Trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều biến động, mục tiêu tăng trưởng hai con số đặt ra cho Việt Nam đòi hỏi những động lực đủ mạnh và bền vững. Công nghiệp và thương mại là hai trụ cột xuyên suốt quá trình phát triển, đang được kỳ vọng tiếp tục đóng vai trò “đầu tàu” dẫn dắt nền kinh tế.
Xung quanh các giải pháp để thúc đẩy tăng trưởng, phát huy lợi thế thị trường và điều hành chính sách vĩ mô hiệu quả, phóng viên Báo Công Thương đã có cuộc trao đổi với GS.TS Hoàng Văn Cường - Đại biểu Quốc hội khóa XIV, XV; nguyên Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Kinh tế Quốc dân; Phó Chủ tịch Hội đồng Giáo sư Nhà nước nhiệm kỳ 2024-2029, nhằm làm rõ những hướng đi chiến lược trong giai đoạn tới.
Theo GS.TS Hoàng Văn Cường: "Công nghiệp và thương mại tiếp tục giữ vai trò trụ cột của nền kinh tế". Ảnh: Trường Giang.
- Thưa ông, trong bối cảnh hiện nay, đâu là những động lực chính có thể giúp Việt Nam đạt được mục tiêu tăng trưởng hai con số, đặc biệt từ góc độ sản xuất công nghiệp và thương mại?
GS.TS Hoàng Văn Cường: Có thể thấy, trong thời gian qua, nước ta đã chuyển mình từ một nền kinh tế nghèo sang mức thu nhập trung bình, từ chỗ thiếu các sản phẩm tiêu dùng trở thành một trong những quốc gia đứng đầu về xuất khẩu hàng tiêu dùng. Những thành quả đó đạt được nhờ sự phát triển vượt bậc của các lĩnh vực như công nghiệp và thương mại. Điều này đã mở ra cơ hội để Việt Nam trở thành một trong những quốc gia thường xuyên được đánh giá cao về tăng trưởng kinh tế, đặc biệt trong các giai đoạn kinh tế thế giới gặp khó khăn.
Đáng chú ý, khu vực công nghiệp và thương mại luôn chiếm tỷ trọng lớn trong tăng trưởng kinh tế. Trong đó, công nghiệp đóng góp khoảng 40 - 50%, thương mại chiếm khoảng 35 - 40%. Như vậy, công nghiệp, thương mại dịch vụ chính là những trụ cột quan trọng xuyên suốt quá trình phát triển của đất nước.
Hiện nay, Việt Nam bước vào giai đoạn mới với yêu cầu tăng trưởng cao hơn, hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số. Để đạt được điều này, không thể trông chờ vào các yếu tố khác ngoài sự bứt phá của lĩnh vực công nghiệp và thương mại.
- Ngành Công Thương được xem là một trong những trụ cột tăng trưởng. Theo ông, cần tập trung vào những lĩnh vực nào để tạo đột phá?
GS.TS Hoàng Văn Cường: Như đã khẳng định, công nghiệp là một trong những trụ cột quan trọng giúp đưa đất nước từ một quốc gia nghèo trở thành nước có thu nhập trung bình, từ chỗ thiếu sản phẩm tiêu dùng trở thành quốc gia xuất khẩu hàng tiêu dùng hàng đầu. Do đó, công nghiệp chế biến, chế tạo sẽ tiếp tục giữ vai trò then chốt trong phát triển kinh tế.
Lĩnh vực này không chỉ tạo việc làm cho lực lượng lao động trong nước mà còn góp phần gia tăng giá trị cho nguyên liệu và sản phẩm nội địa. Vì vậy, công nghiệp chế biến, chế tạo chắc chắn vẫn là trụ cột quan trọng.
Bên cạnh đó, Việt Nam là nền kinh tế có độ mở cao, với quan hệ hợp tác rộng rãi và tham gia 17 hiệp định thương mại tự do, trong đó có nhiều hiệp định lớn trên thế giới. Đây là lợi thế lớn để tham gia sâu vào thị trường toàn cầu. Thực tế cho thấy, xuất khẩu luôn là động lực tăng trưởng quan trọng và trong tương lai vẫn tiếp tục đóng vai trò tạo đột phá.
Thị trường trong nước với quy mô hơn 100 triệu dân cũng là một lợi thế lớn. Sức mua ngày càng tăng đã giúp Việt Nam duy trì tăng trưởng trong các giai đoạn khó khăn của kinh tế thế giới. Đây chính là “bệ đỡ” cho sản xuất trong nước, giúp doanh nghiệp ổn định, phát triển và từng bước vươn ra thị trường quốc tế.
Do đó, cần phát triển đồng bộ ba trụ cột gồm công nghiệp chế biến, xuất khẩu và thị trường nội địa. Mỗi trụ cột đảm nhận vai trò riêng trong thúc đẩy tăng trưởng.
GS.TS Hoàng Văn Cường chia sẻ với phóng viên Báo Công Thương về các động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế Việt Nam trong giai đoạn mới. Ảnh: Trường Giang.
- Để doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu có thể tăng tốc, theo ông, chính sách tài khóa - tiền tệ cần được điều hành ra sao để hỗ trợ tăng trưởng và đảm bảo ổn định vĩ mô?
GS.TS Hoàng Văn Cường: Trong những năm qua, chính sách tài khóa và tiền tệ đã đóng vai trò rất quan trọng đối với phát triển kinh tế, đặc biệt trong lĩnh vực công nghiệp và xuất khẩu. Trước hết, các chính sách này cần tạo nguồn lực cho sản xuất và đầu tư thông qua việc cung cấp vốn, điều hành lãi suất và hỗ trợ tài khóa.
Nhờ sự phối hợp hiệu quả giữa các chính sách, nguồn lực cho sản xuất và xuất khẩu được tăng cường, đồng thời chi phí đầu vào giảm bớt. Việc duy trì lãi suất hợp lý, kết hợp với các chính sách giãn, hoãn, miễn, giảm thuế và phí đã góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.
Bên cạnh đó, chính sách tài khóa và tiền tệ còn góp phần ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và ổn định tỷ giá. Khi các yếu tố này được kiểm soát tốt, hoạt động sản xuất, kinh doanh sẽ đạt hiệu quả thực chất, hạn chế rủi ro từ biến động kinh tế.
Ngoài ra, cần điều hướng dòng vốn hợp lý, hạn chế dòng vốn chảy vào các lĩnh vực mang tính đầu cơ, tích lũy tài sản, ưu tiên cho sản xuất và xuất khẩu.
- Việc theo đuổi tăng trưởng cao có thể đi kèm rủi ro. Theo ông, cần làm gì để bảo đảm tăng trưởng không chỉ nhanh mà còn bền vững, thực chất, đặc biệt trong lĩnh vực công nghiệp và thương mại?
GS.TS Hoàng Văn Cường: Tăng trưởng cao thường đi kèm với rủi ro, đặc biệt là nguy cơ lạm phát hoặc mất cân đối đầu tư. Thực tế cho thấy, việc tập trung vốn vào các lĩnh vực có tính đầu cơ như bất động sản có thể tạo tăng trưởng nhanh nhưng tiềm ẩn nguy cơ bất ổn.
Ngược lại, nếu dòng vốn được định hướng vào sản xuất công nghiệp, tiêu dùng và dịch vụ, tăng trưởng sẽ bền vững hơn, tạo vòng luân chuyển vốn ổn định và hỗ trợ ổn định kinh tế vĩ mô.
Do đó, ổn định vĩ mô vừa là mục tiêu, vừa là công cụ thúc đẩy phát triển. Cần tiếp tục định hướng dòng vốn vào sản xuất, kiểm soát dòng vốn vào các lĩnh vực đầu cơ.
Ngoài ra, việc sử dụng linh hoạt các công cụ tài khóa như giảm thuế, phí và chi phí cũng rất cần thiết. Trong bối cảnh biến động toàn cầu, việc điều chỉnh chính sách kịp thời đã giúp giảm chi phí đầu vào, hỗ trợ doanh nghiệp và duy trì sức cạnh tranh.
Có thể thấy, chính sách tài khóa và tiền tệ cần được phối hợp chặt chẽ để trở thành công cụ hỗ trợ hiệu quả cho tăng trưởng, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo, xuất khẩu và phát triển thị trường.
GS.TS Hoàng Văn Cường, đại biểu Quốc hội khóa XIV, XV, nguyên Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Kinh tế Quốc dân, hiện là Phó Chủ tịch Hội đồng Giáo sư Nhà nước nhiệm kỳ 2024 - 2029 là chuyên gia kinh tế có nhiều đóng góp trong hoạch định chính sách vĩ mô.
Trong cuộc trao đổi, ông nhấn mạnh vai trò trụ cột của công nghiệp và thương mại đối với tăng trưởng kinh tế, đồng thời đề xuất phát triển đồng bộ công nghiệp chế biến, xuất khẩu và thị trường nội địa, cùng với điều hành linh hoạt chính sách tài khóa - tiền tệ nhằm bảo đảm tăng trưởng nhanh đi đôi với bền vững.