Tạo đầu ra bền vững cho nông sản từ những cái bắt tay chiến lược

Gia Lai đang sở hữu nhiều vùng nguyên liệu nông sản quy mô lớn với các sản phẩm chủ lực như chanh dây, sầu riêng, chuối, rau củ quả và cây công nghiệp. Tuy nhiên, bài toán đầu ra ổn định và nâng cao giá trị gia tăng vẫn là thách thức đối với nhiều hợp tác xã và người dân. Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, bà Nguyễn Thị Diễm Hằng, Phó Chủ tịch Công ty CP Vinanutri Food Bình Định cho rằng, việc ký kết hợp tác giữa doanh nghiệp và các hợp tác xã là bước đi quan trọng để xây dựng chuỗi liên kết sản xuất, tiêu thụ bền vững cho nông sản Gia Lai.

Kết nối doanh nghiệp với hợp tác xã để xây dựng vùng nguyên liệu bền vững

- Bà đánh giá như thế nào về tiềm năng hợp tác giữa doanh nghiệp chế biến và các hợp tác xã nông nghiệp tại Gia Lai?

Bà Nguyễn Thị Diễm Hằng: Gia Lai có rất nhiều lợi thế để phát triển nông nghiệp hàng hóa quy mô lớn. Điều khiến chúng tôi quan tâm không chỉ là diện tích sản xuất hay sản lượng nông sản, mà còn là sự phát triển ngày càng chuyên nghiệp của các hợp tác xã trên địa bàn tỉnh.

Qua quá trình làm việc, chúng tôi nhận thấy nhiều hợp tác xã đã chủ động tổ chức sản xuất theo vùng nguyên liệu, từng bước áp dụng các tiêu chuẩn chất lượng và có định hướng liên kết với doanh nghiệp. Đây là yếu tố rất quan trọng bởi doanh nghiệp chế biến không thể làm việc với từng hộ dân riêng lẻ mà cần những đơn vị đầu mối đủ năng lực tổ chức sản xuất.

Các biên bản ghi nhớ hợp tác được ký kết lần này không đơn thuần là sự kết nối giữa bên bán và bên mua mà là nền tảng để doanh nghiệp cùng hợp tác xã xây dựng vùng nguyên liệu ổn định, đáp ứng yêu cầu của thị trường trong nước và xuất khẩu.

- Bà kỳ vọng gì từ các thỏa thuận hợp tác với các doanh nghiệp, hợp tác xã của Gia Lai, thưa bà?

Bà Nguyễn Thị Diễm Hằng: Điều chúng tôi hướng tới sau khi ký kết hợp tác là xây dựng các mối liên kết lâu dài thay vì những giao dịch ngắn hạn theo từng vụ mùa. Khi ký kết với các hợp tác xã, doanh nghiệp có thể chủ động phối hợp xây dựng kế hoạch sản xuất, dự báo nhu cầu thị trường và định hướng sản phẩm ngay từ đầu vụ.

Thông qua hợp tác, Vinanutri Food sẽ hỗ trợ các hợp tác xã về kỹ thuật sản xuất, quy trình canh tác, tiêu chuẩn chất lượng cũng như thông tin thị trường. Ngược lại, các hợp tác xã sẽ đóng vai trò tổ chức sản xuất, quản lý vùng nguyên liệu và bảo đảm chất lượng sản phẩm theo yêu cầu.

Tôi cho rằng, đây là mô hình hợp tác mang lại lợi ích cho cả hai phía. Doanh nghiệp có nguồn nguyên liệu ổn định, còn hợp tác xã và người dân có đầu ra rõ ràng, hạn chế tình trạng sản xuất tự phát hoặc phụ thuộc vào thương lái.

Ngoài ra, khi tham gia vào chuỗi liên kết giữa hợp tác xã và doanh nghiệp, người dân sẽ được tiếp cận kỹ thuật sản xuất tiên tiến, các tiêu chuẩn chất lượng cao và thông tin thị trường một cách đầy đủ hơn.

Đặc biệt, đầu ra được đảm bảo giúp bà con mạnh dạn đầu tư sản xuất theo hướng bài bản, thay vì chạy theo tâm lý thị trường ngắn hạn. Khi có hợp đồng bao tiêu, người dân sẽ biết mình cần sản xuất gì, sản xuất như thế nào và bán cho ai. Đây cũng là nền tảng để hình thành những vùng nguyên liệu quy mô lớn, nâng cao năng lực cạnh tranh của nông sản Gia Lai trên thị trường.

Bao tiêu dài hạn để nông dân yên tâm sản xuất

- Vinanutri Food sẽ đồng hành với nông dân và các vùng nguyên liệu của Gia Lai như thế nào sau khi ký kết hợp tác, thưa bà?

Bà Nguyễn Thị Diễm Hằng: Điều quan trọng nhất là cam kết đồng hành lâu dài. Chúng tôi định hướng ký kết hợp đồng liên kết trong thời gian từ 3 đến 5 năm hoặc dài hơn đối với những vùng nguyên liệu đáp ứng tốt các yêu cầu của nhà máy.

Chúng tôi xác định muốn phát triển bền vững, doanh nghiệp không thể chỉ xuất hiện vào thời điểm thu mua mà phải tham gia ngay từ đầu chuỗi sản xuất. Vì vậy, định hướng của Vinanutri Food là xây dựng mối liên kết dài hạn với người dân, hợp tác xã và các vùng nguyên liệu tiềm năng tại Gia Lai.

Không chỉ bao tiêu sản phẩm, doanh nghiệp còn hỗ trợ kỹ thuật canh tác, hướng dẫn các quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn phù hợp với từng thị trường. Đối với những vùng nguyên liệu có điều kiện phát triển hữu cơ, chúng tôi sẵn sàng tư vấn và hỗ trợ các tiêu chuẩn quốc tế. Với những vùng sản xuất quy mô lớn, doanh nghiệp sẽ phối hợp triển khai các tiêu chuẩn như VietGAP, GlobalGAP nhằm nâng cao khả năng cạnh tranh của sản phẩm.

Một điểm khác biệt của Vinanutri Food là chúng tôi không chỉ thu mua sản phẩm loại A mà hướng tới bao tiêu toàn bộ sản lượng đạt tiêu chuẩn của nông dân. Các sản phẩm đạt kích cỡ đẹp sẽ phục vụ thị trường tươi, còn những sản phẩm có kích cỡ nhỏ hơn sẽ được đưa vào các dây chuyền chế biến phù hợp.

- Bà đánh giá như thế nào về vai trò của các hoạt động kết nối cung cầu, xúc tiến thương mại đối với doanh nghiệp và người sản xuất nông nghiệp hiện nay?

Bà Nguyễn Thị Diễm Hằng: Tôi cho rằng, xúc tiến thương mại đang ngày càng đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành các chuỗi liên kết bền vững giữa doanh nghiệp với người sản xuất. Tuy nhiên, điều các doanh nghiệp mong muốn không chỉ là những cuộc gặp gỡ mang tính giới thiệu sản phẩm hay trao đổi thông tin đơn thuần, mà là những chương trình có tính kết nối thực chất, giúp các bên hiểu rõ nhu cầu của nhau và tiến tới hợp tác lâu dài.

Thực tế cho thấy, nhiều nông dân, hợp tác xã có sản phẩm tốt nhưng chưa nắm được yêu cầu của thị trường, trong khi doanh nghiệp lại gặp khó khăn trong việc tìm kiếm vùng nguyên liệu phù hợp. Nếu hai bên không có cơ hội tiếp xúc trực tiếp thì rất khó hình thành được các mối liên kết bền vững.

Thông qua các hoạt động kết nối cung cầu, doanh nghiệp có thể chia sẻ cụ thể về tiêu chuẩn sản xuất, quy cách sản phẩm, nhu cầu thị trường cũng như định hướng phát triển vùng nguyên liệu. Ngược lại, người dân và hợp tác xã cũng có cơ hội tiếp cận doanh nghiệp, hiểu rõ hơn những yêu cầu cần đáp ứng để tham gia vào chuỗi giá trị.

Tôi cho rằng, đây là hướng đi cần tiếp tục được đẩy mạnh trong thời gian tới bởi chỉ khi doanh nghiệp và người sản xuất thực sự gặp được nhau mới có thể tạo ra những hợp đồng liên kết, những vùng nguyên liệu ổn định và những chuỗi giá trị có khả năng cạnh tranh cao trên thị trường.

- Bà kỳ vọng như thế nào về tương lai phát triển của ngành nông nghiệp Gia Lai trong bối cảnh chuyển đổi sang sản xuất xanh và nâng cao giá trị gia tăng?

Bà Nguyễn Thị Diễm Hằng: Tôi tin rằng, Gia Lai đang đứng trước cơ hội rất lớn để trở thành một trong những trung tâm sản xuất và chế biến nông sản quan trọng của khu vực Tây Nguyên cũng như cả nước. Địa phương có lợi thế về quỹ đất, khí hậu, nguồn nguyên liệu phong phú và đặc biệt là ngày càng có nhiều doanh nghiệp quan tâm đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp.

Trong xu thế tiêu dùng hiện nay, thị trường không còn chỉ quan tâm đến sản lượng mà ngày càng chú trọng đến chất lượng, tính bền vững, khả năng truy xuất nguồn gốc và các tiêu chuẩn xanh. Đây vừa là thách thức nhưng cũng là cơ hội để nông nghiệp Gia Lai chuyển mình theo hướng hiện đại hơn.

Tôi kỳ vọng trong những năm tới sẽ có thêm nhiều vùng nguyên liệu được tổ chức bài bản, nhiều hợp tác xã hoạt động chuyên nghiệp và nhiều doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào lĩnh vực chế biến. Khi đó, nông sản của Gia Lai không chỉ dừng lại ở xuất khẩu nguyên liệu thô hay tiêu thụ tươi mà sẽ được chế biến thành các sản phẩm có giá trị gia tăng cao, chinh phục những thị trường khó tính trên thế giới.

Về phía Vinanutri Food, chúng tôi mong muốn được đồng hành cùng người dân, hợp tác xã và các địa phương trong việc xây dựng chuỗi liên kết bền vững, đưa công nghệ chế biến sâu vào sản xuất và góp phần nâng cao giá trị cho nông sản Việt Nam nói chung, nông sản Gia Lai nói riêng.

- Xin cảm ơn bà!

Bà Nguyễn Thị Diễm Hằng hiện là Phó Chủ tịch Hội đồng Doanh nghiệp Nông nghiệp Việt Nam, đồng thời là Phó Chủ tịch Công ty CP Vinanutri Food Bình Định. Công ty CP Vinanutri Food Bình Định đang phát triển mạnh lĩnh vực chế biến sâu nông sản, xây dựng các chuỗi liên kết vùng nguyên liệu và bao tiêu sản phẩm cho nông dân tại nhiều địa phương trên cả nước.