Định hình ưu thế trên không
Không chiến hiện đại đang chứng kiến sự thay đổi rõ rệt về cách thức giành ưu thế trên bầu trời. Nếu trước đây yếu tố quyết định nằm ở khả năng cơ động và kỹ năng phi công, thì ngày nay, khoảng cách tấn công và độ chính xác của vũ khí mới là yếu tố then chốt. Trong xu hướng đó, các tên lửa không đối không tầm xa như PL-15 đang trở thành công cụ quan trọng, cho phép ra đòn từ rất sớm và định hình lại thế trận ngay từ ngoài tầm nhìn trực tiếp.
Theo Army Recognition, PL-15 là tên lửa không đối không tầm xa, dẫn đường bằng radar, được thiết kế để tiêu diệt hiệu quả các mục tiêu trên không có giá trị cao như máy bay cảnh báo sớm, máy bay tiếp dầu và các tiêm kích đa năng. Tên lửa do Tập đoàn Khoa học và Công nghiệp Hàng không Vũ trụ Trung Quốc (CASIC) phát triển, nằm trong chiến lược hiện đại hóa sức mạnh không chiến của Trung Quốc.
Với tầm bắn hàng trăm km và dẫn đường tiên tiến, PL-15 cho phép tấn công ngoài tầm nhìn. Ảnh: Army Recognition
Quá trình phát triển PL-15 nhiều khả năng bắt đầu từ cuối những năm 2000. Tên lửa lần đầu được công bố rộng rãi vào năm 2015 tại các triển lãm hàng không và quốc phòng. Sau một loạt thử nghiệm, PL-15 được cho là đã chính thức đưa vào trang bị trong giai đoạn 2016-2018, trên các tiêm kích như J-10C, J-16 và tiêm kích tàng hình J-20.
PL-15 giữ vai trò quan trọng trong chiến lược giành ưu thế trên không của Trung Quốc, cho phép tấn công mục tiêu từ khoảng cách rất xa, trước khi đối phương có thể tiếp cận trong tầm nhìn trực tiếp.
Các biến thể của tên lửa PL-15 bao gồm: PL-15 (biến thể tiêu chuẩn), là phiên bản cơ bản, sử dụng đầu dò radar chủ động công nghệ mảng quét điện tử chủ động và động cơ rocket nhiên liệu rắn hai xung, cho tầm bắn vượt 200 km. Tên lửa được phát triển bởi Viện Nghiên cứu tên lửa không đối không 607 và do Tập đoàn Công nghiệp Hàng không Trung Quốc (AVIC) sản xuất.
PL-15E (phiên bản xuất khẩu), ra mắt tại Triển lãm hàng không Chu Hải năm 2021, tương thích với các tiêm kích Trung Quốc xuất khẩu, tầm bắn công bố khoảng 145 km. PL-15E cánh gập, đây là phiên bản cải tiến với cánh đuôi có thể gập, được giới thiệu năm 2024, giúp tối ưu mang trong khoang vũ khí bên trong của các tiêm kích tàng hình như J-20 và J-35 mà không ảnh hưởng đến khả năng tàng hình.
Với khả năng kháng nhiễu và tấn công ngoài vùng nguy hiểm, PL-15 trở thành “lá bài” chiến lược trong học thuyết kiểm soát bầu trời. Ảnh: Army Recognition
Về thiết kế, PL-15 có thân hình trụ truyền thống, chiều dài ước tính từ 4-4,5 m, đường kính khoảng 200 mm. Tên lửa sử dụng 4 cánh điều khiển nhỏ ở phía sau và cánh delta cắt ngắn ở thân giữa để đảm bảo ổn định khí động học và khả năng cơ động.
Thiết kế khí động được tối ưu cho bay tốc độ cao ở độ cao lớn, đồng thời tương thích với khoang vũ khí trong của tiêm kích tàng hình như J-20. Cấu trúc nhỏ gọn cho phép mang theo cùng nhiều loại vũ khí khác trong các nhiệm vụ đa năng.
Hệ thống động lực là động cơ rocket nhiên liệu rắn hai xung, giúp đạt tầm bắn ước tính từ 200-300 km. Một số nguồn tin cho rằng biến thể sử dụng động cơ phản lực dòng thẳng cũng đang được phát triển để nâng cao hiệu năng bay.
“Lá bài” chủ lực không chiến tầm xa
Về đầu đạn, PL-15 được trang bị đầu đạn nổ phá mảnh, chuyên dùng để tiêu diệt các mục tiêu bay tốc độ cao. Ngòi nổ có thể là ngòi cận đích laser hoặc radar chủ động, giúp kích nổ ở khoảng cách tối ưu nhằm tối đa hóa xác suất tiêu diệt. Khối lượng đầu đạn không được công bố chính thức, nhưng ước tính khoảng 40 kg. Thiết kế phân mảnh được tối ưu để đối phó với các mục tiêu có độ cơ động cao và thậm chí cả mục tiêu có diện tích phản xạ radar thấp.
PL-15 giúp tiêu diệt mục tiêu từ xa trong môi trường tác chiến điện tử phức tạp. Ảnh: Army Recognition
Về hệ thống dẫn đường, theo nhà sản xuất, dẫn đường là một trong những điểm mạnh nổi bật của PL-15. Tên lửa sử dụng đầu dò radar chủ động đa chế độ, được cho là tích hợp công nghệ mảng quét điện tử chủ động, cho phép phát hiện và bám bắt mục tiêu chính xác trong môi trường tác chiến phức tạp hoặc bị gây nhiễu mạnh.
Ngoài ra, PL-15 còn sử dụng hệ thống dẫn đường quán tính trong giai đoạn giữa, kết hợp với cập nhật dữ liệu qua liên kết dữ liệu từ máy bay phóng. Do đó cho phép tấn công các mục tiêu cơ động ở cự ly rất xa và hạn chế ảnh hưởng của các biện pháp đối kháng điện tử. Hệ thống cũng này giúp tên lửa đạt khả năng “bắn và quên”, đồng thời vẫn có thể hiệu chỉnh quỹ đạo trong quá trình bay.
Trong học thuyết tác chiến, PL-15 được coi là tên lửa không chiến tầm xa chủ lực của các đơn vị tiêm kích tinh nhuệ Trung Quốc. Nhiệm vụ chính là tiêu diệt máy bay đối phương trước khi chúng kịp triển khai vũ khí, qua đó làm suy giảm khả năng hỗ trợ từ máy bay cảnh báo sớm, gây nhiễu hoặc tiếp dầu.
Tên lửa tương thích với các tiêm kích hiện đại của Trung Quốc như J-20, J-16 và các phiên bản nâng cấp của J-10. PL-15 chủ yếu phục vụ nhiệm vụ giành ưu thế trên không, đồng thời hỗ trợ cả phòng không và tiến công trên không. Trong tác chiến thực tế, tầm bắn xa cho phép tấn công ngoài vùng nguy hiểm, trong khi hệ dẫn đa chế độ giúp tăng khả năng chống lại tác chiến điện tử.