Sơn La: Xây dựng thói quen tiêu dùng an toàn cho đồng bào vùng cao

Để bà con “mắt thấy, tay sờ”

Ông Nguyễn Viết Thông - Quyền Chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Sơn La cho rằng, trước xu hướng thương mại điện tử phát triển mạnh mẽ, len lỏi đến tận các bản làng vùng cao, Chi cục Quản lý thị trường Sơn La xác định công tác tuyên truyền phải thực sự gần dân, dễ hiểu và thiết thực. Nếu chỉ dừng lại ở văn bản hay khẩu hiệu thì bà con rất khó tiếp cận, vì vậy lực lượng Quản lý thị trường Sơn La lựa chọn những hình thức trực quan, sinh động, để bà con “mắt thấy, tay sờ”, từ đó dễ nhớ và dễ làm theo.

Gần đây nhất, Chi cục Quản lý thị trường Sơn La đã chủ trì tổ chức 5 gian hàng trưng bày, giới thiệu và hướng dẫn phân biệt hàng thật - hàng giả tại địa bàn các xã Yên Châu, Thuận Châu, Tà Xùa và phường Tô Hiệu. Tại mỗi gian hàng, hàng thật và hàng giả được trưng bày song song, cán bộ Quản lý thị trường trực tiếp hướng dẫn bà con cách quan sát tem nhãn, bao bì, mã vạch, hạn sử dụng.

“Với đồng bào vùng cao, cách làm này hiệu quả hơn rất nhiều so với việc phát tờ rơi, bởi bà con được tận mắt nhìn, tận tai nghe và trao đổi trực tiếp. Qua đó, kiến thức về hàng hóa rõ nguồn gốc được lan tỏa tự nhiên, nhẹ nhàng nhưng bền vững, giúp bà con tự tin hơn khi tiếp cận các quảng cáo trên mạng xã hội” - ông Nguyễn Viết Thông nhấn mạnh.

Theo ông Nguyễn Viết Thông, để nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền, Chi cục Quản lý thị trường Sơn La đã ký Quy chế phối hợp với Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (PA05 - Công an tỉnh Sơn La) và tăng cường trao đổi thông tin tới các cơ quan thông tin đại chúng. Thông qua phối hợp, công tác đẩy mạnh tuyên truyền pháp luật, nâng cao trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân tham gia kinh doanh thương mại điện tử, đồng thời kịp thời cung cấp thông tin cảnh báo cho người tiêu dùng.

“Mục tiêu là giúp bà con chủ động phòng tránh hàng nhập lậu, hàng giả, hàng cấm, hàng không rõ nguồn gốc, cũng như những nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe khi mua sắm trên môi trường mạng” - ông Nguyễn Viết Thông nói thêm.

Theo ông Nguyễn Viết Thông, thực tế cho thấy, mức độ nhận thức của tiểu thương và người dân, nhất là tại các khu vực vùng sâu, vùng xa của Sơn La vẫn còn những hạn chế nhất định. Nhiều bà con có thói quen chọn hàng theo giá rẻ, chưa quan tâm đầy đủ đến tem nhãn hay giấy tờ chứng minh nguồn gốc xuất xứ. Đây chính là kẽ hở để các đối tượng xấu lợi dụng, đưa hàng lậu, hàng giả, hàng kém chất lượng len lỏi vào đời sống.

Ngoài ra, khó khăn lớn nhất xuất phát từ điều kiện địa hình chia cắt, giao thông không thuận lợi, trong khi trình độ tiếp cận công nghệ thông tin của đồng bào dân tộc thiểu số còn không đồng đều. Thương mại điện tử lại phát triển rất nhanh, hình thức giao dịch ngày càng đa dạng, khiến việc nhận diện rủi ro trở nên phức tạp hơn với bà con.

Bên cạnh đó, các đối tượng vi phạm thường xuyên thay đổi phương thức hoạt động, lợi dụng mạng xã hội và dịch vụ chuyển phát nhanh để vận chuyển hàng hóa. Điều này không chỉ gây khó khăn cho công tác kiểm tra, xác minh kho bãi, mà còn đặt ra yêu cầu cao hơn đối với công tác tuyên truyền, hướng dẫn người dân nhận diện các hành vi gian lận thương mại trên môi trường điện tử.

“Cánh tay nối dài” bài trừ hàng giả

Ông Nguyễn Viết Thông cho hay, việc kết hợp giữa kiểm tra, xử lý vi phạm và tuyên truyền, hướng dẫn kỹ năng tiêu dùng an toàn trên môi trường điện tử cho tiểu thương và người dân vùng cao được Quản lý thị trường Sơn La xác định là nhiệm vụ phải làm song song và thường xuyên.

Trong quá trình kiểm tra, kiểm soát thị trường, lực lượng Quản lý thị trường Sơn La không chỉ xử lý vi phạm hành chính mà còn chú trọng giải thích, hướng dẫn tiểu thương thực hiện đúng quy định về hóa đơn, chứng từ, nguồn gốc hàng hóa. Mỗi cuộc kiểm tra đều là một dịp để tuyên truyền, nhắc nhở và hỗ trợ bà con.

Điểm nhấn nổi bật là việc duy trì 5 gian hàng trưng bày hàng thật - hàng giả. Thông qua mô hình này, bà con hình thành thói quen kiểm tra hàng hóa trước khi mua, nhất là khi giao dịch trên môi trường mạng. Cùng với đó, phối hợp với chính quyền xã, phường tổ chức cho các hộ kinh doanh ký cam kết không tiếp tay cho hàng lậu, hàng giả.

“Việc xử lý nghiêm các vi phạm trên môi trường điện tử thời gian qua vừa mang tính răn đe, vừa là bài học thực tế, giúp người dân nâng cao ý thức tự bảo vệ quyền lợi của mình. Khi bà con hiểu rõ, làm đúng, thị trường sẽ dần ổn định và phát triển bền vững hơn” - Quyền Chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường Sơn La nhấn mạnh.

Theo ông Nguyễn Viết Thông, thời gian tới, Chi cục trưởng Quản lý thị trường Sơn La sẽ tiếp tục đẩy mạnh phối hợp chặt chẽ với các xã, phường trên toàn tỉnh, coi đây là “cánh tay nối dài” trong công tác tuyên truyền. Cùng đó, định hướng nhân rộng mô hình gian hàng trưng bày hàng thật - hàng giả tại các chợ phiên, trung tâm cụm xã, để bà con vùng cao dễ dàng tiếp cận kiến thức thực tế nhất.

Ngoài ra, chi cục sẽ phối hợp với các sàn thương mại điện tử, đơn vị bưu chính, chuyển phát nhằm tăng cường kiểm soát hàng hóa từ khâu đầu vào. Đồng thời, vận động tiểu thương vùng cao xây dựng các “Điểm bán hàng văn minh”, có cam kết rõ ràng về nguồn gốc xuất xứ hàng hóa.

“Mục tiêu cuối cùng của lực lượng Quản lý thị trường Sơn La là tạo dựng môi trường kinh doanh trực tuyến lành mạnh, để đồng bào dân tộc thiểu số không chỉ là người tiêu dùng thông thái, mà còn là nhân tố tích cực trong việc bài trừ hàng giả, hàng kém chất lượng tại địa phương” - ông Nguyễn Viết Thông nhấn mạnh.

Quyền Chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Sơn La Nguyễn Viết Thông cho rằng, nhiều hàng hóa vi phạm bắt nguồn từ tâm lý ham rẻ, mua theo xu hướng và tin vào quảng cáo. Khi người tiêu dùng có kiến thức và thận trọng hơn, hàng hóa vi phạm sẽ khó tiêu thụ.