Bước tiến phòng không của Iran
Trước bối cảnh các mối đe dọa trên không ngày càng phức tạp, Iran đang đẩy mạnh hiện đại hóa năng lực phòng không bằng các hệ thống do nước này tự phát triển. AD-40 là một trong những đại diện đáng chú ý. Với khả năng phát hiện, theo dõi và đánh chặn mục tiêu trên không, hệ thống này được kỳ vọng tăng cường bảo vệ các mục tiêu chiến lược, đồng thời phản ánh bước tiến mới của ngành công nghiệp quốc phòng Iran.
AD-40 là hệ thống tên lửa phòng không tầm trung của Iran, được xem là bước tiến đáng kể của ngành công nghiệp phòng không nước này. Hệ thống được tích hợp nhiều thành phần phối hợp đồng bộ, tạo thành giải pháp phòng thủ tổng thể nhằm đối phó với các mối đe dọa trên không.
Được nghiên cứu, thiết kế và phát triển trong nước, AD-40 ra đời để đáp ứng các yêu cầu của chiến tranh phòng không hiện đại, đặc biệt trong môi trường tác chiến có phổ mối đe dọa đa dạng và điều kiện vận hành phức tạp. Việc đưa hệ thống vào biên chế cho thấy nỗ lực của Iran trong việc thích ứng với các mối đe dọa đường không ngày càng hiện đại, nhất là các máy bay tiên tiến và máy bay không người lái (UAV) có diện tích phản xạ radar thấp.
Tổ hợp AD-40 của Iran gây chú ý với radar phát hiện 120 km. Ảnh: Army Recognition
Nhiệm vụ cốt lõi của AD-40 là bảo vệ các cơ sở hạ tầng trọng yếu và mục tiêu chiến lược thông qua khả năng phát hiện, theo dõi và tiêu diệt các mục tiêu trên không trong phạm vi tác chiến tầm trung. Thiết kế linh hoạt cho phép hệ thống đối phó với nhiều loại mục tiêu, từ các phương tiện bay bám địa hình ở độ cao thấp đến mục tiêu hoạt động ở độ cao lớn, giúp AD-40 trở thành một thành phần thích ứng tốt trong mạng lưới phòng không tích hợp hiện đại.
Hệ thống tên lửa phòng không AD-40 được lắp đặt trên khung gầm xe tải quân sự cấu hình 6x6, với cabin hai cửa ở phía trước và cụm phóng tên lửa đặt phía sau. Biến thể bệ phóng cơ động này mang định danh AD-40L, có khả năng mang và phóng tối đa 3 quả tên lửa, qua đó tăng cường hỏa lực cũng như tính linh hoạt trong tác chiến.
Được đặt trên xe vận tải cơ động địa hình, AD-40L có thể triển khai nhanh và tái bố trí linh hoạt trên nhiều dạng địa hình khác nhau, nâng cao khả năng thích ứng chiến thuật. Hệ thống hỗ trợ phương thức phóng cho phép tên lửa được khai hỏa ở góc tối ưu tùy tình huống, từ đó mở rộng phương án tác chiến và cải thiện xác suất đánh chặn.
Đạn tên lửa AD-40 sử dụng cơ chế dẫn đường bằng radar tự dẫn, bảo đảm khả năng theo dõi và tiêu diệt chính xác các mục tiêu trên không. Tên lửa được trang bị đầu đạn nặng 74 kg cùng ngòi nổ cận đích, cho phép kích nổ hiệu quả khi tiếp cận mục tiêu.
Giải mã năng lực tác chiến
Về thông số kỹ thuật, tên lửa có tầm tác chiến tối đa 40 km, trần bắn lên tới 18 km và chiều dài tổng thể 4.750 mm. Đường kính thân tên lửa là 356 mm, trọng lượng toàn bộ khoảng 640 kg. Khả năng phóng trực tiếp từ ống phóng giúp tăng thêm tính linh hoạt trong các kịch bản tác chiến thực địa.
AD-40 bảo đảm khả năng cơ động nhờ sử dụng xe mang phóng đa trục có độ cơ động cao. Nhiều khả năng đây là nền tảng xe thương mại được cải tiến cho mục đích quân sự, đủ khả năng hoạt động trên nhiều loại địa hình khác nhau.
Iran kỳ vọng AD-40 sẽ tăng cường lá chắn phòng không với khả năng phát hiện từ xa. Ảnh: Army Recognition
Phương tiện này được thiết kế với khoảng sáng gầm lớn và hệ thống treo bền bỉ, giúp duy trì độ ổn định khi phóng tên lửa cũng như tăng khả năng cơ động ngoài đường nhựa. Nhờ đó, AD-40 có thể nhanh chóng thay đổi vị trí theo diễn biến chiến trường, góp phần nâng cao khả năng sống sót trước nguy cơ bị phản kích.
Cấu trúc chỉ huy - điều khiển của AD-40 tích hợp cả radar trinh sát phát hiện mục tiêu và radar theo dõi điều khiển hỏa lực, giúp nâng cao nhận thức tình huống cũng như độ chính xác khi tác chiến.
Radar trinh sát xung AD-40SR đảm nhiệm nhiệm vụ phát hiện mục tiêu từ xa, với tầm hoạt động lên tới 120 km. Hệ thống có khả năng bao quát toàn vòng phương vị 360 độ, góc quét từ 1 đến 18 độ. Radar này có thể đồng thời xử lý tới 100 mục tiêu, chủ yếu là máy bay, UAV và trực thăng.
Ngoài ra, hỗ trợ cho AD-40 là radar AD-40TIR, sử dụng công nghệ sóng liên tục, cho phép theo dõi và chiếu xạ mục tiêu với độ chính xác cao. Radar này có tầm hoạt động 80 km, bao quát phương vị 360 độ, góc từ âm 5 đến dương 85 độ. Hệ thống có khả năng dẫn bắn tên lửa đánh chặn chính xác vào mục tiêu được chỉ định.
Với khả năng phát hiện, theo dõi và đánh chặn mục tiêu trên không, AD-40 được kỳ vọng tăng cường lớp phòng thủ tầm trung cho các mục tiêu chiến lược.