Từ những sản vật gắn với đời sống sản xuất của đồng bào các dân tộc, nhiều sản phẩm OCOP tại xã Than Uyên (tỉnh Lai Châu) đang từng bước được chuẩn hóa, nâng cao chất lượng và mở rộng thị trường tiêu thụ. Với định hướng phát triển sản phẩm theo chiều sâu, địa phương đặt mục tiêu đến năm 2030 duy trì và phát triển 45 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên, góp phần biến lợi thế nông nghiệp, văn hóa thành động lực phát triển kinh tế bền vững.
Xã Than Uyên (tỉnh Lai Châu) có 23 sản phẩm OCOP được công nhận, trong đó 20 sản phẩm đạt 3 sao và 3 sản phẩm đạt 4 sao.
Từ sản vật địa phương đến sản phẩm hàng hóa có giá trị
Đến nay, xã Than Uyên (tỉnh Lai Châu) có 23 sản phẩm OCOP được công nhận, trong đó 20 sản phẩm đạt 3 sao và 3 sản phẩm đạt 4 sao. Các sản phẩm khá đa dạng, gắn với thế mạnh sản xuất của địa phương như gạo đặc sản Séng Cù, gạo tẻ tròn, gạo lứt Séng Cù; thịt trâu, thịt lợn gác bếp; giò, chả, xúc xích; nho Hạ đen, nho Mẫu Đơn và rượu nếp men lá Mường Hoa.
Để tạo nền tảng cho OCOP phát triển bền vững, xã Than Uyên đã chú trọng công tác tuyên truyền, quảng bá và kết nối xúc tiến thương mại. Xã thành lập nhóm Zalo OCOP Than Uyên với sự tham gia của các chủ thể, qua đó kịp thời thông tin về chủ trương, chính sách cũng như các hoạt động xúc tiến thương mại. Hằng năm, xã phân bổ kinh phí hỗ trợ xúc tiến thương mại, quảng bá sản phẩm; đồng thời thường xuyên kết nối với doanh nghiệp, nhà đầu tư nhằm thúc đẩy sản xuất và mở rộng đầu ra cho sản phẩm OCOP. Đây được xem là một trong những giải pháp quan trọng để chuyển từ tư duy sản xuất sang sản xuất gắn với nhu cầu thị trường.
Ẩm thực Than Uyên được các KOL livestream trên các nền tảng xã hội.
Theo Chủ tịch UBND xã Than Uyên Phan Văn Ngọc, bên cạnh những thuận lợi, quá trình phát triển OCOP tại Than Uyên vẫn còn không ít khó khăn. Quy mô sản xuất của nhiều chủ thể còn nhỏ lẻ, manh mún; chưa hình thành được những vùng nguyên liệu tập trung, đồng bộ và có liên kết chặt chẽ. Công nghệ chế biến sâu còn hạn chế, nhiều nông sản chủ yếu được tiêu thụ dưới dạng thô hoặc mới qua sơ chế.
Bên cạnh đó, một số chủ thể còn gặp khó khăn trong việc tái chứng nhận khi sản phẩm hết thời hạn công nhận. Việc đưa sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử, triển khai tiếp thị số cũng chưa đạt hiệu quả như kỳ vọng. Nguồn vốn đầu tư, nhân lực quản trị, kỹ năng thương mại điện tử và xúc tiến thương mại của các hợp tác xã, hộ kinh doanh còn hạn chế. Cùng với đó, địa bàn miền núi cũng đặt ra những thách thức riêng như khoảng cách tới các trung tâm tiêu thụ lớn khiến chi phí logistics cao, ảnh hưởng tới sức cạnh tranh về giá.
Từ thực tế đó, Than Uyên xác định phát triển OCOP giai đoạn 2026-2030 phải chuyển mạnh sang chiều sâu. Địa phương phấn đấu duy trì và phát triển 45 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên, trong đó có 10 sản phẩm đạt 4 sao. Đồng thời, 37 sản phẩm đã được chứng nhận sẽ tham gia đánh giá, phân hạng lại và 15 sản phẩm phấn đấu nâng hạng.
Số hóa thương hiệu, mở rộng thị trường cho sản phẩm OCOP
Một trong những hướng đi được Than Uyên đặc biệt chú trọng là xây dựng vùng nguyên liệu và nâng cao chất lượng sản phẩm. Địa phương định hướng tập trung đất đai, hình thành vùng nguyên liệu cho các sản phẩm chủ lực như gạo, mắc ca, chè, thịt sấy; đồng thời khuyến khích áp dụng các tiêu chuẩn sản xuất sạch như VietGAP, GlobalGAP hoặc hữu cơ.
Cùng với đó là thúc đẩy liên kết giữa doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ nông dân, hướng tới những hợp đồng bao tiêu ổn định. Khi vùng nguyên liệu được chuẩn hóa và chuỗi sản xuất được kết nối chặt chẽ, sản phẩm không chỉ bảo đảm nguồn cung mà còn có điều kiện nâng cao chất lượng, đáp ứng những yêu cầu ngày càng cao của thị trường.
Anh Nguyễn Hồng Hạnh, Giám đốc Công ty TNHH MTV Dũng Long (xã Than Uyên) cho biết: "Công ty hiện có 5 sản phẩm OCOP từ gạo Than Uyên và đang liên kết với hơn 100 hộ dân, với diện tích khoảng 22 ha. Thời gian tới, doanh nghiệp dự kiến liên kết với đối tác tại Hà Nội để xuất khẩu gạo, đồng thời phấn đấu nâng hạng sản phẩm lên 5 sao. Đáng chú ý, công ty đang triển khai mô hình "lúa - cá", vừa khơi lại phương thức sản xuất truyền thống, vừa hướng tới nền nông nghiệp sạch, hữu cơ và gia tăng giá trị trên đồng ruộng".
Công nghệ chế biến cũng được xác định là “chìa khóa” gia tăng giá trị. Than Uyên định hướng hỗ trợ các hợp tác xã đầu tư máy sấy lạnh, công nghệ đóng gói hút chân không, tiệt trùng; từng bước chuyển từ bán nông sản thô sang các sản phẩm tiện lợi, có giá trị gia tăng cao. Những cơ sở sản xuất quy mô lớn được định hướng xây dựng hệ thống quản lý chất lượng tiên tiến như HACCP hoặc ISO.
Song song với đó, địa phương chú trọng đổi mới bao bì, nhãn mác và xây dựng câu chuyện thương hiệu. Các sản phẩm OCOP được định hướng thiết kế bao bì mang đậm bản sắc văn hóa các dân tộc Thái, Mông…, qua đó tạo dấu ấn riêng trên thị trường. Cùng với đó, Than Uyên đặt mục tiêu sản phẩm OCOP được tích hợp mã QR truy xuất nguồn gốc, góp phần minh bạch quy trình từ sản xuất đến đóng gói.
Than Uyên cũng hướng tới đưa các chủ thể OCOP tham gia những sàn thương mại điện tử lớn, đồng thời đào tạo kỹ năng bán hàng trực tuyến, livestream và sáng tạo nội dung số cho người dân, nhất là thanh niên nông thôn.
Với sự hỗ trợ của Sở Công Thương tỉnh Lai Châu, các hoạt động livestream giới thiệu, bán hàng trực tuyến được triển khai với những sản phẩm tiêu biểu.
Đặc biệt, sự kiện Tết Độc lập tổ chức tại xã Than Uyên từ ngày 29/8 đến 2/9/2026 được xác định là không gian quan trọng để quảng bá sản phẩm OCOP, nông sản, nghề thủ công và tiềm năng du lịch địa phương. Cùng với đó, chuỗi sự kiện thương mại điện tử “Nâng tầm đặc sản Lai Châu” gắn với Tết Độc lập sẽ góp phần quảng bá sản phẩm trên nền tảng số, kết nối tiêu thụ và thúc đẩy chuyển đổi số trong kinh doanh.
Với sự hỗ trợ của Sở Công Thương tỉnh Lai Châu, các hoạt động livestream giới thiệu, bán hàng trực tuyến được triển khai với những sản phẩm tiêu biểu của xã. Phó Giám đốc Sở Công Thương Nguyễn Văn Hùng cho biết: "Dịp này, Sở Công Thương phối hợp với Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số tổ chức các lớp tập huấn về thương mại điện tử, sáng tạo nội dung, xây dựng kênh, bán hàng trực tuyến, internet marketing và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong kinh doanh. Cùng với sự hỗ trợ của các KOL/KOC, những hoạt động này góp phần giúp bà con quảng bá sản phẩm, mở rộng cơ hội kết nối thị trường, nâng cao giá trị sản phẩm và thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương”.
Hành trình phát triển OCOP Than Uyên đang đứng trước cơ hội mở rộng theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại hơn. Khi chất lượng sản phẩm được nâng lên, công nghệ được ứng dụng, thương hiệu được số hóa và giá trị văn hóa được kể bằng những câu chuyện hấp dẫn, OCOP không chỉ tạo thêm sinh kế cho người dân mà còn góp phần quảng bá hình ảnh Than Uyên, đưa đặc sản vùng cao đến gần hơn với người tiêu dùng và du khách.