Sáng 11/11, tại Trường Đại học Thương mại (Hà Nội), chương trình “KOL, KOC kết nối cùng sinh viên: Tiêu dùng thông minh trong kỷ nguyên số” diễn ra với nhiều nội dung trao đổi về rủi ro trong mua sắm trực tuyến, trách nhiệm của người có ảnh hưởng trong quảng bá sản phẩm và giải pháp bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trên mạng xã hội.
Chương trình do Bộ Công Thương chủ trì, giao Báo Công Thương phối hợp với Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia, Trường Đại học Thương mại và các đơn vị liên quan tổ chức, thuộc Đề án Phát triển hoạt động bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng giai đoạn 2026 - 2030.
Một trong những nội dung đáng chú ý của chương trình là phiên thảo luận với sự tham gia của bà Nguyễn Quỳnh Anh, Phó Chủ tịch Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia (Bộ Công Thương); bà Thảo Griffiths, Giám đốc Chính sách công của Meta tại Việt Nam, Lào, Campuchia và Myanmar. Chương trình còn có sự góp mặt nhiều nghệ sĩ, KOL, KOC như: NSND Tự Long, Giám đốc Nhà hát Chèo Quân đội, NSND Hương Dung, NSND Ngọc Thư, NSƯT Minh Tiệp, KOL PewPew và các nhà sáng tạo nội dung.
Phiên thảo luận trong chương trình “KOL, KOC kết nối cùng sinh viên: Tiêu dùng thông minh trong kỷ nguyên số”thu hút sự quan tâm của đông đảo sinh viên với những trao đổi về trách nhiệm quảng cáo và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Ảnh: Cấn Dũng.
Phải chủ động kiểm chứng thông tin
Tại phiên thảo luận, đề cập trách nhiệm của KOL, KOC khi giới thiệu sản phẩm, bà Nguyễn Quỳnh Anh, Phó Chủ tịch Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia (Bộ Công Thương) cho rằng, người có ảnh hưởng không thể chỉ dựa vào thông tin do nhãn hàng hoặc đội ngũ trợ lý cung cấp để quảng bá hàng hóa mà phải chủ động kiểm chứng trước khi đưa thông tin đến người tiêu dùng.
Theo bà Quỳnh Anh, trách nhiệm đầu tiên là phải thông báo rõ cho người tiêu dùng biết nội dung mình chia sẻ có yếu tố quảng cáo. “Trước tiên phải thông báo cho người tiêu dùng biết rằng mình đang nhận quảng cáo. Đây là yêu cầu quan trọng nhằm bảo đảm tính minh bạch, giúp người tiêu dùng nhận diện bản chất thương mại của nội dung được giới thiệu, thay vì nhầm lẫn giữa quảng cáo với trải nghiệm, đánh giá khách quan của người chia sẻ”, bà Quỳnh Anh nhấn mạnh.
Bà Nguyễn Quỳnh Anh, Phó Chủ tịch Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia chia sẻ về trách nhiệm của KOL, KOC trong hoạt động quảng bá sản phẩm. Ảnh: Cấn Dũng
Bên cạnh đó, Phó Chủ tịch Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia lưu ý, người có ảnh hưởng phải tự kiểm chứng thông tin về sản phẩm thông qua trải nghiệm thực tế hoặc các nguồn thông tin có căn cứ. Việc tiếp nhận thông tin từ nhãn hàng, đơn vị cung cấp sản phẩm hay đội ngũ trợ lý không đồng nghĩa với việc được miễn trừ trách nhiệm khi sử dụng những thông tin đó để quảng cáo.
“Nếu cung cấp thông tin không đầy đủ, không chính xác cho người tiêu dùng, KOL, KOC có thể phải chịu trách nhiệm liên đới cùng nhãn hàng. Việc lấy lý do chỉ chia sẻ trải nghiệm cá nhân không đủ để loại trừ trách nhiệm nếu nội dung quảng bá được xây dựng trên những thông tin chưa được kiểm chứng”, bà Quỳnh Anh chia sẻ.
Phó Chủ tịch Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia cho rằng, người có tầm ảnh hưởng cần nhận thức đầy đủ trách nhiệm đối với từng nội dung mình phát ngôn, đặc biệt khi nội dung đó có khả năng tác động trực tiếp đến quyết định mua sắm của đông đảo người theo dõi. Những hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng hoặc pháp luật về quảng cáo sẽ bị xử lý theo quy định.
“KOL, KOC không chỉ có thể bị xử lý vi phạm mà còn phải chịu trách nhiệm liên đới với nhãn hàng trong những trường hợp thuộc phạm vi trách nhiệm của mình”, bà nhấn mạnh.
Thông điệp này đặc biệt có ý nghĩa đối với giới trẻ, nhóm người thường xuyên tiếp cận các nội dung review, livestream và quảng cáo trên mạng xã hội. Theo bà Quỳnh Anh, người tiêu dùng cần có sự chọn lọc, không nên mặc nhiên tin tưởng vào một sản phẩm chỉ vì sản phẩm đó được người nổi tiếng hoặc người có sức ảnh hưởng giới thiệu.
Tăng cường bảo vệ người dùng trên môi trường số
Ở góc độ nền tảng công nghệ, bà Thảo Griffith, Giám đốc Chính sách công phụ trách thị trường Việt Nam, Lào, Campuchia và Myanmar của Meta cho biết, việc duy trì không gian an toàn cho người tiêu dùng là một trong những cam kết quan trọng của doanh nghiệp.
Theo bà Thảo Griffith, các nền tảng thuộc Meta hiện có khoảng 3,7 tỷ người sử dụng trên toàn cầu. Với quy mô người dùng lớn, việc bảo đảm an toàn trên không gian mạng không chỉ là trách nhiệm của nền tảng mà còn cần sự phối hợp, chủ động từ phía người dùng.
“Tại Việt Nam, chúng tôi cũng có rất nhiều chương trình nhằm nâng cao nhận thức của người dùng, giúp người dùng trở thành những người tiêu dùng thông thái Đối với nhóm học sinh, sinh viên và giới trẻ, Meta triển khai các chương trình tập huấn về sử dụng môi trường mạng an toàn, nhận diện tín hiệu nguy hiểm và khai thác những công cụ nền tảng cung cấp để bảo vệ bản thân”, bà Thảo chia sẻ.
Bà Thảo Griffiths, Giám đốc Chính sách công của Meta tại Việt Nam, Lào, Campuchia và Myanmar trao đổi về các giải pháp bảo đảm an toàn cho người dùng trên mạng xã hội.
Đối với hoạt động quảng cáo, đại diện Meta cho biết nền tảng đã xây dựng các chính sách riêng về quảng cáo và minh bạch nội dung liên quan đến thương hiệu. Những chính sách này được công khai bằng tiếng Việt trên các nền tảng mạng xã hội như Facebook và Instagram, giúp người dùng có thể chủ động tìm hiểu các quy định, tiêu chuẩn áp dụng đối với nội dung quảng bá.
Bà Thảo Griffith khuyến nghị người dùng dành thời gian tìm hiểu chính sách quảng cáo, chính sách minh bạch nội dung thương hiệu để hiểu rõ hơn những yêu cầu đối với hoạt động quảng bá sản phẩm trên nền tảng. Đặc biệt, khi phát hiện quảng cáo không phù hợp hoặc có dấu hiệu vi phạm tiêu chuẩn của nền tảng, quy định pháp luật Việt Nam, người dùng có thể sử dụng chức năng báo cáo thông qua nút ba chấm bên cạnh nội dung quảng cáo.
“Chúng tôi rất cần sự hợp tác của người tiêu dùng, bởi vì tất cả chúng ta phải cùng chung tay để tạo ra một không gian mạng lành mạnh hơn”, bà Thảo Griffith chia sẻ.
Theo đại diện Meta, việc hình thành thói quen sử dụng những công cụ có sẵn, kết hợp với nâng cao nhận thức về an toàn trên không gian mạng sẽ giúp người dùng chủ động hơn khi tiếp cận thông tin quảng cáo và thực hiện giao dịch trực tuyến.
Bên cạnh góc nhìn từ cơ quan quản lý và doanh nghiệp công nghệ, chương trình “KOL, KOC kết nối cùng sinh viên: Tiêu dùng thông minh trong kỷ nguyên số” còn tạo không gian giao lưu giữa sinh viên với các nghệ sĩ, người có sức ảnh hưởng và nhà sáng tạo nội dung. Sự tham gia của NSND Tự Long, PewPew cùng nhiều nghệ sĩ, KOL, KOC mang đến cách tiếp cận gần gũi hơn đối với những vấn đề tưởng chừng khô khan như trách nhiệm quảng cáo, nhận diện thông tin sai lệch và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Thông qua các hoạt động giao lưu, tương tác và Mini Talk, sinh viên có cơ hội trực tiếp trao đổi với khách mời về những tình huống thường gặp khi mua sắm trực tuyến, đồng thời tìm hiểu trách nhiệm của các chủ thể tham gia hoạt động quảng bá sản phẩm trên mạng xã hội.
Các nghệ sĩ, KOL, KOC tham gia chương trình, giao lưu, trao đổi, lan tỏa thông điệp tiêu dùng có trách nhiệm. Ảnh: Cấn Dũng
Tại chương trình, các sinh viên cũng chia sẻ những nguyên tắc mua sắm trực tuyến như không quyết định mua hàng chỉ vì người khác mua, kiểm tra nguồn gốc, xuất xứ, thành phần sản phẩm và phân biệt nội dung quảng cáo với trải nghiệm thực tế. Đối với sinh viên, việc hình thành thói quen tiêu dùng thông minh cần bắt đầu từ những hành động cụ thể: tìm hiểu kỹ thông tin sản phẩm, đánh giá độ tin cậy của người bán, không chạy theo hiệu ứng đám đông và lưu giữ bằng chứng giao dịch khi phát sinh vấn đề.
Nâng cao trách nhiệm của người có tầm ảnh hưởng, tăng cường minh bạch từ nền tảng thương mại điện tử và trang bị kiến thức pháp luật, kỹ năng nhận diện rủi ro cho người tiêu dùng là những yêu cầu quan trọng để bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng trên môi trường số, xây dựng môi trường mua sắm trực tuyến an toàn, lành mạnh.