Mong thực phẩm an toàn cho từng bữa ăn
Cẩn thận lựa chọn từng bó rau, khay thịt và trái cây tại một siêu thị trên địa bàn Hà Nội, chị Nguyễn Thu Hà (35 tuổi) liên tục kiểm tra nhãn mác, hạn sử dụng và thông tin xuất xứ sản phẩm. Là mẹ của hai con nhỏ, điều chị quan tâm nhất khi mua thực phẩm không chỉ là độ tươi ngon, giá cả mà còn là chất lượng và mức độ an toàn của những món ăn sẽ được chế biến cho con mỗi ngày.
“Nhà có con nhỏ nên tôi rất kỹ khi lựa chọn thực phẩm. Rau cũng như hoa quả phải tươi, thịt phải có nguồn gốc rõ ràng, nhưng nhìn bằng mắt thường khó biết sản phẩm có thực sự an toàn hay không. Nếu thông tin rõ ràng, minh bạch chúng tôi cũng có thêm cơ sở để lựa chọn, thay vì chỉ tin vào lời giới thiệu hoặc hình thức bên ngoài của sản phẩm”, chị Hà chia sẻ.
Thông tin về nguồn gốc, xuất xứ, đơn vị sản xuất và các điều kiện liên quan đến chất lượng sản phẩm trở thành căn cứ quan trọng giúp người tiêu dùng lựa chọn hàng hóa.
Theo chị Hà, dù ưu tiên mua sắm tại các siêu thị, cửa hàng thực phẩm có uy tín, chị vẫn giữ thói quen kiểm tra thông tin trên bao bì trước khi quyết định mua. Với những sản phẩm có mã QR truy xuất nguồn gốc, chị mong muốn chỉ cần thao tác quét mã bằng điện thoại là có thể tìm hiểu được thực phẩm đến từ đâu, được sản xuất khi nào và do đơn vị nào cung cấp.
Mối quan tâm của chị Hà cũng là nỗi băn khoăn của nhiều gia đình khi vấn đề an toàn thực phẩm ngày càng được chú trọng. Đặc biệt, đối với trẻ nhỏ, việc lựa chọn thực phẩm bảo đảm chất lượng, được bảo quản và chế biến đúng cách có ý nghĩa quan trọng đối với sức khỏe và sự phát triển.
Thực tế, thực phẩm trước khi đến tay người tiêu dùng có thể trải qua nhiều công đoạn, từ sản xuất, thu hoạch, sơ chế, vận chuyển đến phân phối. Trong khi đó, không phải người mua nào cũng có điều kiện trực tiếp kiểm chứng toàn bộ quá trình này. Vì vậy, thông tin về nguồn gốc, xuất xứ, đơn vị sản xuất và các điều kiện liên quan đến chất lượng sản phẩm trở thành căn cứ quan trọng giúp người tiêu dùng lựa chọn hàng hóa.
Đây cũng là lý do việc tăng cường truy xuất nguồn gốc đang được đặt ra như một giải pháp thiết thực nhằm nâng cao hiệu quả kiểm soát an toàn thực phẩm, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và thúc đẩy xây dựng thị trường thực phẩm minh bạch.
Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, đại diện GO! (thuộc Central Retail Việt Nam) cho biết, truy xuất nguồn gốc thực phẩm có tác động tích cực trong việc bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, trước hết thông qua khả năng cung cấp đầy đủ, minh bạch thông tin về hàng hóa.
Theo đại diện doanh nghiệp, khi thông tin sản phẩm được công khai, người tiêu dùng có thể biết rõ thực phẩm đến từ đâu, được sản xuất khi nào và bởi đơn vị nào. Điều này giúp người mua có thêm căn cứ lựa chọn, đặc biệt với những sản phẩm có chứng nhận chất lượng như hữu cơ, GAP hoặc các tiêu chuẩn quốc tế.
Không chỉ hỗ trợ việc lựa chọn hàng hóa, thông tin minh bạch còn giúp người tiêu dùng có cơ sở phản ánh, khiếu nại hoặc yêu cầu bồi thường theo quy định khi phát sinh sự cố liên quan đến sản phẩm. Đây là một trong những yếu tố góp phần bảo vệ tốt hơn quyền lợi chính đáng của người mua.
Ở góc độ doanh nghiệp phân phối, đại diện GO! cho biết, truy xuất nguồn gốc còn là công cụ hỗ trợ kiểm soát hàng hóa, quản lý thông tin nhà cung cấp, xác định các lô sản phẩm liên quan và phối hợp xử lý khi xuất hiện nguy cơ mất an toàn thực phẩm.
“Đối với Central Retail Việt Nam, việc truy xuất nguồn gốc không chỉ là công cụ quản lý mà còn là ‘lá chắn’ bảo vệ sức khỏe cộng đồng và quyền lợi người tiêu dùng, đồng thời góp phần xây dựng thị trường thực phẩm minh bạch, an toàn hơn”, đại diện GO! nhấn mạnh.
Từ quan điểm này, Central Retail Việt Nam xác định việc bảo đảm khả năng truy xuất nguồn gốc sản phẩm là một nội dung được chú trọng trong hoạt động kinh doanh.
Theo đó, doanh nghiệp ưu tiên kinh doanh các sản phẩm có ghi nhãn đầy đủ, bảo đảm hàng hóa có thông tin từ nhà sản xuất cùng với mã lô thực phẩm. Đây là cơ sở để xác định nguồn hàng, phục vụ việc kiểm tra, đối chiếu hoặc xử lý khi phát sinh vấn đề liên quan đến chất lượng sản phẩm.
Đối với nhóm thực phẩm tươi sống, thời gian qua, Central Retail Việt Nam đã phối hợp với các nhà cung cấp để thực hiện ghi nhãn hoặc sử dụng tem QR cho các sản phẩm rau, củ khi có điều kiện áp dụng. Riêng với những mặt hàng bán xá, không được đóng gói riêng lẻ, thông tin về nguồn hàng được lưu trữ ngay từ thời điểm tiếp nhận để phục vụ việc truy xuất khi cần thiết.
Cách làm này có ý nghĩa đối với nhóm thực phẩm tươi sống, vốn có đặc điểm nguồn cung đa dạng, thời gian bảo quản ngắn và thường xuyên được nhập, xuất. Việc lưu giữ thông tin từ khâu tiếp nhận giúp doanh nghiệp có thêm cơ sở xác định nhà cung cấp, lô hàng và phạm vi sản phẩm liên quan khi phát sinh sự cố.
Theo đại diện doanh nghiệp, việc chủ động ghi nhãn, lưu trữ thông tin và phối hợp với nhà cung cấp cũng giúp Central Retail Việt Nam chuẩn bị các điều kiện để tham gia kết nối, chia sẻ dữ liệu với hệ thống truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa của Việt Nam khi được yêu cầu theo Thông tư số 11/2026/TT-BCT.
Truy xuất nguồn gốc phải thực chất, không chỉ dừng ở mã QR
Từ thực tiễn hoạt động phân phối, có thể thấy truy xuất nguồn gốc đang trở thành một yêu cầu quan trọng trong kiểm soát an toàn thực phẩm. Tuy nhiên, để giải pháp này thực sự phát huy hiệu quả, việc minh bạch thông tin không thể chỉ dừng lại ở tem nhãn hoặc mã QR trên bao bì sản phẩm.
Kiểm tra thông tin trên sản phẩm giúp người tiêu dùng có thêm lựa chọn phù hợp.
Truy xuất nguồn gốc chỉ có giá trị khi dữ liệu được ghi nhận chính xác, đầy đủ, có khả năng kiểm chứng và liên kết giữa các khâu trong chuỗi cung ứng. Một sản phẩm có mã QR không đồng nghĩa với việc sản phẩm đó mặc nhiên bảo đảm an toàn nếu thông tin thiếu chính xác hoặc quy trình sản xuất, bảo quản không đáp ứng yêu cầu.
Đặc biệt, đối với thực phẩm tươi sống, việc truy xuất nguồn gốc cần gắn với kiểm soát điều kiện sản xuất, vận chuyển, bảo quản và vệ sinh. Bởi ngay cả những sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng vẫn có thể phát sinh nguy cơ mất an toàn nếu không được bảo quản, vận chuyển hoặc kinh doanh đúng quy định.
Là người thường xuyên mua thực phẩm tại các siêu thị, anh Trần Văn Hùng (40 tuổi, trú tại Hà Nội) cho biết, bên cạnh việc quan tâm đến chất lượng, giá cả, anh cũng có thói quen kiểm tra thông tin về nguồn gốc, xuất xứ sản phẩm trước khi quyết định mua. Đặc biệt, với những mặt hàng thực phẩm tươi sống như rau, củ, thịt, cá, việc có thể truy xuất thông tin bằng mã QR giúp anh có thêm cơ sở để lựa chọn thực phẩm cho gia đình.
“Có những sản phẩm khi quét mã QR chỉ hiển thị tên đơn vị cung cấp hoặc một vài thông tin cơ bản, trong khi người mua muốn biết rõ hơn thực phẩm được sản xuất ở đâu, thời điểm nào và có những thông tin gì để kiểm chứng chất lượng. Tôi cho rằng việc truy xuất nguồn gốc cần được thực hiện thực chất, tránh tình trạng chỉ gắn mã QR để tạo sự yên tâm cho người mua nhưng thông tin lại chưa đầy đủ”, anh Hùng bày tỏ.
Theo anh Hùng, nếu các thông tin truy xuất được cập nhật thường xuyên, rõ ràng và có thể kiểm chứng, người tiêu dùng sẽ chủ động hơn trong việc lựa chọn thực phẩm, đồng thời có thêm niềm tin đối với những doanh nghiệp chú trọng minh bạch nguồn gốc hàng hóa.
Trở lại với mong muốn của những người mẹ như chị Hà, điều người tiêu dùng cần khi lựa chọn thực phẩm cho con không chỉ là sự tươi ngon mà còn là nguồn gốc rõ ràng, chất lượng được kiểm soát. Để đáp ứng kỳ vọng đó, việc minh bạch thông tin, tăng cường truy xuất nguồn gốc và nâng cao trách nhiệm của doanh nghiệp cần được thực hiện đồng bộ, góp phần bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng và xây dựng thị trường thực phẩm an toàn, bền vững.
Minh bạch nguồn gốc thực phẩm không chỉ là yêu cầu trong công tác quản lý mà cần trở thành trách nhiệm thường xuyên của mỗi doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh. Chỉ khi những cam kết về chất lượng được cụ thể hóa bằng hành động, sự kiểm soát chặt chẽ và thông tin minh bạch, niềm tin của người tiêu dùng mới thực sự được củng cố, góp phần xây dựng thị trường thực phẩm an toàn, lành mạnh và phát triển bền vững.