chi phối việc tạo lập, quản lý, cập nhật, lưu trữ và chuyển giao tài liệu, dữ liệu điện tử trong toàn bộ quá trình tố tụng. Phạm vi áp dụng trải từ tiếp nhận, giải quyết nguồn tin về tội phạm đến khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án.

Thứ hai, về trách nhiệm khởi tố và xử lý vụ án hình sự (Điều 21). Cơ quan soạn thảo đã rà soát, hoàn thiện các quy định nhằm thể chế hóa Nghị quyết số 24-NQ/TW của Bộ Chính trị, bảo đảm việc xem xét, đánh giá khách quan, toàn diện các trường hợp đổi mới, sáng tạo vì lợi ích chung để áp dụng chính sách hình sự phù hợp.

Thứ ba, về thu thập phương tiện điện tử, dữ liệu điện tử (Điều 118). Dự thảo được chỉnh lý theo hướng ưu tiên phục hồi, tìm kiếm, giám định trên bản sao; chỉ thực hiện trên bản gốc trong trường hợp đặc biệt và phải bảo đảm tính toàn vẹn của dữ liệu.

Viện trưởng Viện kiểm sát Nhân dân tối cao Nguyễn Huy Tiến trình bày Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý về dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi).

Thứ tư, về thủ tục đối với bị can, bị cáo tự nguyện nhận tội, chấp nhận hình phạt được đề nghị (Chương 31). Thủ tục mới này nhận được sự quan tâm của nhiều đại biểu, nhất là về điều kiện áp dụng, tính tự nguyện và cơ chế kiểm soát.

Cơ quan soạn thảo đã tiếp thu, chỉnh lý theo hướng quy định rõ điều kiện, phạm vi áp dụng; trách nhiệm giải thích quyền, nghĩa vụ và hậu quả pháp lý cho bị can; trình tự ghi nhận việc tự nguyện nhận tội, chấp nhận hình phạt được đề nghị, bảo đảm phù hợp với chính sách mới của Bộ luật Hình sự (sửa đổi) vừa được Quốc hội thông qua.

Việc áp dụng thủ tục phải thực chất, tự nguyện, không ép buộc, không hạn chế quyền bào chữa và các quyền tố tụng hợp pháp khác. Cơ quan tiến hành tố tụng phải kiểm tra, đánh giá đầy đủ căn cứ buộc tội trước khi quyết định áp dụng thủ tục này.

Thứ năm, về thủ tục tố tụng đối với pháp nhân thương mại. Cơ quan soạn thảo đã rà soát, chỉnh lý các quy định về người đại diện theo pháp luật của pháp nhân thương mại, làm rõ quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm tham gia tố tụng; đồng thời khắc phục những vướng mắc trong thực tiễn, bảo đảm phù hợp với Bộ luật Hình sự (sửa đổi) và pháp luật có liên quan.

Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi) có hiệu lực thi hành từ ngày 01/3/2027. Việc sửa đổi toàn diện Bộ luật nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng về cải cách tư pháp, chuyển đổi số; tăng cường bảo vệ quyền công dân trong hoạt động tố tụng hình sự.

Nguyên Khánh