Từ mục tiêu bảo đảm an ninh năng lượng, Việt Nam đang từng bước chuyển sang phát triển nền kinh tế xanh thông qua xăng sinh học E10. Trong bước chuyển này, việc chủ động nguồn ethanol trong nước cùng sự tham gia của Petrovietnam và các doanh nghiệp đang tạo nền tảng quan trọng cho chuỗi cung ứng nhiên liệu sinh học bền vững.
Hình thành chuỗi giá trị xăng E10
Sau hơn hai tháng triển khai xăng sinh học E10 trên phạm vi cả nước, thị trường không chỉ ghi nhận sự ổn định về nguồn cung mà còn cho thấy một bước chuyển quan trọng trong tư duy phát triển năng lượng. Nếu trước đây, trọng tâm là bảo đảm đủ nguồn xăng dầu phục vụ sản xuất và tiêu dùng thì nay, mục tiêu đã được mở rộng sang xây dựng nền kinh tế xanh, giảm phát thải, sử dụng hiệu quả tài nguyên và từng bước nâng cao tính tự chủ của nền kinh tế. Để hiện thực hóa mục tiêu đó, yếu tố mang tính quyết định không chỉ nằm ở việc đưa xăng E10 đến tay người tiêu dùng mà còn ở khả năng hình thành một chuỗi cung ứng ethanol nhiên liệu ổn định trong nước.
Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân kiểm tra năng lực sản xuất nhiên liệu sinh học tại miền Trung
Trong nửa đầu năm 2026, việc tổ chức sản xuất, phối trộn và đưa xăng E10 ra thị trường được xem là một trong những dấu ấn nổi bật của Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam). Điều đáng chú ý không chỉ là sản lượng xăng E10 ngày càng tăng mà còn ở việc Petrovietnam từng bước kết nối thành công toàn bộ chuỗi giá trị, từ sản xuất ethanol nhiên liệu (E100), chế biến xăng nền, phối trộn, tồn chứa, vận chuyển đến phân phối bán lẻ.
Khác với cách tiếp cận chỉ tập trung vào một khâu trong chuỗi cung ứng, Petrovietnam đã chủ động chuẩn bị năng lực từ rất sớm. Tổng công ty Lọc hóa dầu Việt Nam (BSR) và Tổng công ty Dầu Việt Nam (PVOIL) đã triển khai sản xuất và xuất bán xăng E10 RON95 từ tháng 8/2025, tạo nền tảng để khi lộ trình áp dụng trên phạm vi toàn quốc bắt đầu từ ngày 1/6/2026, hệ thống đã sẵn sàng đáp ứng nhu cầu của thị trường.
Trong chuỗi giá trị này, ethanol nhiên liệu E100 giữ vai trò trung tâm. Với tỷ lệ phối trộn khoảng 10%, khả năng chủ động nguồn ethanol sẽ quyết định tính bền vững của thị trường xăng E10. Việc đưa Nhà máy Nhiên liệu sinh học Dung Quất trở lại hoạt động vì vậy không chỉ đơn thuần bổ sung thêm một cơ sở sản xuất mà còn tạo mắt xích quan trọng giúp tăng nguồn ethanol trong nước, rút ngắn chuỗi cung ứng và giảm chi phí phối trộn.
Tại buổi kiểm tra năng lực sản xuất nhiên liệu sinh học tại miền Trung của Bộ Công Thương mới đây, ông Nguyễn Việt Thắng, Tổng giám đốc BSR thông tin, BSR cùng đơn vị thành viên BSR-BF đã triển khai nhiều giải pháp nhằm sớm đưa Nhà máy Nhiên liệu sinh học Dung Quất hoạt động trở lại, chủ động nguồn E100 phục vụ phối trộn xăng E10.
Nhờ sự phối hợp giữa các đơn vị trong hệ sinh thái, từ nguồn ethanol do BSR-BF sản xuất, BSR tổ chức phối trộn với xăng nền, sau đó PVOIL tiếp nhận và phân phối thông qua hệ thống kho và cửa hàng xăng dầu trên cả nước. Mô hình liên kết này cho thấy, xăng E10 không còn là sản phẩm của riêng một doanh nghiệp mà trở thành kết quả của cả một chuỗi giá trị thống nhất.
Thực tế thị trường cũng phản ánh tốc độ phát triển nhanh của sản phẩm mới. Trong sáu tháng đầu năm 2026, BSR đã xuất bán khoảng 101,8 triệu lít xăng E10 RON95. Ở khâu phân phối, PVOIL tiếp tục mở rộng hệ thống bán lẻ, hình thành mạng lưới hàng chục điểm phối trộn trên cả nước. Theo lãnh đạo PVOIL, trong suốt quá trình triển khai từ giai đoạn thí điểm đến nay, doanh nghiệp không ghi nhận phản ánh tiêu cực nào liên quan đến chất lượng xăng E10; sản lượng tiêu thụ E10 và E5 đều tăng trưởng tích cực.
Tự chủ nguồn ethanol: Nền tảng của an ninh năng lượng và kinh tế xanh
Nếu giai đoạn đầu của lộ trình E10 tập trung vào bảo đảm nguồn cung xăng dầu thì bước phát triển tiếp theo chính là nâng cao năng lực tự chủ ethanol trong nước. Đây cũng là nội dung được Bộ Công Thương đặc biệt quan tâm trong chuyến kiểm tra các nhà máy ethanol tại miền Trung đầu tháng 8.
Các nhà máy nhiên liệu sinh học nỗ lực đáp ứng nguồn cung ethanol phục vụ phối trộn
Theo báo cáo tại buổi làm việc, cả nước hiện có ba nhà máy E100 đang hoạt động gồm Nhà máy Nhiên liệu sinh học Dung Quất, Nhà máy Cồn Quảng Nam và Nhà máy Cồn Đồng Nai với tổng công suất thiết kế khoảng 830 m³/ngày, tương đương gần 24.900 m³/tháng. Riêng tháng 6/2026, ba nhà máy đã sản xuất hơn 20.875 m³ E100, đạt khoảng 83,8% công suất thiết kế theo tháng.
Đối với BSR-BF, doanh nghiệp đang triển khai chương trình đổi mới sáng tạo gồm 14 nhóm giải pháp nhằm tháo gỡ các nút thắt công nghệ, nâng công suất khả dụng, cải thiện hiệu suất lên men, gia tăng giá trị sản phẩm và tận dụng lợi thế carbon thấp. Theo kế hoạch, trong quý III/2026, nhà máy sẽ chuyển đổi nguyên liệu từ sắn sang ngô, nâng công suất vận hành bình quân lên 70- 80% và thử nghiệm ở mức 125% công suất thiết kế. Xa hơn, doanh nghiệp đặt mục tiêu nâng công suất khả dụng lên 150%, đồng thời nghiên cứu sản xuất nhiên liệu hàng không bền vững (SAF) theo công nghệ Ethanol-to-Jet và methanol carbon thấp từ nguồn CO2 sinh học.
Không chỉ BSR-BF, các doanh nghiệp khác cũng đang chuẩn bị mở rộng năng lực sản xuất. Nhà máy Ethanol An Khê của Công ty CP Đường Quảng Ngãi dự kiến đi vào hoạt động thương mại trong quý I/2028 với công suất 200 m³ ethanol khan mỗi ngày; trong khi các nhà máy hiện hữu tiếp tục đầu tư nâng cấp thiết bị, ổn định đầu ra nhằm duy trì công suất và bảo đảm nguồn cung E100 cho thị trường.
Tại buổi làm việc, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân khẳng định, việc đưa xăng sinh học E10 vào sử dụng là chủ trương lớn nhằm hiện thực hóa các nghị quyết của Đảng về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả và bảo vệ môi trường. Những kết quả bước đầu của ngành nhiên liệu sinh học đã tạo tiền đề quan trọng để đáp ứng nhu cầu phối trộn xăng E10, đồng thời thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh của nền kinh tế.
Để thị trường E10 phát triển bền vững, các doanh nghiệp cần chủ động rà soát toàn diện năng lực sản xuất, xây dựng chuỗi cung ứng E100 ổn định từ vùng nguyên liệu, sản xuất, logistics đến tiêu thụ; tăng cường liên kết giữa các nhà máy ethanol, doanh nghiệp đầu mối kinh doanh xăng dầu và các đơn vị phối trộn nhằm bảo đảm nguồn cung lâu dài cho thị trường trong nước. Bộ Công Thương sẽ tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành hoàn thiện cơ chế, chính sách, tạo hành lang pháp lý thuận lợi để thu hút đầu tư, phát triển vùng nguyên liệu và nâng cao sức cạnh tranh của nhiên liệu sinh học Việt Nam.