Vốn xanh cho dự án tiết kiệm năng lượng
Áp lực giảm phát thải, yêu cầu từ thị trường xuất khẩu và biến động giá năng lượng đang thúc đẩy doanh nghiệp đầu tư mạnh hơn cho tiết kiệm năng lượng. Trong đó, tài chính xanh được xem là nguồn lực quan trọng giúp doanh nghiệp đổi mới công nghệ, giảm chi phí và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Tại chương trình “Chuyên gia chia sẻ” do Chương trình quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả (VNEEP) thực hiện, ông Trần Khánh, Giám đốc khối khách hàng doanh nghiệp - Ngân hàng thương mại cổ phần Bắc Á đã chia sẻ về tài chính xanh và vai trò của nguồn vốn này trong thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả tại doanh nghiệp.
Theo ông Trần Khánh, qua thực tiễn thẩm định, ngân hàng nhận thấy nhận thức của doanh nghiệp về tiết kiệm năng lượng đã có sự chuyển biến rõ rệt. Thay vì chỉ coi đây là giải pháp tiết giảm chi phí, nhiều doanh nghiệp đã xem đầu tư tiết kiệm năng lượng là khoản đầu tư dài hạn nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh.
“Áp lực từ chi phí nguyên liệu cũng buộc doanh nghiệp phải đẩy mạnh đổi mới công nghệ, qua đó giảm chi phí và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực. Theo thực tế ghi nhận, những khoản đầu tư này có thể giúp doanh nghiệp tiết kiệm khoảng 15-30% chi phí nguyên vật liệu”, ông Trần Khánh cho biết.
Ông Trần Khánh, Giám đốc khối khách hàng doanh nghiệp - Ngân hàng thương mại cổ phần Bắc Á.
Bên cạnh đó, các yêu cầu về ESG (môi trường, xã hội và quản trị) và tiêu chuẩn ngày càng cao tại những thị trường xuất khẩu lớn như Nhật Bản, Mỹ và Liên minh châu Âu cũng đang thúc đẩy doanh nghiệp từng bước xanh hóa hoạt động sản xuất. Cùng với đó, thị trường carbon đang dần hình thành tại Việt Nam, khiến nhiều doanh nghiệp chủ động chuẩn bị và tăng đầu tư vào các giải pháp năng lượng xanh.
Đại diện Bắc Á Bank cho rằng, với doanh nghiệp vừa và nhỏ, cơ hội tiếp cận vốn xanh khá rộng. Những dự án như đầu tư thiết bị hiệu suất cao, cải tạo lò hơi, hệ thống điều hòa, hệ thống lạnh, lắp đặt điện mặt trời áp mái hay triển khai giải pháp quản lý năng lượng đều có thể được xem xét nếu chứng minh được hiệu quả.
“Từ góc độ Bắc Á Bank, khi xem xét tài trợ một dự án xanh, điều chúng tôi quan tâm không phải là quy mô lớn hay nhỏ, mà là hiệu quả, tính khả thi của dự án và khả năng tạo dòng tiền để trả nợ vay”, ông Trần Khánh nhấn mạnh.
Do đó, nếu doanh nghiệp xây dựng được phương án đầu tư rõ ràng và lượng hóa được hiệu quả tiết kiệm năng lượng, khả năng tiếp cận nguồn vốn xanh sẽ cao hơn.
Theo ông Trần Khánh, yêu cầu xanh hóa cũng không chỉ đặt ra với các doanh nghiệp lớn. Do doanh nghiệp vừa và nhỏ là mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng, quá trình chuyển đổi xanh cần được triển khai đồng bộ trên toàn bộ chuỗi.
Tuy nhiên, ông Trần Khánh cho rằng, doanh nghiệp hiện vẫn gặp một số khó khăn khi tiếp cận vốn ngân hàng cho các dự án tiết kiệm năng lượng. Một trong những nguyên nhân là suất đầu tư tương đối lớn, trong khi thời gian thu hồi vốn thường kéo dài.
Bên cạnh đó, nhiều doanh nghiệp chưa có báo cáo kiểm toán năng lượng đầy đủ, khiến ngân hàng gặp khó trong việc đánh giá hiệu quả tiết kiệm năng lượng và tính khả thi của dự án.
“Về phía Bắc Á Bank, khi xem xét tài trợ, chúng tôi sẽ cân đối giữa hiệu quả tiết kiệm năng lượng của dự án với các yêu cầu về bảo đảm khoản vay. Theo đó, những doanh nghiệp có dự án khả thi, phương án đầu tư rõ ràng và báo cáo tiết kiệm năng lượng minh bạch sẽ có nhiều thuận lợi hơn trong quá trình tiếp cận nguồn vốn ngân hàng”, ông Trần Khánh cho hay.
Cũng theo đại diện Bắc Á Bank, với các dự án tiết kiệm năng lượng, ngân hàng không đánh giá dựa trên một tiêu chí riêng lẻ mà xem xét tổng thể trên 3 nhóm: Hiệu quả tài chính, hiệu quả năng lượng và năng lực triển khai của doanh nghiệp.
Thứ nhất là hiệu quả tài chính, bao gồm khả năng giảm chi phí vận hành, thời gian hoàn vốn, tác động đến dòng tiền và khả năng trả nợ. Đây là cơ sở quan trọng để ngân hàng đánh giá tính khả thi của phương án vay vốn.
Thứ hai là hiệu quả năng lượng, thể hiện ở mức năng lượng dự kiến tiết kiệm được, khả năng giảm phát thải, mức độ phù hợp của công nghệ và khả năng duy trì hiệu quả trong suốt vòng đời dự án.
Thứ ba là năng lực triển khai của doanh nghiệp, từ hồ sơ kỹ thuật, phương án đầu tư đến năng lực quản trị và tổ chức thực hiện. Một dự án có công nghệ tốt nhưng thiếu cơ sở kỹ thuật hoặc phương án tài chính rõ ràng vẫn có thể gặp khó trong quá trình thẩm định.
“Điều ngân hàng quan tâm không chỉ là doanh nghiệp tiết kiệm được bao nhiêu năng lượng, mà phần tiết kiệm đó có chuyển hóa thành dòng tiền để phục vụ khả năng trả nợ hay không. Đây cũng là một trong những điểm khác biệt khi tiếp cận các dự án tiết kiệm năng lượng so với các khoản đầu tư truyền thống trước đây của ngân hàng”, ông Trần Khánh nhấn mạnh.
Kết nối nguồn lực cho chuyển đổi xanh
Trao đổi về sự phối hợp giữa Nhà nước, ngân hàng và doanh nghiệp trong việc phát huy hiệu quả tài chính xanh, đại diện Bắc Á Bank cho rằng, tài chính xanh chỉ có thể phát huy hiệu quả khi Nhà nước, ngân hàng và doanh nghiệp cùng chia sẻ mục tiêu, cùng hành động và cùng tạo dựng một hệ sinh thái hỗ trợ lẫn nhau.
Từ đổi mới thiết bị đến tối ưu hệ thống năng lượng, tài chính xanh đang tạo thêm dư địa để doanh nghiệp nâng hiệu quả sản xuất và giảm chi phí vận hành.
Trước hết, về phía Nhà nước, thời gian qua đã có nhiều chính sách rất tích cực như Chương trình quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, các chương trình hỗ trợ kỹ thuật cũng như những sáng kiến thúc đẩy đầu tư xanh. Điều quan trọng hiện nay là đẩy nhanh quá trình triển khai, giúp doanh nghiệp và ngân hàng tiếp cận các cơ chế hỗ trợ một cách thuận lợi và hiệu quả hơn.
Về phía các tổ chức tín dụng, cần chuyển từ vai trò đơn thuần là đơn vị cung cấp vốn sang vai trò đồng hành cùng doanh nghiệp. Điều đó không chỉ thể hiện ở việc hoàn thiện các sản phẩm tín dụng xanh hay nâng cao năng lực thẩm định, mà còn ở việc hỗ trợ doanh nghiệp ngay từ đầu, từ khâu xây dựng các dự án có tính khả thi.
Đối với doanh nghiệp, cần coi đầu tư tiết kiệm năng lượng là chiến lược nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh trong dài hạn. Đồng thời, doanh nghiệp cần chủ động minh bạch thông tin, chuẩn bị đầy đủ hồ sơ dự án và lượng hóa được hiệu quả tài chính cũng như hiệu quả môi trường, qua đó tạo niềm tin đối với các tổ chức tín dụng.
Theo ông Trần Khánh, trong khoảng 3-5 năm tới, nhu cầu đầu tư đổi mới công nghệ, sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả của doanh nghiệp sẽ tiếp tục gia tăng.
Nguyên nhân thứ nhất là các thị trường xuất khẩu đang đặt ra yêu cầu ngày càng cao về giảm phát thải, đồng thời yêu cầu hoạt động sản xuất phải xanh hơn, bảo đảm các tiêu chuẩn về môi trường và giảm phát thải carbon. Chính vì vậy, doanh nghiệp sẽ phải nỗ lực nhiều hơn và nhu cầu đầu tư đổi mới công nghệ cũng sẽ gia tăng đáng kể.
Thứ hai là trước những biến động khó lường của giá năng lượng trong thời gian qua, đổi mới công nghệ nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng đang trở thành yêu cầu tất yếu đối với các doanh nghiệp.
“Thứ ba là Việt Nam đã đưa ra cam kết đạt mức phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. Vì vậy, đầu tư cho tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải và chuyển đổi xanh sẽ là yêu cầu đối với toàn bộ nền kinh tế, chứ không chỉ giới hạn ở một vài doanh nghiệp”, đại diện Bắc Á Bank nhận định.
Tài chính xanh đang mở thêm cơ hội để doanh nghiệp đầu tư tiết kiệm năng lượng, đổi mới công nghệ, giảm chi phí và nâng cao năng lực cạnh tranh.