Kiểm soát chặt chuỗi cung ứng thực phẩm
Để tăng cường hơn nữa công tác bảo đảm an toàn thực phẩm và phòng ngừa ngộ độc thực phẩm, nâng cao vai trò, trách nhiệm của người quản lý, người sản xuất, kinh doanh, tiêu dùng thực phẩm, chủ đề Tháng hành động vì an toàn thực phẩm năm 2026 (từ ngày 15/4 đến 15/5) là "Bảo đảm an toàn thực phẩm, phòng ngừa ngộ độc thực phẩm trong dịch vụ ăn uống và thức ăn đường phố".
Hiện, các địa phương đang vào cuộc quyết liệt với nhiều hoạt động giám sát và xử lý vi phạm nhằm đẩy lùi thực phẩm bẩn, thực phẩm không an toàn, bảo đảm sức khỏe cộng đồng. Tuy nhiên, ngay trong thời gian cao điểm, một số vụ việc ngộ độc thực phẩm vẫn xảy ra.
Bệnh nhân nghi ngộ độc thực phẩm đang điều trị tại Bệnh viện Đa khoa Diễn Châu. Ảnh: Hoàng Trinh
Theo đó, ngày 19/4, tại xã Diễn Châu, tỉnh Nghệ An, ghi nhận 60 người phải khám và nhập viện nghi do ngộ độc thực phẩm sau khi ăn bánh mì tại hai cửa hàng trên địa bàn. Các bệnh nhân xuất hiện các triệu chứng nôn ói, đau bụng, tiêu chảy và sốt cao. Cơ sở kinh doanh liên quan đã bị đình chỉ hoạt động, đồng thời cơ quan chuyên môn tiến hành lấy mẫu thực phẩm gửi xét nghiệm để xác định nguyên nhân.
Trước đó, ngày 15/4, hàng chục công nhân của Công ty TNHH Bizmax tại xã Hưng Long, TP. Hồ Chí Minh phải nhập viện theo dõi sau khi sử dụng bữa trưa tại công ty với thực đơn gồm cơm và cá biển chế biến sẵn. Vụ việc đang được cơ quan chức năng tiếp tục làm rõ.
Những sự việc trên cho thấy, dịch vụ ăn uống, bếp ăn tập thể, thức ăn đường phố và thực phẩm chế biến sẵn vẫn là các khu vực cần được giám sát thường xuyên. Từ thực tế đó, các địa phương đã tăng cường hoạt động kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm.
Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Đặng Ngọc Huy - Giám đốc Sở Y tế tỉnh Thái Nguyên cho biết, trong bối cảnh địa phương đẩy mạnh phát triển các khu công nghiệp và mở rộng hệ thống giáo dục bán trú, số lượng bếp ăn tập thể phục vụ hàng nghìn suất ăn mỗi ngày tăng nhanh, trở thành khu vực cần được giám sát chặt chẽ trong công tác bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm.
Trước yêu cầu đó, tỉnh đã thành lập 3 đoàn kiểm tra liên ngành cấp tỉnh để tổ chức kiểm tra tại các xã, phường và các cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm, bếp ăn tập thể, cơ sở dịch vụ ăn uống và điểm kinh doanh thức ăn đường phố. Đồng thời, các địa phương trong tỉnh cũng chủ động thành lập các đoàn kiểm tra liên ngành nhằm tăng cường giám sát việc chấp hành quy định về an toàn thực phẩm trên địa bàn.
Kiểm tra tại bếp ăn bán trú Trường Tiểu học, THCS, THPT Thực nghiệm Khoa học Giáo dục, TP. Hà Nội. Ảnh: Mai Hoa
Tại Hà Nội, thành phố sẽ tiếp tục triển khai các mô hình bảo đảm an toàn thực phẩm đã có như khu giết mổ tập trung, chợ đầu mối an toàn thực phẩm, chợ dân sinh bảo đảm an toàn thực phẩm, bếp ăn tập thể và suất ăn sẵn bảo đảm an toàn thực phẩm. Các mô hình đang thí điểm này góp phần kiểm soát tốt hơn một số khâu có nguy cơ cao như giết mổ, chợ và thức ăn đường phố, từng bước thiết lập lại trật tự trong kinh doanh thực phẩm nhỏ lẻ.
Ông Vũ Cao Cương - Phó Giám đốc Sở Y tế Hà Nội chia sẻ, các giải pháp được triển khai đồng loạt, tập trung vào những khâu trọng yếu trong chuỗi cung ứng thực phẩm như kiểm soát nguồn gốc, xuất xứ thực phẩm tại các bếp ăn tập thể, nhất là tại khu công nghiệp và trường học; siết chặt quản lý dịch vụ thức ăn đường phố; đẩy mạnh kiểm tra, hậu kiểm theo hướng có trọng tâm, trọng điểm. Chú trọng quản lý chợ dân sinh, chợ đầu mối để bảo đảm an toàn thực phẩm ngay từ khâu phân phối. Tăng cường công tác truyền thông nhằm nâng cao nhận thức của người dân trong lựa chọn và sử dụng thực phẩm an toàn.
"Bên cạnh các giải pháp theo chuỗi, từ sản xuất đến tiêu dùng, ngành y tế Hà Nội phối hợp với ngành nông nghiệp, Công Thương và Công an thành phố trong xử lý các vụ việc, nhất là những vụ việc có tính chất phức tạp", ông Vũ Cao Cương cho hay.
Đưa công nghệ vào quản lý
Song song với hoạt động kiểm tra, nhiều địa phương đang chuyển mạnh sang phương thức quản lý kết hợp công nghệ và tăng cường minh bạch thông tin.
Theo đó, Hà Nội dự kiến thí điểm lắp đặt 100 camera AI tại các điểm có nguy cơ cao như khu giết mổ tập trung, chợ đầu mối và các tuyến phố kinh doanh thức ăn đường phố. Hệ thống này sẽ giám sát 24/7, tự động nhận diện các hành vi vi phạm, giúp lực lượng chức năng xử lý chính xác và kịp thời.
Thành phố cũng triển khai quét mã QR tĩnh tại các quầy hàng trong chợ dân sinh và vận hành nhánh số 8 trên Tổng đài 1022 để tiếp nhận phản ánh của người dân về an toàn thực phẩm. Cùng đó, Cổng thông tin an toàn thực phẩm tại địa chỉ antoanthucpham.hanoi.gov.vn được đưa vào vận hành nhằm công khai thông tin chỉ đạo, kết quả kiểm tra và xử lý vi phạm, đồng thời lan tỏa các mô hình tốt để xã hội cùng giám sát.
Theo Đại biểu Quốc hội Phạm Khánh Phong Lan, để bảo đảm thực phẩm an toàn, quản lý nhà nước cần đi cùng trách nhiệm của doanh nghiệp và sự tham gia của người tiêu dùng. Bà cho rằng, trong thời gian qua, công tác truyền thông về an toàn thực phẩm đã có những chuyển biến tích cực, góp phần nâng cao nhận thức của người dân đối với nguy cơ mất an toàn thực phẩm. Nhờ đó, người tiêu dùng ngày càng quan tâm hơn đến nguồn gốc, chất lượng thực phẩm, đồng thời chủ động lựa chọn sản phẩm an toàn cho bản thân và gia đình. Đây là yếu tố quan trọng hỗ trợ cơ quan quản lý trong việc giám sát thị trường và phát hiện vi phạm.
Tuy nhiên, theo bà Phạm Khánh Phong Lan, hoạt động thanh tra, kiểm tra an toàn thực phẩm hiện vẫn còn những hạn chế nhất định. Quy trình kiểm tra còn phức tạp, phụ thuộc nhiều vào thủ tục hành chính dẫn đến việc triển khai kiểm tra thực tế chưa kịp thời. Trong khi đó, thị trường thực phẩm luôn biến động nhanh, nhiều hành vi vi phạm diễn ra trong thời gian ngắn và mang tính thời điểm.
"Nếu công tác kiểm tra không được thực hiện nhanh chóng và linh hoạt, nguy cơ bỏ sót vi phạm rất lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả quản lý và an toàn của người tiêu dùng", bà Phạm Khánh Phong Lan nhấn mạnh.
Cùng với việc tăng cường kiểm tra, Chính phủ đang chỉ đạo Bộ Y tế hoàn thiện dự án Luật An toàn thực phẩm sửa đổi, dự kiến trình Quốc hội vào Kỳ họp thứ hai (tháng 10). Việc quản lý an toàn thực phẩm hiện do nhiều bộ, ngành cùng phụ trách nên phát sinh chồng chéo, đồng thời tồn tại những khoảng trống trong kiểm soát.
Vì vậy, Chính phủ đang xây dựng đề án thành lập cơ quan quản lý thống nhất về lĩnh vực này để tập trung đầu mối, khắc phục tình trạng phân tán, qua đó nâng cao hiệu quả quản lý, kiểm tra và xử lý vi phạm. Chính phủ cũng đặt mục tiêu bảo vệ các doanh nghiệp kinh doanh chân chính trước tình trạng thực phẩm giả, kém chất lượng.