Tại tọa đàm về an toàn thực phẩm trong sản xuất, kinh doanh bia, rượu và nước giải khát diễn ra vào sáng 4/11/2026 ở Hà Nội, các chuyên gia đã đề cập việc sử dụng kết quả kiểm nghiệm trong kiểm soát chất lượng.
Đọc cho rõ những dòng kết quả
Theo ThS. Nguyễn Đức Thịnh, Phó Tổng Thư ký Hội Khoa học Kỹ thuật An toàn thực phẩm Việt Nam (VINAFOSA), phiếu kiểm nghiệm phản ánh kết quả tại thời điểm kiểm tra. Tại tọa đàm, ông lưu ý việc bảo đảm an toàn còn phụ thuộc vào cách quản lý nguyên liệu, sản xuất, bảo quản và vận chuyển. Các khâu này phải được kiểm soát thường xuyên.
Sau lần thử nghiệm, công việc giữ chất lượng vẫn tiếp tục. Chai nước xuất xưởng còn qua kho, phương tiện vận chuyển và điểm bán trước khi được mang về nhà. Những điều kiện ở các chặng ấy phải phù hợp với yêu cầu của từng loại đồ uống.
Cục An toàn thực phẩm khuyến cáo người tiêu dùng kiểm tra nhãn, hạn sử dụng và nhà sản xuất đối với thực phẩm chế biến sẵn; không sử dụng hàng có bao bì rách, phồng, méo mó hoặc không còn nguyên vẹn.
Quy định dịch vụ của Trung tâm Kỹ thuật Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng 3 (QUATEST 3) cũng nêu phiếu kết quả thử nghiệm có giá trị đối với đối tượng tại thời điểm thử nghiệm. Việc phát hành phiếu không làm giảm nghĩa vụ thương mại, pháp lý của các bên liên quan.
Khi xem giấy tờ, người tiêu dùng có thể bắt đầu từ những chi tiết dễ đọc: tên mẫu, đơn vị gửi, thời gian thực hiện và các chỉ tiêu được thử. Nếu tên trên giấy khác nhãn chai đang bán, cửa hàng nên giải thích mối liên hệ. Bản chụp thiếu trang hoặc mờ phần mô tả chưa giúp người xem có đủ căn cứ nhận định.
Phần khó hơn nằm ở các thuật ngữ và con số. Với nội dung chưa hiểu, khách có thể hỏi đơn vị bán hoặc tìm đầu mối tư vấn chuyên môn. Chỉ từ vài dòng kết quả, người xem không nên tự mở rộng kết luận sang những đặc tính chưa được đề cập trên phiếu.
Nếu khách hỏi một chỉ tiêu nói lên điều gì, còn nhân viên chỉ nhắc lại rằng hàng đã kiểm nghiệm, cuộc trao đổi sẽ khó đi đến đâu. Sẽ dễ hiểu hơn khi cửa hàng trả lời đúng điều được hỏi hoặc nhờ người phụ trách chuyên môn giải thích.
Bên bán cũng có thể chỉ rõ mình đang dùng kết quả nào để giới thiệu đặc tính của đồ uống. Cách trao đổi ấy giúp khách hiểu được căn cứ lựa chọn, đồng thời tránh nhầm giữa nội dung đã được đánh giá với lời quảng bá bổ sung.
Đối với một đơn hàng qua mạng, lưu lại bản chụp được cung cấp, trang giới thiệu và tin nhắn đặt mua là việc có thể làm ngay. Sau này, nếu phát sinh khác biệt, hai bên sẽ thuận tiện đối chiếu điều đã trao đổi.
Trách nhiệm với chai nước đã bán
Một người chọn vài chai dùng trong ngày sẽ có cách cân nhắc khác với gia đình mua cả thùng để dành. Giá ưu đãi có thể hấp dẫn, song số lượng thực dùng, chỗ cất giữ và hướng dẫn trên nhãn đều ảnh hưởng đến quyết định ấy.
Với loại có yêu cầu bảo quản riêng, hỏi rõ cách giao nhận ngay từ đầu sẽ giúp tránh lúng túng khi hàng đến. Cửa hàng cũng dễ chuẩn bị phương án phù hợp hơn nếu hai bên đã trao đổi cụ thể. Đến lúc sử dụng, những chỉ dẫn của nhà sản xuất vẫn cần được tuân thủ.
Cũng tại tọa đàm về an toàn thực phẩm trong sản xuất, kinh doanh bia, rượu và nước giải khát sáng 4/11, ông Nguyễn Thành Đạt, đại diện Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế), lưu ý nguy cơ của từng nhóm đồ uống có sự khác nhau. Các mối nguy có thể liên quan đến nguyên liệu, vi sinh vật trong sản xuất hoặc bao bì tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm. Vì thế, rượu, bia và nước giải khát phải được xem xét theo đặc điểm riêng.
Ở khâu nhận hàng, tờ phiếu đã xem trước đó không thay cho việc quan sát chai, hộp đang cầm trên tay. Cục An toàn thực phẩm khuyến cáo kiểm tra nhãn, hạn sử dụng và nhà sản xuất đối với thực phẩm chế biến sẵn; không sử dụng hàng có bao bì rách, phồng, méo mó hoặc không còn nguyên vẹn.
Nếu vừa mở thùng đã thấy bao gói hư hại, người nhận có thể chụp lại ngay tình trạng ấy, giữ nhãn, mã lô nếu có và chứng từ thanh toán. Khi liên hệ cửa hàng, nên nói rõ mình đặt loại nào, nhận lúc nào, phát hiện dấu hiệu gì. Một phản ánh cụ thể sẽ thuận tiện cho việc kiểm tra hơn câu nhận xét chung rằng hàng "không ổn".
Lúc này, điều người mua chờ đợi là phản hồi về chính đơn hàng của mình. Cửa hàng có thể trao đổi với nhà sản xuất, đơn vị vận chuyển để tìm nguyên nhân và thống nhất hướng xử lý. Việc gửi lại giấy tờ đã dùng khi chào bán chưa trả lời được băn khoăn về tình trạng thực tế mà khách vừa phản ánh.
Trách nhiệm ấy đã được pháp luật quy định. Điều 14 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023 yêu cầu tổ chức, cá nhân kinh doanh bảo đảm an toàn, chất lượng và công dụng theo nội dung đã công bố, quảng cáo, giới thiệu, giao kết, cam kết hoặc theo pháp luật. Điều 31 quy định nghĩa vụ tiếp nhận, giải quyết phản ánh, yêu cầu, khiếu nại.
Cách tiếp nhận của bên bán cũng ảnh hưởng đến quá trình làm rõ vụ việc. Người phụ trách nên đọc kỹ phản ánh, hỏi thêm những điểm còn thiếu và hướng dẫn bước tiếp theo. Khi biết phải liên hệ ai, gửi hình ảnh hay chứng từ nào, khách sẽ bớt mất thời gian hỏi đi hỏi lại.
Nếu chưa được giải quyết thỏa đáng, người tiêu dùng có thể liên hệ Sở Công Thương, Hội Bảo vệ người tiêu dùng tại địa phương hoặc Tổng đài 1800.6838 để được hướng dẫn chuẩn bị hồ sơ và tiếp cận phương thức bảo vệ quyền lợi. Một phiếu kiểm nghiệm được giải thích rõ sẽ hữu ích hơn lời hứa an toàn chung chung. Và khi chai nước có vấn đề, người mua cần được nghe câu trả lời về chính món hàng ấy, cùng cách giải quyết của nơi đã bán cho mình.