Từ gian khó đến bước ngoặt đổi đời của cây chuối
Từng là cây trồng chủ lực gắn bó bao đời với người dân xã Chiêu Yên (nay thuộc xã Lực Hành, tỉnh Tuyên Quang), cây chuối không chỉ là nguồn thu nhập mà còn là biểu tượng của cuộc sống ấm no nơi vùng đất trung du. Thế nhưng, có thời điểm, “vị ngọt” ấy tưởng như không còn khi thị trường bão hòa, giá chuối giảm sâu, người dân điêu đứng vì nông sản làm ra không tiêu thụ được. Giữa lúc khó khăn ấy, vợ chồng anh Nguyễn Thế Hải ở thôn Thọ Sơn đã mạnh dạn rẽ hướng, biến trái chuối quê hương thành sản phẩm đặc sản, mở ra hành trình mới cho nông sản địa phương.
Trước đây, toàn xã Chiêu Yên có hàng chục héc-ta chuối tiêu hồng, chuối tây được trồng dày đặc ven đồi, ven suối. Chuối từng mang lại nguồn thu nhập khá ổn định cho nhiều hộ dân. Nhưng khoảng vài năm trở lại đây, khi sản lượng tăng, thị trường tiêu thụ chậm, giá chuối chỉ còn 1.000-2.000 đồng/kg, nhiều hộ dân phải chặt bỏ vườn, chuyển sang trồng cây khác.
Từ nông sản khó tiêu thụ, anh Hải đã tìm tòi ra những sản phẩm mới, nâng tầm đặc sản địa phương. Ảnh: NVCC
Không cam chịu để nông sản quê hương rơi vào cảnh “được mùa mất giá”, anh Nguyễn Thế Hải - một người con sinh ra và lớn lên giữa vùng chuối Chiêu Yên đã tìm cách nâng tầm giá trị trái chuối. Năm 2020, anh cùng vợ bắt tay thử nghiệm chế biến chuối thành các sản phẩm mới như chuối chiên giòn và chuối sấy dẻo, bước đầu phục vụ thị trường trong tỉnh.
“Ngày đầu làm thử, nhiều người bảo là mạo hiểm, vì ai cũng nghĩ chuối là thứ rẻ tiền, không ai mua chuối chế biến. Nhưng tôi tin nếu làm đúng kỹ thuật, sạch, ngon, có thương hiệu, sản phẩm sẽ được đón nhận”, anh Hải nhớ lại.
Sau hàng chục lần thử nghiệm về độ giòn, vị ngọt, nhiệt sấy và thời gian chiên, sản phẩm chuối chiên giòn đầu tiên của hợp tác xã ra đời. Những lát chuối vàng ruộm, giòn tan, giữ nguyên vị ngọt thanh tự nhiên khiến người tiêu dùng thích thú. Từ đó, Hợp tác xã Chuối sạch Chiêu Yên chính thức được thành lập, đánh dấu bước ngoặt cho hành trình khởi nghiệp của anh Hải và cũng là bước đầu trên con đường xây dựng thương hiệu cho trái chuối quê hương.
Sản phẩm chuối của Hợp tác xã Chiêu Yên đạt chứng nhận OCOP 3 sao. Ảnh: Như Quỳnh
Năm 2024, hai sản phẩm chuối chiên giòn và chuối sấy dẻo vinh dự đạt chứng nhận sản phẩm OCOP 3 sao của tỉnh Tuyên Quang. Đặc biệt, đây còn là một trong 7 sản phẩm của tỉnh được xuất khẩu sang thị trường Vương quốc Anh - một thị trường nổi tiếng khắt khe về tiêu chuẩn an toàn thực phẩm. Sự kiện này không chỉ là niềm vui của HTX mà còn là dấu mốc quan trọng đưa “Chuối sạch Chiêu Yên” trở thành thương hiệu nông sản tiên phong của Tuyên Quang trên bản đồ xuất khẩu.
Khẳng định thương hiệu bằng chất lượng và uy tín
Điều làm nên thành công của Hợp tác xã Chuối sạch Chiêu Yên không chỉ là câu chuyện khởi nghiệp từ gian khó mà còn nằm ở cách anh Hải gìn giữ nguyên tắc “làm thật, làm sạch”. Chuối được thu hái từ các vườn đạt tiêu chuẩn an toàn, chọn những quả chín vừa, căng tròn, không hóa chất. Công đoạn sơ chế, sấy và chiên đều được thực hiện thủ công kết hợp máy móc hiện đại, đảm bảo chất lượng đồng đều và an toàn tuyệt đối.
Với sản phẩm chuối chiên giòn, chuối được thái lát mỏng, chiên trong dầu ở nhiệt độ ổn định, sau 5-7 phút vớt ra để ráo, giữ được độ giòn tự nhiên. Còn chuối sấy dẻo là loại chuối chín thơm, được sấy liên tục hơn 30 giờ trong máy, sau đó mang phơi trong nhà kính để “lên màu, lên mật”, tạo ra sản phẩm mềm dẻo, ngọt dịu, không hề gắt.
Anh Nguyễn Thế Hải cùng những sản phẩm từ chuối mang nhiều tâm huyết. Ảnh: Như Quỳnh
Tất cả các sản phẩm sau khi hoàn thiện đều được đóng gói, hút chân không, dán nhãn truy xuất nguồn gốc rõ ràng, in thông tin bằng cả tiếng Việt và tiếng Anh, sẵn sàng phục vụ cả thị trường trong nước và xuất khẩu.
Hiện nay, chuối Chiêu Yên được bán với giá ổn định 24.000 đồng/250g chuối sấy khô và 23.000 đồng/300g chuối sấy dẻo. Hợp tác xã vẫn giữ nguyên giá cho cả thị trường trong nước và xuất khẩu, thể hiện chiến lược phát triển bền vững, không chạy theo lợi nhuận ngắn hạn mà hướng đến giá trị lâu dài. “Tôi muốn người tiêu dùng trong nước được hưởng sản phẩm ngon, sạch, cùng chất lượng với hàng xuất khẩu. Khi người Việt tin tưởng, thương hiệu mới thật sự có gốc rễ”, anh Hải chia sẻ.
Tháng 8/2025, Hợp tác xã Chuối sạch Chiêu Yên tiếp tục là đơn vị duy nhất của tỉnh Tuyên Quang được lựa chọn xuất khẩu 3.000 hũ chuối sấy sang Anh quốc, khẳng định uy tín và năng lực sản xuất ổn định. Đây là minh chứng rõ ràng cho thấy nông sản Việt hoàn toàn có thể chinh phục thị trường khó tính nếu biết đầu tư vào chất lượng và thương hiệu.
Không dừng lại ở 2 sản phẩm chủ lực, Hợp tác xã Chuối sạch Chiêu Yên tiếp tục nghiên cứu, đa dạng hóa sản phẩm từ chuối. Gần đây, hợp tác xã đã cho ra mắt bột chuối tiêu xanh, một sản phẩm được đánh giá cao về giá trị dinh dưỡng và khả năng hỗ trợ tiêu hóa, phù hợp với xu hướng tiêu dùng hiện đại. Bột chuối đang được thử nghiệm phân phối tại một số siêu thị và sàn thương mại điện tử, mở ra hướng đi mới cho việc tận dụng tối đa giá trị của cây chuối.
Hợp tác xã Chuối sạch Chiêu Yên tạo công ăn việc làm cho bà con quê nhà. Ảnh: NVCC
Để bảo đảm nguồn nguyên liệu ổn định, hợp tác xã ký hợp đồng bao tiêu với các hộ trồng chuối trong vùng, hướng dẫn bà con canh tác theo quy trình sạch, không sử dụng thuốc kích thích chín hay chất bảo quản. Việc liên kết này giúp nông dân yên tâm sản xuất, không lo đầu ra, đồng thời tạo thành chuỗi giá trị khép kín từ trồng, chế biến đến tiêu thụ.
Bên cạnh đó, hợp tác xã cũng chú trọng đào tạo lao động, đặc biệt là phụ nữ và thanh niên địa phương. Hiện có hơn 20 lao động thường xuyên làm việc tại xưởng chế biến với mức thu nhập ổn định từ 6-8 triệu đồng/tháng. Mỗi khi có đơn hàng lớn xuất khẩu, số lượng lao động thời vụ tăng gấp đôi, tạo việc làm cho nhiều hộ dân.
Với cách làm bài bản, coi trọng chất lượng, chú trọng thương hiệu và cam kết đồng hành cùng người nông dân, Hợp tác xã Chuối sạch Chiêu Yên đã và đang khẳng định vị thế của mình, không chỉ là niềm tự hào của Tuyên Quang, mà còn là hình ảnh đẹp của nông sản Việt Nam trên con đường chinh phục thế giới.