Nhịp tăng trưởng tích cực từ đầu năm
Ngay sau kỳ nghỉ tết Nguyên đán Bính Ngọ kéo dài 9 ngày, từ 14/2 đến hết 22/2/2026, không khí giao thương tại các cửa khẩu phía Bắc đã nhanh chóng sôi động trở lại. Ngày 24/2, các cửa khẩu trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn chính thức hoạt động bình thường, đánh dấu bước khởi động quan trọng cho hoạt động xuất nhập khẩu năm 2026.
Theo Ban Quản lý Khu kinh tế cửa khẩu Đồng Đăng - Lạng Sơn, từ ngày 21 đến 23/2, đã có trên 1.170 phương tiện chở hàng hóa xuất nhập khẩu được thông quan qua các cửa khẩu trên địa bàn. Riêng ngày đầu tiên hoạt động trở lại sau Tết, lượng phương tiện dự báo đạt khoảng 300 - 350 xe. Các mặt hàng chủ yếu gồm nông sản, hoa quả tươi, linh kiện điện tử, hàng tiêu dùng…
Xuất nhập khẩu nhiều khởi sắc ngay từ đầu năm Bính Ngọ (Ảnh: Cấn Dũng)
Ghi nhận tại cửa khẩu Tân Thanh cho thấy nhiều doanh nghiệp đã chủ động điều phối phương tiện đến trước thời điểm mở cửa để tranh thủ thông quan sớm, bảo đảm tiến độ giao hàng cho đối tác. Phương tiện được phân luồng hợp lý, tách riêng xe chở hàng xuất khẩu, nhập khẩu và xe không chở hàng. Các lực lượng hải quan, bộ đội biên phòng, kiểm dịch, doanh nghiệp bến bãi, logistics… phối hợp chặt chẽ, duy trì trao đổi thông tin thường xuyên, xử lý nhanh các vướng mắc phát sinh ngay tại hiện trường.
Sự vận hành thông suốt của “chuỗi thông quan” không chỉ giúp giảm áp lực ùn ứ mà còn tạo tâm lý yên tâm cho doanh nghiệp và lái xe. Hoạt động sản xuất, thương mại vì thế được nối nhịp ngay từ ngày 23/2 - ngày đầu ra quân sau Tết, tạo đà thuận lợi cho cả quý I/2026.
Sáng 24/2, hoạt động xuất nhập khẩu tại Cửa khẩu quốc tế Móng Cái (Quảng Ninh) cũng đã trở lại nhịp độ bình thường sau kỳ nghỉ tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026. Theo báo cáo của Hải quan cửa khẩu Quốc tế Móng Cái, từ ngày 18/2 đến hết ngày 20/2, đơn vị đã làm thủ tục cho 199 tờ khai xuất nhập khẩu; kim ngạch đạt trên 15,4 triệu USD. Lũy kế từ ngày 1/1 đến 20/2, số tờ khai đạt 17.208 tờ, tăng 38,1% so với cùng kỳ năm 2025; tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt gần 874 triệu USD, tăng 30,5% so với cùng kỳ.
Trong kỳ nghỉ tết Nguyên đán 2026, hoạt động xuất nhập khẩu tại cửa khẩu được thực hiện theo hình thức thông quan hẹn trước từ ngày 20/2 đến hết ngày 23/2 (từ mùng 4 đến mùng 7 Tết), nhằm đáp ứng nhu cầu cấp thiết của doanh nghiệp, đồng thời đảm bảo cho cán bộ, công chức đón Tết an toàn, tiết kiệm.
Không khí giao thương tấp nập tại cửa khẩu cũng là không khí chung tại các doanh nghiệp xuất khẩu. Sáng 23/2 (mùng 7 tết Bính Ngọ 2026) - ngày làm việc đầu tiên sau kỳ nghỉ Tết kéo dài 9 ngày, theo thông lệ hàng năm, Tổng công ty May 10 đã tổ chức lễ ra quân sản xuất để đáp ứng tiến độ cho các đơn hàng xuất khẩu. Sự ra quân rầm rộ của một trong những doanh nghiệp dệt may lớn nhất toàn ngành đang kỳ vọng nối dài thành tích 46 tỷ USD kim ngạch xuất khẩu dệt may của năm 2025.
Theo số liệu của Cục Hải quan – Bộ Tài chính, 15 ngày đầu tháng 2/2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 41,67 tỷ USD. Trong đó, xuất khẩu đạt 20,36 tỷ USD, nhập khẩu đạt 21,3 tỷ USD; cán cân thương mại nhập siêu 0,95 tỷ USD, thấp hơn nhiều so với mức thâm hụt 3,19 tỷ USD của cùng kỳ năm trước.
So với nửa cuối tháng 1/2026, kim ngạch giảm 14,2%, song đây vẫn là mức thực hiện cao nếu đặt trong thời điểm giáp Tết, số ngày làm việc thực tế ít hơn. Đáng chú ý, so với cùng kỳ năm trước (31,49 tỷ USD), kim ngạch nửa đầu tháng 2/2026 đã tăng hơn 10 tỷ USD.
Trước đó, theo số liệu của Cục Thống kê, tháng đầu tiên của năm 2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 88,16 tỷ USD, tăng 39% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, xuất khẩu tăng 29,7%, nhập khẩu tăng 49,2%. Có 9 ngành hàng đạt kim ngạch trên 1 tỷ USD, với sự góp mặt lần đầu tiên của cà phê và thủy sản. Những con số này cho thấy thương mại Việt Nam đang duy trì nhịp tăng trưởng tích cực ngay từ đầu năm, bất chấp yếu tố mùa vụ và kỳ nghỉ dài ngày.
Hướng tới mục tiêu nghìn tỷ USD và nâng chất tăng trưởng
Nền tảng cho năm 2026 được xây dựng từ kết quả ấn tượng của năm 2025, khi tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt trên 930 tỷ USD, tăng 18,2%. Xuất khẩu lần đầu tiên đạt 475 tỷ USD - mức cao nhất từ trước tới nay; thặng dư thương mại hơn 20 tỷ USD, duy trì xuất siêu 10 năm liên tiếp.
Theo định hướng điều hành, năm 2026 xuất khẩu được giao tăng trưởng 15 - 16%, tương ứng 546 - 550 tỷ USD, bình quân mỗi tháng cần đạt khoảng 45 - 46 tỷ USD. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu dự kiến tăng trên 8% so với năm 2025, chính thức vượt mốc 1.000 tỷ USD; cán cân thương mại kỳ vọng tiếp tục xuất siêu trên 23 tỷ USD.
Tuy nhiên, khi quy mô thương mại đã tiệm cận ngưỡng nghìn tỷ USD, yêu cầu đặt ra không chỉ là mở rộng kim ngạch mà còn nâng cao chất lượng tăng trưởng. Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, TS. Lê Quốc Phương, nguyên Phó Giám đốc Trung tâm thông tin Công nghiệp và Thương mại – Bộ Công Thương cho biết, “nút thắt” lớn nhất hiện nay là năng lực nội sinh của doanh nghiệp còn hạn chế: công nghệ và đổi mới sáng tạo chưa cao; phần lớn vẫn tham gia ở khâu gia công, lắp ráp với giá trị gia tăng thấp; quy mô nhỏ và liên kết yếu.
Hiện khu vực FDI vẫn chiếm trên dưới 75% kim ngạch xuất khẩu. Điều đó phản ánh vai trò lớn của FDI, nhưng cũng đặt ra yêu cầu tăng mạnh tỷ lệ giá trị do doanh nghiệp trong nước tạo ra.
Trong năm 2026 và những năm tiếp theo, để đẩy mạnh xuất khẩu theo hướng bền vững hơn, các hướng đi then chốt được xác định gồm: phát triển công nghiệp hỗ trợ, nâng tỷ lệ nội địa hóa; thúc đẩy đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; nâng chất thu hút FDI theo hướng có chọn lọc; phát triển dịch vụ hỗ trợ như logistics, tài chính, marketing; đồng thời đáp ứng các tiêu chuẩn xanh, bền vững.
Xuất nhập khẩu năm 2026 đang được khởi động bằng sự chủ động và phối hợp đồng bộ giữa cơ quan quản lý và cộng đồng doanh nghiệp. Năm 2026, hoạt động xuất nhập khẩu đang tập trung vào việc nỗ lực nâng cao giá trị gia tăng và củng cố sức chống chịu của nền kinh tế trong bối cảnh toàn cầu nhiều biến động.