Tổng cục Tình báo Quốc phòng Ukraine (HUR) vừa công bố một báo cáo phân tích chi tiết về tên lửa Zircon, cho rằng loại vũ khí này thực chất là tên lửa đạn đạo, chứ không phải tên lửa hành trình siêu vượt âm như truyền thông Nga mô tả kể từ khi Zircon lần đầu được công bố.
Sự khác biệt này có ý nghĩa quan trọng bởi tên lửa đạn đạo và tên lửa hành trình có đặc điểm quỹ đạo hoàn toàn khác nhau, từ đó đòi hỏi những phương thức và hệ thống phòng thủ khác nhau để phát hiện, theo dõi và đánh chặn.
“HUR công bố thông tin chi tiết về tên lửa đạn đạo 3M22 Zircon của Nga, bao gồm các thành phần cấu tạo, chuỗi sản xuất, khoảng 70 doanh nghiệp tham gia, những nhân sự chủ chốt và các thiết bị nước ngoài được sử dụng trong quá trình chế tạo loại vũ khí này”, cơ quan tình báo Ukraine thông tin trên mạng xã hội X.
Ukraine vừa công bố hồ sơ chi tiết về tên lửa Zircon, làm dấy lên tranh luận về bản chất thực sự của loại vũ khí siêu vượt âm này.
Ngay cả những hình ảnh được HUR công bố cũng cho thấy một diện mạo khác so với các hình ảnh mô phỏng về Zircon xuất hiện trên truyền thông trong nhiều năm qua. Theo đó, tên lửa trong ảnh có phần mũi khác biệt rõ rệt cùng cụm kết cấu ở phía đuôi, được thiết kế để điều khiển hướng bay của tên lửa trong quá trình hoạt động.
HUR không chỉ dừng lại ở việc mô tả cấu tạo của Zircon. Cơ quan này còn công bố một danh mục chi tiết gần như catalog linh kiện, trong đó nêu tên các nhà sản xuất của từng bộ phận cụ thể.
Một số linh kiện được xác định có nguồn gốc từ VPK NPO Mashinostroyeniya, tập đoàn quốc phòng Nga chịu trách nhiệm phát triển chương trình Zircon. Trong khi đó, một hệ thống điện tử trên tên lửa được cho là liên quan đến một doanh nghiệp quốc phòng khác của Nga mang tên KNIRTI.
HUR cũng kêu gọi công chúng cung cấp thêm thông tin về nguồn gốc các bộ phận cấu thành Zircon nhằm từng bước hoàn thiện bức tranh về chuỗi cung ứng phục vụ sản xuất loại tên lửa này.
Dù được đánh giá như thế nào, Nga gần đây đang sử dụng Zircon với tần suất cao hơn đáng kể. Tình báo Ukraine ước tính Nga còn khoảng 40 tên lửa Zircon trong kho dự trữ vào năm 2024. Con số này hiện được cho là đã tăng lên khoảng 230 quả.
Zircon ban đầu được thiết kế để phóng từ hệ thống ống phóng thẳng đứng 3S14 trang bị trên các tàu hộ vệ tên lửa của Hải quân Nga. Sau đó, tên lửa này được cải tiến để có thể phóng từ các bệ phóng trên mặt đất.
Nga ngày càng sử dụng tổ hợp phòng thủ bờ biển cơ động K300P Bastion để phóng Zircon. Bastion vốn được phát triển làm phương tiện mang tên lửa chống hạm P-800 Oniks nhằm tấn công các mục tiêu trên biển. Một trong những nguyên nhân khiến Zircon chưa được Nga sử dụng với số lượng lớn là chi phí chế tạo rất cao.
Trang Militarnyi của Ukraine dẫn các hồ sơ mua sắm của Nga cho biết, mỗi tên lửa Zircon có giá khoảng 5,6 triệu USD. Điều đó khiến Zircon trở thành một trong những tên lửa thông thường đắt nhất mà Nga sản xuất, chỉ có tên lửa Oreshnik được cho là có giá cao hơn.
Mỗi tên lửa Zircon mang đầu đạn nặng khoảng 220 kg. Trong đó, khối lượng thuốc nổ thực tế vào khoảng 80 kg, phần còn lại chủ yếu là vỏ đầu đạn cùng các thành phần cấu tạo khác.