Hướng tới thương hiệu nông sản đặc trưng quốc gia

Xây dựng thương hiệu từ chuỗi giá trị khép kín

Nhắc đến xã Kim Liên, nhiều người nghĩ ngay đến Làng Sen quê Bác, nơi gắn với tuổi thơ Chủ tịch Hồ Chí Minh. Từ bao đời nay, cây sen đã hiện diện trong đời sống người dân địa phương, vừa tạo cảnh quan đặc trưng, vừa là loài cây gần gũi trong văn hóa và ẩm thực. Tuy nhiên, trước đây, giá trị kinh tế từ sen chủ yếu dừng lại ở việc bán hoa tươi hoặc khai thác nhỏ lẻ.

Những năm gần đây, cùng với định hướng phát triển nông nghiệp gắn với du lịch trải nghiệm và chương trình OCOP, nhiều hợp tác xã, doanh nghiệp tại Kim Liên đã mạnh dạn đầu tư chế biến sâu, đa dạng hóa sản phẩm từ sen. Từ đó, sen không chỉ là loài hoa biểu tượng mà đã trở thành sản phẩm hàng hóa mang giá trị kinh tế và văn hóa đặc sắc.

Tiêu biểu trong hành trình ấy là Hợp tác xã Sen Quê Bác và Phúc An Farm – hai đơn vị đang góp phần xây dựng thương hiệu “Sen quê Bác” trên thị trường.

Ra đời năm 2019, Hợp tác xã Sen Quê Bác được thành lập với mục tiêu bảo tồn, phát triển vùng nguyên liệu sen và nâng tầm giá trị sen quê hương. Hợp tác xã đã tổ chức vùng trồng sen, xây dựng chuỗi liên kết từ cung ứng giống, hướng dẫn kỹ thuật, thu mua nguyên liệu đến chế biến và tiêu thụ sản phẩm.

Từ những nguyên liệu quen thuộc như lá sen, tâm sen, hạt sen, củ sen…, hợp tác xã đã nghiên cứu và cho ra đời hàng loạt sản phẩm chế biến sâu. Đến nay, đơn vị đã phát triển được 16 sản phẩm, trong đó có nhiều sản phẩm OCOP 3 sao và 4 sao như trà liên tu, trà ướp gạo sen, trà tâm sen, trà lá sen, trà bạch liên nữ vương, hạt sen sấy,…

Thông qua hoạt động chuỗi liên kết cung cấp vật tư, giống, phân bón và bao tiêu đầu ra cho người dân địa phương, sản phẩm từ sen đã thu hút và phục vụ cho khách tham quan, du lịch tại vùng đất Kim Liên. Tháng 5/2022, Hợp tác xã nông nghiệp Sen Quê Bác đã được cấp giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu và giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả đối với hình thức thể hiện logo sen Quê Bác.

Ông Phạm Kim Tiến, Giám đốc kiêm Chủ tịch HĐQT Hợp tác xã nông nghiệp Sen Quê Bác cho biết, hợp tác xã đang trồng, chăm sóc bảo tồn và cung ứng trên 100 giống sen khác nhau. Hiện có 15 sản phẩm chế biến từ sen trong đó có 9 sản phẩm đạt OCOP. Bộ sản phẩm OCOP Sen Quê Bác đã trở thành món quà không thể thiếu của nhiều người mỗi dịp Tết đến, Xuân về hay trong các buổi lễ trang trọng. Việc được cấp nhãn hiệu giúp hợp tác xã xây dựng và tăng cường uy tín, giá trị của sản phẩm, từ đó tiếp cận các thị trường mới một cách dễ dàng hơn.

Điểm đáng chú ý là các sản phẩm đều được đầu tư bao bì, nhãn mác bài bản, hướng đến phân khúc quà tặng và đặc sản địa phương. Những hộp trà sen mang thiết kế sang trọng, đậm bản sắc văn hóa quê Bác không chỉ phục vụ nhu cầu tiêu dùng mà còn trở thành món quà lưu niệm cho du khách khi về thăm Kim Liên.

Để nâng cao chất lượng, hợp tác xã đã đầu tư hệ thống máy sấy, máy hút chân không, dây chuyền chế biến hiện đại nhằm giữ nguyên hương vị và dược tính của sen. Nhờ đó, sản phẩm ngày càng được thị trường đón nhận và có mặt tại nhiều siêu thị, nhà hàng, điểm du lịch.

Sản phẩm trà liên tu của hợp tác xã từng được vinh danh trong nhóm 100 sản phẩm tiêu biểu toàn quốc tại Giải thưởng “Mai An Tiêm” năm 2024; đồng thời nhận Giải thưởng Chất lượng Quốc gia. Đây là dấu mốc quan trọng cho thấy thương hiệu sen quê Bác đang dần khẳng định vị thế trên thị trường. Với mục tiêu hướng tới sản phẩm quốc gia, Hợp tác xã nông nghiệp Sen Quê Bác không ngừng nỗ lực về mọi mặt để phấn đấu trở thành đơn vị dẫn đầu ngành sen trong cả nước. 

Bên cạnh hợp tác xã, một số doanh nghiệp cũng đang góp phần làm mới sản phẩm từ sen. Phúc An Farm là một trong những đơn vị tiêu biểu với hướng đi chú trọng chế biến hiện đại và mở rộng thị trường tiêu dùng.

Từ nguồn nguyên liệu sen, Phúc An Farm đã phát triển các sản phẩm như hạt sen khô, trà lá sen túi lọc… Các sản phẩm được sản xuất theo quy trình chế biến hiện đại nhằm giữ nguyên hương vị tự nhiên và giá trị dinh dưỡng của cây sen. Trong đó, sản phẩm hạt sen khô Phúc An Farm đã được công nhận OCOP 3 sao. Hạt sen được sấy bằng công nghệ hiện đại để giữ độ bùi, thơm và vị ngọt thanh đặc trưng của sen xứ Nghệ.

Đối với trà lá sen túi lọc, doanh nghiệp hướng đến nhóm khách hàng quan tâm tới sức khỏe và lối sống xanh. Sản phẩm được đóng gói tiện lợi, phù hợp với nhu cầu tiêu dùng hiện đại và dễ dàng tiếp cận thị trường thương mại điện tử.

Điểm chung của các sản phẩm từ sen ở Kim Liên hiện nay là đều được chú trọng về nhận diện thương hiệu, mẫu mã và tiêu chuẩn chất lượng. Nếu như trước đây sản phẩm sen chủ yếu tiêu thụ trong phạm vi địa phương thì nay đã xuất hiện trên nhiều sàn thương mại điện tử, hệ thống phân phối và các hội chợ OCOP trong cả nước.

Việc đa dạng hóa sản phẩm cũng giúp nâng cao giá trị kinh tế cho cây sen. Một cây sen giờ đây có thể khai thác gần như toàn bộ, từ hoa để ướp trà, hạt để chế biến thực phẩm, lá làm trà thảo mộc, củ sen làm tinh bột hoặc thực phẩm chế biến. Điều này tạo thêm việc làm, tăng thu nhập cho người dân vùng nguyên liệu.

Đa dạng hóa sản phẩm, tiếp cận thị trường hiện đại

Không chỉ hướng đến hiệu quả kinh tế, việc xây dựng thương hiệu “Sen Quê Bác” còn mang ý nghĩa quảng bá văn hóa. Mỗi sản phẩm đều gắn với câu chuyện về quê hương Chủ tịch Hồ Chí Minh, về hình ảnh Làng Sen thanh bình và những giá trị truyền thống của vùng đất Kim Liên. 

Lợi thế lớn nhất của thương hiệu "Sen Quê Bác" chính là yếu tố nguồn gốc. Sen được trồng trên chính quê hương Chủ tịch Hồ Chí Minh – nơi có giá trị lịch sử, văn hóa đặc biệt đối với người dân cả nước. Điều này tạo nên sự khác biệt cho sản phẩm và góp phần nâng cao giá trị thương hiệu.

Từ những cánh đồng sen thơm ngát ở Kim Liên, các hợp tác xã, doanh nghiệp đã chứng minh rằng nông sản địa phương hoàn toàn có thể vươn xa nếu biết đầu tư bài bản, xây dựng thương hiệu và gắn sản phẩm với câu chuyện văn hóa.

Mỗi năm, Khu di tích Kim Liên đón hàng triệu lượt du khách trong và ngoài nước về tham quan, dâng hương Chủ tịch Hồ Chí Minh. Đây là cơ hội lớn để quảng bá các đặc sản mang dấu ấn quê Bác.

Nhiều du khách sau khi tham quan đã lựa chọn trà sen, hạt sen hay các sản phẩm OCOP từ sen làm quà tặng. Điều này cho thấy sản phẩm sen không chỉ đáp ứng nhu cầu tiêu dùng mà còn trở thành cầu nối lan tỏa hình ảnh văn hóa địa phương.

Song, để sen quê Bác thực sự vươn lên thành thương hiệu nông sản đặc trưng quốc gia, vẫn cần thêm những bước đi bài bản và dài hơi. Trong đó, quan trọng nhất là quy hoạch vùng nguyên liệu ổn định, nâng cao chất lượng sản phẩm theo tiêu chuẩn cao hơn, đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ và tăng cường xúc tiến thương mại.

Bên cạnh đó, việc xây dựng chỉ dẫn địa lý, bảo hộ thương hiệu và phát triển sản phẩm theo chuỗi giá trị cũng là yếu tố cần thiết để nâng cao sức cạnh tranh. Các sản phẩm từ sen cần được định vị rõ ràng ở phân khúc đặc sản văn hóa, quà tặng du lịch và sản phẩm chăm sóc sức khỏe nhằm tạo dấu ấn riêng trên thị trường.

Trong xu hướng người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến sản phẩm tự nhiên, giàu giá trị văn hóa và tốt cho sức khỏe, sen quê Bác có nhiều tiềm năng để phát triển mạnh mẽ. Không chỉ là nông sản địa phương, đây còn có thể trở thành một biểu tượng văn hóa – du lịch – kinh tế của Nghệ An.

Từ những đầm sen thơm ngát nơi quê hương Chủ tịch Hồ Chí Minh, các doanh nghiệp, hợp tác xã đang kiên trì xây dựng một thương hiệu mang đậm hồn cốt quê hương. Hành trình ấy không chỉ góp phần nâng tầm giá trị cây sen Việt, mà còn lan tỏa hình ảnh đất và người Nghệ An đến với bạn bè trong nước và quốc tế.

Thời gian qua, Nghệ An luôn chú trọng đưa các sản phẩm sen quê Bác tham gia các chương trình xúc tiến thương mại, hội chợ nhằm quảng bá sản phẩm nông sản của địa phương; đồng thời lựa chọn các sản phẩm từ sen để làm quà tặng  đại biểu khi về thăm quê Bác.