Trong hơn hai thập kỷ triển khai, Chương trình Thương hiệu quốc gia Việt Nam đã góp phần định hình hình ảnh hàng hóa Việt trên thị trường quốc tế, từ chỗ chủ yếu được nhận diện qua sản lượng và giá cả, từng bước chuyển sang khẳng định bằng chất lượng và uy tín. Tuy nhiên, trong bối cảnh nền kinh tế bước vào giai đoạn phát triển mới, khi các yếu tố như chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và tăng trưởng xanh trở thành động lực chính, câu chuyện thương hiệu quốc gia cũng đứng trước yêu cầu phải thay đổi cách tiếp cận.
Thực tế cho thấy, dù giá trị thương hiệu quốc gia Việt Nam tăng trưởng nhanh trong những năm qua, nhưng mức độ hiện diện và gắn kết của thương hiệu trong chuỗi giá trị toàn cầu vẫn còn hạn chế, chưa thực sự phản ánh đầy đủ năng lực sáng tạo và giá trị gia tăng. Điều này đặt ra yêu cầu không chỉ tiếp tục quảng bá, mà cần tái định vị thương hiệu quốc gia theo hướng gắn với chất lượng tăng trưởng và năng lực nội tại của doanh nghiệp. Xung quanh định hướng phát triển thương hiệu quốc gia trong giai đoạn tới, phóng viên Báo Công Thương đã trao đổi với ông Vũ Bá Phú - Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) để làm rõ hơn những định hướng chính sách và giải pháp nâng cao giá trị thương hiệu quốc gia Việt Nam.
Ông Vũ Bá Phú (bên trái) trao đổi về những định hướng chính sách và giải pháp nâng cao giá trị thương hiệu quốc gia Việt Nam. Ảnh: Nam Nguyễn
Từ quảng bá hình ảnh đến nâng cao giá trị thực chất
- Thưa ông, sau hơn 20 năm triển khai, Chương trình Thương hiệu quốc gia đã đạt được những kết quả gì, và đâu là vấn đề đặt ra trong giai đoạn hiện nay?
Ông Vũ Bá Phú: Chương trình Thương hiệu quốc gia Việt Nam được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt từ năm 2003, với mục tiêu quảng bá các sản phẩm, dịch vụ chất lượng, qua đó khẳng định Việt Nam là quốc gia có năng lực sản xuất hàng hóa uy tín, đáp ứng yêu cầu của thị trường quốc tế.
Từ năm 2008, ngày 20/4 được lựa chọn là Ngày Thương hiệu quốc gia Việt Nam. Hằng năm, Bộ Công Thương tổ chức Tuần lễ Thương hiệu quốc gia với nhiều hoạt động như diễn đàn, tọa đàm, triển lãm, nhằm nâng cao nhận thức của cộng đồng xã hội, doanh nghiệp và người tiêu dùng về vai trò của thương hiệu.
Có thể nói, trong thời gian qua, chương trình đã góp phần quan trọng trong việc nâng cao hình ảnh hàng hóa Việt Nam. Tuy nhiên, trong bối cảnh mới, yêu cầu không chỉ dừng ở quảng bá, mà phải chuyển sang nâng cao giá trị thực chất của thương hiệu, gắn với chất lượng sản phẩm và năng lực cạnh tranh.
- Chủ đề “Thương hiệu quốc gia Việt Nam trong kỷ nguyên mới” được lựa chọn năm nay phản ánh điều gì trong định hướng phát triển?
Ông Vũ Bá Phú: Chủ đề này xuất phát từ bối cảnh phát triển chung của nền kinh tế, khi các yếu tố như chuyển đổi số, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo đang trở thành động lực chính cho tăng trưởng.
Việt Nam đang hướng tới một giai đoạn phát triển nhanh và bền vững hơn, do đó thương hiệu quốc gia cũng phải gắn với những yếu tố này. Thương hiệu của doanh nghiệp, của sản phẩm Việt Nam không thể tách rời chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo hay các yêu cầu về phát triển xanh và trách nhiệm xã hội.
Điều này đòi hỏi sự thay đổi trong cách tiếp cận. Thương hiệu quốc gia không chỉ là hình ảnh bên ngoài, mà phải phản ánh được nội lực của nền kinh tế, từ chất lượng sản phẩm, công nghệ đến năng lực quản trị và đổi mới.
Lấy đổi mới sáng tạo làm động lực nâng giá trị thương hiệu
- Trong giai đoạn tới, chiến lược phát triển thương hiệu quốc gia sẽ tập trung vào những trọng tâm nào để nâng cao giá trị trên thị trường quốc tế, và doanh nghiệp cần chuẩn bị ra sao để thích ứng với yêu cầu mới?
Ông Vũ Bá Phú: Thời gian qua, giá trị thương hiệu quốc gia Việt Nam có tốc độ tăng trưởng khá ấn tượng. Tuy nhiên, nếu nhìn sâu hơn, sự gia tăng này chưa thực sự bền vững và chưa gắn chặt với các yếu tố cốt lõi như đổi mới sáng tạo.
Do đó, trong giai đoạn tới, chiến lược phát triển thương hiệu quốc gia sẽ tập trung vào các trụ cột như đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và tăng trưởng xanh. Đây là những yếu tố nền tảng để nâng cao giá trị thương hiệu một cách bền vững, đồng thời giúp doanh nghiệp thích ứng tốt hơn với yêu cầu ngày càng cao của thị trường quốc tế.
Thương hiệu quốc gia cần bứt phá trong kỷ nguyên mới. Ảnh: Nam Nguyễn
Một định hướng quan trọng là hỗ trợ doanh nghiệp chuyển từ gia công sang làm chủ thiết kế, làm chủ sản xuất và phát triển thương hiệu của chính mình. Khi doanh nghiệp làm chủ được giá trị, thương hiệu mới có thể phát triển lâu dài và từng bước khẳng định vị thế trên thị trường quốc tế. Bên cạnh đó, yếu tố văn hóa, bản sắc dân tộc cũng sẽ được lồng ghép vào quá trình xây dựng thương hiệu, nhằm tạo sự khác biệt và gia tăng giá trị cho sản phẩm Việt Nam.
Với doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp có sản phẩm đạt Thương hiệu quốc gia, yêu cầu đặt ra là phải chủ động hơn trong đầu tư cho đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đây không chỉ là xu thế, mà là điều kiện để nâng cao năng lực cạnh tranh. Doanh nghiệp cần tập trung vào nâng cao chất lượng sản phẩm, gia tăng giá trị, đồng thời xây dựng chiến lược thương hiệu bài bản. Khi sản phẩm có chất lượng và giá trị, thương hiệu sẽ được củng cố và có khả năng cạnh tranh tốt hơn trên thị trường quốc tế.
Xin cảm ơn ông!
Theo ông Vũ Bá Phú, nâng cao giá trị thương hiệu quốc gia không chỉ dừng ở quảng bá, mà phải bắt đầu từ việc giúp doanh nghiệp chuyển từ gia công sang tự thiết kế, sản xuất và phát triển thương hiệu của chính mình. Khi làm chủ được giá trị và công nghệ, doanh nghiệp mới có thể nâng cao sức cạnh tranh, đồng thời tạo nền tảng để thương hiệu Việt phát triển bền vững trên thị trường quốc tế.